Кіріспе
Paulownia (/p//ɔː/'/l//oʊ//n//i//ə/ pawLOHneeə) – Paulowniaceae тұқымдасына жататын қатты ағаш ағаштарының жетіден 17 түріне дейінгі туыс (таксономиялық мәртебеге байланысты). Бұл туыс және тұқым Шығыс Азияға тән және Қытайдың көп бөлігінде кең таралған. Туыс алғашқыда Pavlovnia деп аталған, бірақ қазір көбінесе Paulownia деп жазылады. Ол Ресей императоры Павел I-нің қызы, Нидерланд патшайымы Анна Павловнаның құрметіне аталған. Сол себепті оны «патшайым ағашы» деп те атайды. Еуропа мен Азияда бастапқыда экзотикалық сәндік ағаш ретінде ізделген, ал 1844 жылы Солтүстік Америкаға әкелінген. Оның жемістері (ботаникалық тұрғыдан капсулалар) Шығыс Азиядан Солтүстік Америкаға тасылатын тауарларды қаптау үшін де пайдаланылған, нәтижесінде ірі порттар маңында тасталған жерлерде Paulownia тоғайлары пайда болды. Ағаш АҚШ-та кеңінен таралған жоқ, себебі кейбір адамдар жағымсыз санайтын қысқы қоңыр жемістерінің әсері болды. Кейбір аймақтарда ол мәдени егістен шығып, бұзылған жерлерде өседі. АҚШ-тың кейбір органдары бұл туысты инвазивті түр деп санайды, бірақ Еуропада, онда да бақшаларда өсіріледі, ол инвазивті деп есептелмейді. Paulownia ағаштары жылына 20 миллионға дейін ұсақ тұқым шығарады. Дегенмен, тұқымдар топырақ микробиотасына өте сезімтал және жақсы өсу үшін құнарсыз топыраққа ғана жарамды (мысалы, жоғары температурадағы өрттен кейін). Жақсы дренажталған топырақ та қажет. Сәтті плантациялар көбінесе тамыр кесінділерінен немесе көшеттерден кәсіби өсірілген өсімдіктерді сатып алады. Тұқымдар, көшеттер және тіпті ересек ағаштардың тамырлары шіруге бейім болғанымен, ағашы шірімейді және қайық жасауға және серфинг тақталарына қолданылады. Өлшемді тұрақтылығы, тік түйінсіздігі және жеңіл салмағы болғандықтан, Paulownia ағашымен жұмыс істеу өте оңай және ол шіруға төзімді, ауа райына дайын екені хабарланады. Ағаштар 10 жылдан кем уақытта пісіп, күшті, жеңіл ағаш береді, ол отын ретінде де жарамды, ал балса ағашынан гөрі салмаққа қатынасқан беріктігі жоғары. Оның тығыздығы шамамен төмен, бірақ балса ағашының өте төмен тығыздығынан әлдеқайда жоғары.
Paulownia (/p//ɔː/'/l//oʊ//n//i//ə/ pawLOHneeə) is a genus of seven to 17 species of hardwood trees (depending on taxonomic authority) in the family Paulowniaceae, the order Lamiales. The genus and family are native to east Asia and are widespread across China. The genus, originally Pavlovnia but now usually spelled Paulownia, was named in honour of Anna Pavlovna, queen consort of The Netherlands (1795–1865), daughter of Tsar Paul I of Russia. It is also called "princess tree" for the same reason. It was originally sought after as an exotic ornamental tree in Europe and Asia, and later introduced to North America in 1844. Its fruits (botanically capsules) were also used as packaging material for goods shipped from East Asia to North America, leading to Paulownia groves where they were dumped near major ports. The tree has not persisted prominently in US gardens, in part due to its overwintering brown fruits that some consider ugly. In some areas it has escaped cultivation and is found in disturbed plots. Some US authorities consider the genus an invasive species, but in Europe, where it is also grown in gardens, it is not regarded as invasive. Paulownia trees produce as many as 20 million tiny seeds per year. However, the seeds are very susceptible to soil biota and only colonize well on sterile soils (such as after a high temperature wildfire). Well drained soil is also essential. Successful plantations usually purchase plants that have been professionally propagated from root cuttings or seedlings. Although seeds, seedlings, and roots of even mature trees are susceptible to rot, the wood is not and is used for boat building and surfboards. Dimensionally stable and given its straight grain and light weight, Paulownia timber is extremely easy to work with and is reported to be resistant to decay, with decent weathering. Trees can grow to maturity in under 10 years and produce strong, lightweight timber, good as firewood, with an even higher strength to weight ratio than balsa wood. Its density is low at around , although significantly higher than balsa's very low .
Морфология
Пауловния – гүