Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1914 жылғы анимациялық үнсіз фильм
1914 animated silent film
«Герти динозавры» — 1914 жылы американдық суретші-мультфильмші және аниматор Винсор Маккей жасаған анимациялық қысқаметражды фильм. Бұл динозавр бейнеленген ең алғашқы анимациялық фильм. Маккей алғаш рет осы фильмді тікелей эфирде өзінің водевильдік қойылымының интерактивті бөлігі ретінде көрсетті; ойнақы, балаша Герти иесінің бұйрығымен әртүрлі трюктар жасады. Маккейдің жұмыс берушісі Уильям Рэндольф Херст Маккейдің водевильдік әрекеттерін шектеді, сондықтан Маккей фильмнің театрлық көрсетілімі үшін тікелей эфирдегі кіріспе бөлімін қосып, оны «Винсор Маккей, әйгілі карикатурист және Герти» деп атады. Маккей шамамен бір минуттық түсірілім жасағаннан кейін «Герти саяхатта» (1921 ж. шамасында) атты жалғасын жасаудан бас тартты. «Герти» ең алғашқы анимациялық фильм деп есептелсе де, Маккей одан бұрын «Кішкентай Немо» (1911) және «Қандайша маса жұмыс істейді» (1912) фильмдерін жасаған. Америкалық Дж. Стюарт Блэктон және француз Эмиль Коль анимациямен одан да ертерек тәжірибе жасаған; Герти тартымды мінезімен ерекшеленгендіктен, Маккейдің фильмі осы бұрынғы «трюк фильмдерінен» айрықша көзге түсті. «Герти» — анимация техникаларын, мысалы, кілттік кадрларды, тіркеу белгілерін, калау қағазын, Мутоскоптың қозғалыс көру құралын және анимациялық циклдарды қолданған алғашқы фильм. Ол Флейшер ағайындылары, Отто Месмер, Пол Терри, Уолтер Ланц және Уолт Дисней сияқты келесі буын аниматорларға үлкен әсер етті. Джон Рэндольф Брей Маккейдің көптеген анимациялық әдістерін патенттеуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Ол түпнұсқадан бір-екі жыл кейін пайда болған «Гертидің» плагиатталған нұсқасының артында тұрды деген қауесет бар. «Герти» — Маккейдің фильмдерінің арасында ең жақсы сақталған фильм, ал кейбіреулері жоғалып кеткен немесе тек фрагменттер түрінде ғана сақталған. Ол 1991 жылдан бері АҚШ Конгресі кітапханасының Ұлттық кино тізіліміне «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» ретінде енгізілген. 1994 жылы анимация саласының мамандары «Динозавр Герти» фильмін барлық уақыттың 50 үздік мультфильмінің тізімінде 6-орынға қойды.
Gertie the Dinosaur is a 1914 animated short film by American cartoonist and animator Winsor McCay. It is the earliest animated film to feature a dinosaur. McCay first used the film before live audiences as an interactive part of his vaudeville act; the frisky, childlike Gertie did tricks at the command of her master. McCay's employer William Randolph Hearst curtailed McCay's vaudeville activities, so McCay added a live action introductory sequence to the film for its theatrical release renamed Winsor McCay, the Famous Cartoonist, and Gertie. McCay abandoned a sequel, Gertie on Tour (c. 1921), after producing about a minute of footage. Although Gertie is popularly thought to be the earliest animated film, McCay had earlier made Little Nemo (1911) and How a Mosquito Operates (1912). The American J. Stuart Blackton and the French Émile Cohl had experimented with animation even earlier; Gertie being a character with an appealing personality distinguished McCay's film from these earlier "trick films". Gertie was the first film to use animation techniques such as keyframes, registration marks, tracing paper, the Mutoscope action viewer, and animation loops. It influenced the next generation of animators such as the Fleischer brothers, Otto Messmer, Paul Terry, Walter Lantz, and Walt Disney. John Randolph Bray unsuccessfully tried to patent many of McCay's animation techniques and is said to have been behind a plagiarized version of Gertie that appeared a year or two after the original. Gertie is the best preserved of McCay's films—some of which have been lost or survive only in fragments—and has been preserved in the U. S. Library of Congress' National Film Registry as being "culturally, historically, or aesthetically significant" since 1991. In 1994, Gertie the Dinosaur was voted #6 of the 50 Greatest Cartoons of all time by members of the animation field.
Өмірбаян
Винсор Маккей (шамамен 1867/1871 – 1934) коммерциялық суретші және карикатурист ретінде өте көп жұмыс істеді. Ол «Жай жынның арманы» (1904–1911) және «Кішкентай Немо» (1905–1914) сияқты газет комикстерін жасауды бастады. 1906 жылы Маккей водевиль сахнасында өнер көрсетуге кірісті, онда ол тірі көрермендердің алдында сурет салды. Ұлының үйге әкелген флипбуктардан шабыттанған Маккей өзінің мультфильмдерін «қозғалатын суреттерге» айналдыру мүмкіндігін байқады. Ол «әлемдегі алғашқы анимациялық мультфильм жасаған адаммын» деп мәлімдеді, бірақ одан бұрын америкалық Джеймс Стюарт Блэктон және француз Эмиль Коль болған. Маккейдің алғашқы фильмінде оның «Кішкентай Немо» кейіпкерлері ойнады және 1911 жылы кинотеатрларда көрсетілді; ол оны тез арада водевиль өнеріне енгізді. 1912 жылы ол «Қан қанатын қалай сорады» фильмін шығарды, онда ұйықтаған адамның қанын соратын алып, нақты тіршілікке келтірілген маса бейнеленген. Маккей масаға мінез берді және қорқынышты жағдаймен әзілді үйлестірді. Оның анимациясы соншалықты шынайы болғандықтан, кейіпкерлерді фотосуреттерден көшірген немесе сымдарды пайдаланған деп сынға түсті; олай емес екенін көрсету үшін Маккей келесі фильміне суретке түсіру мүмкін емес жаратылысты таңдады. 1912 жылы Маккей Америка тарихи қоғамымен кеңесіп, «бұрын жер бетінде өмір сүрген алып жануарларды көрсететін суреттерді ұсыну» жоспарларын жариялады. Ол анимация процесі «маңызды және білім беру жұмысын» іске асыруға мүмкіндік беретінін айтты. Маккей бұрын комикс жұмысына динозаврларды енгізген, мысалы, 1905 жылғы 4 наурыздағы «Жай жынның арманы» эпизодында бронтозавр қаңқасы ат жарысына қатысты, ал 1913 жылғы 25 мамырдағы «Жай жынның арманы» эпизодында аңшы динозаврды сәтсіз нысанаға алды; соңғысының фоны кейінірек «Гертиде» пайда болғанға ұқсас болды. 1913 жылғы 21 қыркүйекте Маккейдің «Керемет армандар елінде» комиксіндегі «Көне заманның елінде» атты эпизодында Немо Герти сияқты көк динозавр Бессимен кездеседі. Маккей «Герти» деген атқа тоқтамас бұрын бірнеше есімді қарастырды; оның өндіріс жазбаларында «Джесси» деп жазылған. Дисней аниматоры Пол Саттерфилд 1915 жылы Маккейдің «Герти» есімін қалай таңдағанын есіне алды:
Winsor McCay (c. 1867/1871 – 1934) had worked prolifically as a commercial artist and cartoonist by the time he started making newspaper comic strips such as Dream of the Rarebit Fiend (1904–1911) and his signature strip Little Nemo (1905–1914). In 1906, McCay began performing on the vaudeville circuit, doing chalk talks—performances in which he drew before live audiences. Inspired by the flip books his son brought home, McCay "came to see the possibility of making moving pictures" of his cartoons. He claimed that he "was the first man in the world to make animated cartoons", though he was preceded by the American James Stuart Blackton and the French Émile Cohl. McCay's first film starred his Little Nemo characters and debuted in movie theatres in 1911; he soon incorporated it into his vaudeville act. He followed it in 1912 with How a Mosquito Operates, in which a giant, naturalistically animated mosquito sucks the blood of a sleeping man. McCay gave the mosquito a personality and balanced humor with the horror of the nightmare situation. His animation was criticized as being so lifelike that he must have traced the characters from photographs or resorted to tricks using wires; to show that he had not, McCay chose for his next film a creature that could not have been photographed. McCay conferred with the American Historical Society in 1912 and announced plans for "the presentation of pictures showing the great monsters that used to inhabit the earth". He spoke of the "serious and educational work" that the animation process could enable. McCay had earlier introduced dinosaurs into his comic strip work, such as a March 4, 1905, episode of Dream of the Rarebit Fiend in which a Brontosaurus skeleton took part in a horse race, and a May 25, 1913, Rarebit Fiend episode in which a hunter unsuccessfully targets a dinosaur; the layout of the background to the latter bore a strong resemblance to what later appeared in Gertie. In the September 21, 1913, episode of McCay's Little Nemo strip In the Land of Wonderful Dreams, titled "In the Land of the Antediluvians", Nemo meets a blue dinosaur named Bessie which has the same design as that of Gertie. McCay considered a number of names before settling on "Gertie"; his production notebooks used "Jessie the ". Disney animator Paul Satterfield recalled hearing McCay in 1915 relate how he had chosen the name "Gertie":
Мазмұны
Герти - динозаврды бейнелейтін ең алғашқы анимациялық фильм. Оның басты кейіпкері Герти, жаттықтырылған піл сияқты әртүрлі трюктар орындайды. Ол сол заманға дейін көрілмеген, өте табиғи стильде сомдалған; ол үнемі ырғақты тыныс алады, қозғалғанда салмағын өзгертеді, ал су ішкенде іш бұлшық еттері толқындайды. Маккей оған ерекше мінез-құлық сыйлады – ол достық болғанымен, кейде болмашы нәрсеге ренжіп, немесе иесінің бұйрықтарына бағынбайтын.
Gertie the Dinosaur is the earliest animated film to feature a dinosaur. Its star Gertie does tricks much like a trained elephant. She is animated in a naturalistic style unprecedented for the time; she breathes rhythmically, she shifts her weight as she moves, and her abdominal muscles undulate as she draws water. McCay imbued her with a personality—while friendly, she could be capricious, ignoring or rebelling against her master's commands.
Қысқаша мазмұны
Қожайыны МакКей оны шақырғанда, ойнақы, балаша Герти үңгірден шығады. Оның қамшы ұстаған қожайыны оған аяғын көтеру немесе бұйрық бойынша иілу сияқты әрекеттер жасатады. Ол өзін тым қатты қиындыққа салып қойғанын сезгенде, қожайынына тісін тигізеді. Оны жамандағанда ол жылайды, ал ол оны тығырқұрғақпен көңілді етеді. Комедия барысында, ұшқыш кесіртке сияқты ежелгі жаратылыстар Гертидің назарын аударып, алаңдатады. Ол мамонтты көлге лақтырады, ол оны су шашыратып мазалайтын болса, ол оған тас лақтырады. Ол шөлін қандырып, көлді құрғатып болған соң, МакКей оны сахнадан алып шығады, ал ол көрерменге иіліп құрмет көрсетеді.
When her master McCay calls her, the frisky, childlike Gertie appears from a cave. Her whip wielding master has her do tricks such as raising her foot or bowing on command. When she feels she has been pushed too far, she nips back at her master. She cries when he scolds her, and he placates her with a pumpkin. Throughout the act, prehistoric denizens such as a flying lizard continually distract Gertie. She tosses a mammoth in the lake; when it teases her by spraying her with water, she hurls a boulder at it as it swims away. After she quenches her thirst by draining the lake, McCay has her carry him offstage while he bows to the audience.
Өндіріс
Герти МакКейдің егжей-тегжейлі фонды бар алғашқы анимациясы болды. Негізгі өндіріс 1913 жылдың ортасында басталды. Бос уақытында жұмыс істеп, Маккей Герттидің мыңдаған кадрларын күріш қағазына салды, бұл қағаз сияны сіңірмейтін және мөлдір болғандықтан фонды қайта салу үшін өте қолайлы болды, ал осы жұмыс көрші суретші Джон А. Фицсиммонсқа жүктелді. Суреттер қағаздың бір бөлігін алып, кадрларды түсіргенде олардың қозғалмауын қамтамасыз ету үшін бұрыштарында тіркеу белгілерімен белгіленді. Олар үлкен, қатаң картонға бекітіліп суретке түсірілді. Маккей уақытты және қозғалысты дәл беруге тырысты; ол Герттидің тыныс алуын анықтау үшін өзінің тынысын өлшеді және Герттидің ауыр салмағынан жердің иілуі сияқты ұсақ-түйектерді қосты. Маккей Герттидің қозғалыстарының нақтылығын тексеру үшін Нью-Йорк мұражайының қызметкерлерімен кеңесті, бірақ олар жойылған жануардың жатып тұруын қалай істейтінін анықтауға көмектесе алмады. Сондықтан, Гертти тұрған сахнада, Маккей көрермендердің назарын аудару үшін экранға ұшқыш кесіртке шығарды. Суреттер 1914 жылдың басында Витаграф студиясында түсірілді. Маккей анимацияның "Маккейдің бөлінген жүйесін" (McCay Split System) ойлап тапты, онда негізгі позалар немесе қалыптар бірінші болып салынып, содан кейін аралық кадрлар салынды. Бұл жұмыстың көңілін көтеруін азайтты және фильмнің қимылының уақытын жақсартты. Маккей өзінің әзірлеген техникалары туралы ашық айтты және жүйесін патенттеуден бас тартты, айтуынша: "Жүз фут фильм үшін бірнеше мың сурет салуға дайын кез келген адам клубқа қосылуға шақырылады". "Герти" анимациясының түсірілімі кезінде ол анимация туралы мақала жазамын деген қонаққа бұл туралы мәліметтерді көрсетті. Бұл қонақ аниматор Джон Рэндольф Брей болды, ол 1914 жылы Маккейдің қатесін пайдаланып, тіркеу белгілерін, кальганы (tracing paper), Мутоскопты (Mutoscope) және қайталанатын қимылдарды жасау үшін суреттерді айналдыру сияқты көптеген техникаларды патенттеуге тырысып, Маккейді сотқа берді. Сот процесі сәтсіз аяқталды және Маккей қарсы сотқа берген болуы мүмкін деген дәлелдер бар – ол техниканы лицензиялау үшін Брейден роялти алды.
Gertie was McCay's first piece of animation with detailed backgrounds. Main production began in mid 1913. Working in his spare time, McCay drew thousands of frames of Gertie on sheets of rice paper, a medium good for drawing as it did not absorb ink, and as it was translucent it was ideal for the laborious retracing of backgrounds, a job that fell to art student neighbor John A. Fitzsimmons. The drawings themselves occupied a area of the paper, marked with registration marks in the corners to reduce jittering of the images when filmed. They were photographed mounted on large pieces of stiff cardboard. McCay was concerned with accurate timing and motion; he timed his own breathing to determine the timing of Gertie's breathing, and included subtle details such as the ground sagging beneath Gertie's great weight. McCay consulted with New York museum staff to ensure the accuracy of Gertie's movements; the staff were unable to help him find out how an extinct animal would stand up from a lying position, so in a scene in which Gertie stood up, McCay had a flying lizard come on screen to draw away viewers' attention. When the drawings were finished, they were photographed at Vitagraph Studios in early 1914. McCay pioneered the "McCay Split System" of animation, in which major poses or positions were drawn first and the intervening frames drawn after. This relieved tedium and improved the timing of the film's actions. McCay was open about the techniques that he developed, and refused to patent his system, reportedly saying: "Any idiot that wants to make a couple of thousand drawings for a hundred feet of film is welcome to join the club." During production of Gertie, he showed the details to a visitor who claimed to be writing an article about animation. The visitor was animator John Randolph Bray, who sued McCay in 1914 after taking advantage of McCay's lapse to patent many of the techniques, including the use of registration marks, tracing paper, and the Mutoscope action viewer, and the cycling of drawings to create repetitive action. The suit was unsuccessful, and there is evidence that McCay may have countersued—he received royalty payments from Bray for licensing the techniques.
Шығару
Герти динозавры алғаш рет 1914 жылдың басында Маккейдің водевиль өнерінің бір бөлігі ретінде пайда болды. Ол 28 желтоқсаннан бастап Уильям Фокстың Box Office Attractions компаниясы таратып жүрген, тікелей түсірілген кіріспесі бар кинотеатрларда көрсетілді. Гертидің жарық көрген кезінде динозаврлар көпшілік үшін жаңалық еді – бронтозаврдың қаңқасы алғаш рет 1905 жылы көпшілікке қойылған. Жарнамалар осы жайтты пайдаланып, көрермендерді біліммен қамтуға тырысты: "Ғылым бойынша, бұл алып бір кезде осы планетаны билеген. Қазір 90 футтан 160 футқа дейін жететін қаңқалары табылуда. Фил Гертидің қасында тышқандай көрінерді."
Gertie the Dinosaur first appeared as part of McCay's vaudeville act in early 1914. It appeared in movie theaters in an edition with a live action prologue, distributed by William Fox's Box Office Attractions Company from December 28. Dinosaurs were still new to the public imagination at the time of Gertie's release—a Brontosaurus skeleton was put on public display for the first time in 1905. Advertisements reflected this by trying to educate audiences: "According to science this monster once ruled this planet Skeletons now being unearthed measuring from 90 ft. to 160 ft. in length. An elephant should be a mouse beside Gertie."
Водевиль
Маккей бастапқыда фильмнің бір нұсқасын өзінің водевильдік қойылымының бөлігі ретінде пайдаланды. Алғашқы қойылым 1914 жылдың 8 ақпанында Чикагодағы Палас театрында өтті. Маккей шоуды әдеттегідей тікелей эскиздермен бастады, одан кейін "Құбылысқа қалай жұмыс істейді" атты көрсетілімін ұсынды. Ол киноэкранының оң жағында тұрып, "таңдаулы тұтқыннан босатылған жалғыз динозаврды" таныстырды. Фильм басталғанда Герти үңгірден басын шығарды, ал Маккей оны алға қарай шақырды. Ол экранға картоптан жасалған алма лақтыру сияқты трюктармен иллюзияны күшейтті, содан кейін көрерменге арқасын бұрып, Герти жеу үшін алманы фильмде пайда болғанда қалтасына салды. Финалда Маккей сахнадан шығып, фильмде "қайта пайда болды"; Герти анимациялық Маккейді көтеріп, оны арқасына орналастырып, Маккей көрерменге иіліп тұрғанда кетіп қалды. Біраз уақыттан кейін шоу Нью-Йоркке көшірілді. Пікірлер оң болғанымен, "Нью-Йорк Американының" бас редакторы, газет магнаты Уильям Рэндолф Херст, оның жұлдызды карикатурисінің водевиль кестесі редакциялық мақалаларды суреттеу жұмысын тоқтатқанына наразы болды. Херсттің бұйрығымен Маккейдің шоулары туралы сын-пікірлер "Американының" беттерінен жоғалып кетті. Көп ұзамай Херст Нью-Йорктегі Маккейдің өнер көрсеткен Виктория театрынан жарнамаларды қабылдаудан бас тартты. 8 наурызда Херст өзінің қызметкерлеріне водевильде өнер көрсетуге тыйым салынғанын жариялады. Маккейдің шарты оған водевильдік қойылымдарға қатысуға тыйым салған жоқ, бірақ Херст Маккей мен оның агенттеріне брондауларды тоқтатуға қысым жасады, нәтижесінде Маккей Нью-Йорктен тыс жерлерде өнер көрсетуге тыйым салатын жаңа келісімге қол қойды.
McCay originally used a version of the film as part of his vaudeville act. The first performance was on February 8, 1914, in Chicago at the Palace Theater. McCay began the show making his customary live sketches, which he followed with How a Mosquito Operates. He then appeared on stage with a whip and lectured the audience on the making of animation. Standing to the right of the film screen, he introduced "the only dinosaur in captivity". As the film started Gertie poked her head out of a cave, and McCay encouraged her to come forward. He reinforced the illusion with tricks such as tossing a cardboard apple at the screen, at which point he turned his back to the audience and pocketed the apple as it appeared in the film for Gertie to eat. For the finale, McCay walked offstage from where he "reappeared" in the film; Gertie lifted up the animated McCay, placed him on her back, and walked away as McCay bowed to the audience. The show soon moved to New York. Though reviews were positive, McCay's employer at the New York American, newspaper magnate William Randolph Hearst, was displeased that his star cartoonist's vaudeville schedule interrupted his work illustrating editorials. At Hearst's orders, reviews of McCay's shows disappeared from the Americans pages. Shortly after, Hearst refused to run paid advertisements from the Victoria Theater, where McCay performed in New York. On March 8, Hearst announced a ban on artists in his employ from performing in vaudeville. McCay's contract did not prohibit him from his vaudeville performances, but Hearst was able to pressure McCay and his agents to cancel bookings, and eventually McCay signed a new contract barring him from performing outside of greater New York.
Кинотеатрлар
1914 жылдың қарашасында кино продюсері Уильям Фокс Герти Динозаврды "ақшалай және ең жоғары бағаға" кинотеатрларға сатуды ұсынды. Маккей келісіп, фильмді оның сахналық үлгісін ауыстыру үшін тікелей эфирлік пролог пен интертитрлерді қосуға кеңейтті. Фильм бүкіл ел бойынша сәтті жарық көріп, желтоқсанға дейін батыс жағалауға жетті. Бұл фильм 1914 жылдың 19 қарашасында түсірілген болуы мүмкін. Онда Маккей бірнеше достарымен, мысалы, карикатуристер Джордж Макманус және Тед Дорган, жазушы Рой Маккарделл және актер Том Пауэрс; Маккейдің ұлы Роберт камераға көмекші ретінде камео түсірді. Маккей ойынның сюжеттік құралы ретінде ставка қолданды, ол бұрын Кішкентай Немо фильмінде болғандай. Фильм басталғанда, Маккей мен достары Американың Табиғи тарих мұражайының алдында дөңгелектің жарылуына ұшырайды. Олар мұражайға кіреді және Бронтозаврдың қаңқасын қарап, Маккей өзінің анимациялық шеберлігімен динозаврды тірілте алатынына кешкі асқа ставка жасайды. Анимация процесі мен оның "арқайсысы алдыңғысынан сәл өзгеше 10 000 сурет" көрініске қойылады, мұнда қағаз таулары туралы күлкілі көріністер бар, олардың кейбіреулерін көмекші түсіреді. Фильм аяқталғаннан кейін достары оны көру үшін мейрамханаға жиналады.
In November 1914, film producer William Fox offered to market Gertie the Dinosaur to moving picture theaters for "spot cash and highest prices". McCay accepted, and extended the film to include a live action prologue and intertitles to replace his stage patter. The film successfully traveled the country and had reached the west coast by December. The live action sequence was likely shot on November 19, 1914. It features McCay with several of his friends, such as cartoonists George McManus and Tad Dorgan, writer Roy McCardell, and actor Tom Powers; McCay's son Robert had a cameo as a camera room assistant. McCay used a bet as a plot device, as he had previously in the Little Nemo film. As the film opens, McCay and friends suffer a flat tire in front of the American Museum of Natural History. They enter the museum and, while viewing a Brontosaurus skeleton, McCay wagers a dinner that he can bring a dinosaur to life with his animation skills. The animation process and its "10,000 drawings, each a little different from the one preceding it" is put on display, with humorous scenes of mountains of paper, some of which an assistant drops. When the film is finished, the friends gather to view it in a restaurant.
2018 жылы Маккейдің водевильдік номерінің реконструкциясы
Маккейдің қолда бар түпнұсқа суреттерін пайдаланып, Дэвид Л. Нейтан Маккейдің түпнұсқалық водевиль нұсқасынан жоғалған "Encore" сахнасын қайта құрды. Ол фильмнің толық қалпына келтірілуін бастады және анимация тарихшысы Дональд Крафтонмен бірге Маккейдің водевильдік өнерін қайта жасауды ұсынды. Крафтон, Нейтан және Квебек кинотегінің Марко де Блуасы Канаданың Ұлттық кино басқармасының мамандарымен бірлесіп жобаны аяқтады, ол Францияда 2018 жылғы Аннеси кинофестивалінің жабылу рәсімінде тікелей көрсетілді.
Using extant original drawings by McCay, David L. Nathan reconstructed the lost "Encore" sequence from McCay's original vaudeville version. He initiated a restoration of the entire film and, with animation historian Donald Crafton, proposed a reconstruction of McCay's vaudeville performance. Crafton, Nathan and Marco de Blois of the Cinémathèque québécoise worked with a team of professionals from the National Film Board of Canada to complete the project, which premiered live during the closing ceremony of the 2018 Annecy Film Festival in France.
Маккей мен Гертиден кейінгі анимация
Маккейдің жұмыс әдісі қиын болды, ал аниматорлар анимациялық фильмдерге деген сұранысты қанағаттандыру үшін жұмыс жүктемесін азайту және өндірісті жылдамдату үшін бірнеше әдіс-тәсілдерді әзірледі. «Немос» фильмінен кейін бірнеше жыл өткен соң, канадалық Рауль Барренің тіркеу тіректері американдық Эрл Хердтің цел технологиясымен үйлесіп, анимация студияларында кеңінен қолданылатын әдіс болды. Маккей «Люзитанияның батуы» (1918) фильмінде, «Герти» фильмінің жалғасы ретінде цел технологиясын пайдаланды. Бұл оның 25 000 суреттен тұратын ең амбициялы фильмі болды және оны аяқтауға шамамен екі жыл кетті, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. Маккей тағы алты фильм жасады, бірақ олардың үшеуі коммерциялық мақсатта жарық көрген жоқ. 1921 жылдан бастап Херст Маккейдің газетке сурет салуға қарағанда анимацияға көбірек уақыт арнағанын білген соң, оны анимация жасаудан бас тартуға мәжбүр етті. Маккейдің анимациялық жобалары бойынша жүзеге аспаған идеяларының қатарында «Жungle Imps» авторы Джордж Рэндольф Честермен бірлескен жұмыс, «The Barnyard Band» атты музыкалық фильм және американдықтардың Бірінші дүниежүзілік соғыстағы рөлі туралы фильм болды. 1927 жылы Маккей Нью-Йоркте өзінің құрметіне өткен кешке қатысты. Көп ішіп алғаннан кейін аниматор Макс Флейшер Маккейді таныстырды. Маккей жиналған аниматорларға техникалық кеңес берді, бірақ көрермендер оған назар бөлмейтінін сезінгенде, оларды сөкпекке алды: «Анимация – өнер. Мен оны осылай ұғындым. Бірақ сіздердің онымен жасағандарыңыз – оны кәсіпке айналдыру. Өнер емес, кәсіп. Қайырлы болсын!» Сол қыркүйекте ол WNAC радиосында сөйледі, ал 2 қарашада Франк Крейвен «The Evening Journals Woman's Hour» бағдарламасында онымен сұхбаттастырды. Екі жағдайда да ол қазіргі анимацияның жағдайына наразылық білдірді. Маккей 1934 жылдың 26 шілдесінде ми эмболиясынан қайтыс болды.
McCay's working method was laborious, and animators developed a number of methods to reduce the workload and speed production to meet the demand for animated films. Within a few years of Nemos release, Canadian Raoul Barré's registration pegs combined with American Earl Hurd's cel technology became near universal methods in animation studios. McCay used cel technology in his follow up to Gertie, The Sinking of the Lusitania (1918). It was his most ambitious film at 25,000 drawings, and took nearly two years to complete, but was not a commercial success. McCay made six more films, though three of them were never made commercially available. After 1921, McCay was made to give up animation when Hearst learned he devoted more of his time to animation than to his newspaper illustrations. Unexecuted ideas McCay had for animation projects included a collaboration with Jungle Imps author George Randolph Chester, a musical film called The Barnyard Band, and a film about the Americans' role in World War I. In 1927, McCay attended a dinner in his honor in New York. After a considerable amount of drinking, McCay was introduced by animator Max Fleischer. McCay gave the gathered group of animators some technical advice, but when he felt the audience was not giving him attention, he berated them, saying: "Animation is an art. That is how I conceived it. But as I see, what you fellows have done with it, is making it into a trade. Not an art, but a trade. Bad Luck!" That September he appeared on the radio at WNAC, and on November 2 Frank Craven interviewed him for The Evening Journals Woman's Hour. During both appearances he complained about the state of contemporary animation. McCay died on July 26, 1934, of a cerebral embolism.
Қабылдау және мұра
Герти көрермендер мен сыншылардың назарын аударды. Ол Чикагодағы драма сыншысы Эштон Стивенстің мақтауына ие болды, осы қалада қойылым ашылды. 1914 жылғы 22 ақпанда, Хёрст «Нью-Йорк Американ» газетіне Маккейдің вадевиль жұмыстарын жариялауға тыйым салғанға дейін, газеттегі бір жазушы осы қойылымды «басынан аяғына дейін күлкіге толы, оның танымал маса суреттерінен гөрі әлдеқайда қызықты» деп атады. 28 ақпанда «Нью-Йорк Ивнинг Журнал» газеті оны «қозғалыс суреттерінің карикатурашылары тарихындағы ең ұлы қойылым» деп сипаттады. Эмиль Коль Маккейдің «тамаша салынған» фильмдерін, әсіресе Гертиді, Еуропаға қайтқанға дейін Нью-Йоркте көргеннен кейін жоғары бағалады. Театрларда көрсетілген кезде «Варайети» журналы фильмде «көптеген комедиялық элементтер» бар екенін және ол «әрқашан ерекше тапқырлығымен еске алынатынын» жазды. Түпнұсқадан бір-екі жыл кейін Герти динозаврының жалған нұсқасы пайда болды; онда Гертидің көптеген трюктерін орындайтын динозавр бейнеленген, бірақ анимация шеберлігі төмен, статикалық фондағы кадрлар қолданылған. Фильмді кім түсіргені белгісіз, бірақ оның стилі «Брэй Продакшнз» стиліне ұқсас. Кинорежиссер Бастер Китон «Үш дәуір» (1923) фильмінде Гертиге құрмет көрсету үшін саздан жасалған анимациялық динозаврдың арқасына отырды. Маккейдің алғашқы үш фильмі коммерциялық сәттілікке ие болған ең алғашқы анимациялық туындылар болды; олардың табысы киностудияларды жаңа ғана пайда бола бастаған анимация индустриясына қосылуға ынталандырды. Басқа студиялар Маккейдің тірі түсірілімдерді анимациямен біріктіруін пайдаланды, мысалы, Флейшер студиясының «Шығанақтан» (1918–1929) және Уолт Диснейдің «Алиса комедиялары» (1923–1927) сериалдары. Маккейдің анық сызықтары, жоғары контрасты және реалистік стилі американдық анимацияның үлгісін қалыптастырды және оны Еуропадағы анимацияның абстрактілі, ашық формаларынан ерекшелендірді. Бұл мұра Уолт Дисней анимациялық студиясының көркем фильмдерінде, мысалы, «Фантазия» (1940) фильмінде жақсы көрінеді, онда уақыт пен салмаққа мұқият назар аудара отырып, естелік стильде анимацияланған антропоморфты динозаврлар бейнеленген. Шэмус Калхан, Дейв және Макс Флейшер, Уолтер Ланц, Отто Мессмер, Пэт Салливан, Пол Терри және Билл Титла – Маккейдің вадевильдік қойылымында көрген фильмдерінен шабыт алған американдық аниматорлардың бір буыны. Гертидің беделі соншалық болды, анимация тарихы оны ұзақ жылдар бойы алғашқы анимациялық фильм деп атады. 1921 жыл шамасында Маккей Гертидің қатысуымен «Герти турда» атты екінші анимациялық фильмде жұмыс істеді. Фильмде Герти Нью-Йорктегі Бруклин көпірінен секіріп, Вашингтон монументін жеуге тырысады, Атлантик-Сити жағалауында жүреді және басқа да көріністер бейнеленген. Фильм тек концепциялық эскиздер мен Герти троллейбуспен ойнайтын және басқа динозаврлардың алдында би билейтін екі минуттық кадрдан тұрады. Оның қайтысынан кейін Маккейдің түпнұсқалық туындылары нашар сақталды; көп бөлігі 1930 жылдардың аяғындағы үй өртінен жойылды, ал қалғаны Маккейлерге ақша қажет болған кезде сатылды. Фильмнен 400-ге жуық түпнұсқа сурет сақталған, аниматор Роберт Бротхертон оларды 1940 жылдары Маккейдің фильмдері мен суреттеріне қамқорлық жасаған Ирвинг Мендельсонның мата дүкенінде тапқан. «Люзитанияның батуы» фильмінен алынған кейбір кадрлардан басқа, бұл Герти суреттері Маккейдің сақталған жалғыз анимациялық туындылары болып табылады. Маккей көбірек орын алу үшін өзінің көптеген фильмдерін жойды. Оның сақтағандарының көпшілігі сақталмады, өйткені олар 35 мм нитрат пленкасына түсірілген, ол бүлінеді және өртке қауіпті. 1947 жылы жас аниматорлар фильмді тауып, қолдарынан келгенше сақтап қалды. Көп жағдайда, егер бір нәрсе болса, тек фрагменттер ғана сақталды. Маккейдің барлық фильмдерінің ішінде ең жақсы сақталғаны – «Герти». Мендельсон мен Бротхертон 1967 жылы Монреалдағы Бүкіләлемдік анимациялық фильмдер көрмесі кезінде Канаданың кино консерваториясы Квебек кинотеатры оларға жақындағанға дейін Маккейдің фильмдерін сақтауға арналған мекеме табуға тырысты. Содан бері Квебек кинотеатры Маккейдің фильмдерін қорғап келеді. Сақталған суреттердің он бесі фильмнің сақталған көшірмелерінде кездеспейтіні анықталды. Олар фильмнің соңындағы бір ғана сахнадан шыққан сияқты, онда Герти көрермендердің оң жағынан басын көрсетіп, иіліп жатыр. Маккейдің ұлы Роберт Гертиді «Дино» атты комикспен қайта жандандыруға тырысты. Ол және Дисней аниматоры Ричард Хьюмер 1955 жылы Диснейленд телебағдарламасы үшін түпнұсқалық вадевильдік қойылымды қайта жасады; бұл фильмтің сол буын үшін алғашқы көрсетілімі болды. Уолт Дисней жас Маккейге өзінің қарызын білдіріп, Дисней студиясын көрсетіп: «Боб, мұның бәрі сіздің әкеңіздікі болуы керек» деді. Уолт Дисней әлеміндегі «Эхо көлі» жанында Герти пішініндегі мұзқаймақ дүкені орналасқан. «Нью-Йорк Таймс» газетінің кино сыншысы Ричард Эдер 1975 жылы Уитни американдық өнер мұражайында Маккейдің анимациясының ретроспективасын көргеннен кейін Герти туралы былай деді: «Дисней Маккей анимациясының сапасын қайта жасай алмады, бірақ Диснейдің сиқыры кейде қорқынышты болғанымен, әрқашан шектеулі болды; ал Маккейдің анимациясы жын-сыйырға жақын болды». Эдер Маккейдің көркемдік көзқарасын ақын Уильям Блейкпен салыстырып, «ол тым ерекше және жеке болғандықтан, оны жалпылауға немесе балалары болуына болмайды» деді. Герти туралы жүздерше кітаптар мен мақалалар жазылған. Анимация тарихшысы Дональд Крафтон Гертиді «Диснейден бұрынғы анимацияның мәңгілік шедеврi» деп атады. Саймон мен Ким Дейч ағайындылары «Бұзылған армандар бульвары» (2002) графикалық романында Маккейдің 1920 жылдардағы анимация индустриясына деген көңілі толуын бейнеледі. Оқиғада жасы ұлғайған карикатурашы Уинсор Ньютон бейнеленген, ол жастығында Герти сияқты сахналық қойылымда мамонтты ұсынған. Герти АҚШ Ұлттық фильмдер тізіліміне сақтау үшін іріктелген. 1985 жылы Аризона штатының Петрофицирленген орманы ұлттық паркінде табылған хиндезавр динозаврының алғашқы белгілі нұсқасы карикатуралық кейіпкерінің құрметіне Герти деп аталды.
Gertie pleased audiences and reviewers. It won the praise of drama critic Ashton Stevens in Chicago, where the act opened. On February 22, 1914, before Hearst had barred the New York American from mentioning McCay's vaudeville work, a columnist in the paper called the act "a laugh from start to finish far funnier than his noted mosquito drawings". On February 28 the New York Evening Journal called it "the greatest act in the history of motion picture cartoonists". Émile Cohl praised McCay's "admirably drawn" films, and Gertie in particular, after seeing them in New York before he returned to Europe. Upon its theatrical release, Variety magazine wrote the film had "plenty of comedy throughout" and that it would "always be remarked upon as exceptionally clever". A fake version of Gertie the Dinosaur appeared a year or two after the original; it features a dinosaur performing most of Gertie's tricks, but with less skillful animation, using cels on a static background. It is not known for certain who produced the film, though its style is believed to be that of Bray Productions. Filmmaker Buster Keaton rode the back of a clay animated dinosaur in homage to Gertie in Three Ages (1923). McCay's first three films were the earliest animated works to have a commercial impact; their success motivated film studios to join in the infant animation industry. Other studios used McCay's combination of live action with animation, such as the Fleischer Studios series Out of the Inkwell (1918–1929) and Walt Disney's Alice Comedies series (1923–1927). McCay's clean line, high contrast, realistic style set the pattern for American animation to come, and set it apart from the abstract, open forms of animation in Europe. This legacy is most apparent in the feature films of the Walt Disney Animation Studios, such as Fantasia (1940), which included anthropomorphic dinosaurs animated in a naturalistic style with careful attention to timing and weight. Shamus Culhane, Dave and Max Fleischer, Walter Lantz, Otto Messmer, Pat Sullivan, Paul Terry, and Bill Tytla were among the generation of American animators who drew inspiration from the films they saw in McCay's vaudeville act. Gerties reputation was such that animation histories long named it as the first animated film. Around 1921, McCay worked on a second animated film featuring Gertie, titled Gertie on Tour. The film was to have Gertie bouncing on the Brooklyn Bridge in New York, attempting to eat the Washington Monument in Washington, D. C., wading in on the Atlantic City shore, and other scenes. The film exists only in concept sketches and in two minutes of film footage in which Gertie plays with a trolley and dances before other dinosaurs. Since his death, McCay's original artwork has been poorly preserved; much was destroyed in a late 1930s house fire, and more was sold off when the McCays needed money. About 400 original drawings from the film have been preserved, discovered by animator Robert Brotherton in disarray in the fabric shop of Irving Mendelsohn, into whose care McCay's films and artwork had been entrusted in the 1940s. Besides some cels from The Sinking of the Lusitania, these Gertie drawings are the only original animation artwork of McCay's to have survived. McCay destroyed many of his original cans of film to create more storage space. Of what he kept, much has not survived, as it was photographed on 35mm nitrate film, which deteriorates and is flammable. A pair of young animators discovered the film in 1947 and preserved what they could. In many cases only fragments could be saved, if anything at all. Of all of McCay's films, Gertie is the best preserved. Mendelsohn and Brotherton tried fruitlessly to find an institution to store McCay's films until the Canadian film conservatory the Cinémathèque québécoise approached them in 1967 on the occasion of that year's World Animation Film Exposition in Montreal. The Cinémathèque québécoise has since curated McCay's films. Of the surviving drawings, fifteen have been determined not to appear in extant copies of the film. They appear to come from a single sequence, likely at the close of the film, and have Gertie showing her head from the audience's right and giving a bow. McCay's son Robert unsuccessfully attempted to revive Gertie with a comic strip called Dino. He and Disney animator Richard Huemer recreated the original vaudeville performance for the Disneyland television program in 1955; this was the first exposure the film had for that generation. Walt Disney expressed to the younger McCay his feeling of debt, and gestured to the Disney studios saying, "Bob, all this should be your father's." An ice cream shop in the shape of Gertie sits by Echo Lake in Disney's Hollywood Studios in Walt Disney World. New York Times film critic Richard Eder, on seeing a retrospective of McCay's animation at the Whitney Museum of American Art in 1975, wrote of Gertie that "Disney struggled mightily to recapture" the qualities in McCay's animation, but that "Disney's magic, though sometimes scary, was always contained; McCay's approached necromancy". Eder compared McCay's artistic vision to that of poet William Blake, saying that "it was too strange and personal to be generalized or to have any children". Gertie has been written about in hundreds of books and articles. Animation historian Donald Crafton called Gertie "the enduring masterpiece of pre Disney animation". Brothers Simon and Kim Deitch loosely based their graphic novel The Boulevard of Broken Dreams (2002) on McCay's disillusionment with the animation industry in the 1920s. The story features an aged cartoonist named Winsor Newton, who in his younger years had a Gertie like stage act featuring a mastodon named Milton. Gertie has been selected for preservation in the US National Film Registry. The first known specimen of the dinosaur Chindesaurus, discovered in Arizona's Petrified Forest National Park in 1985, has been nicknamed Gertie after the cartoon.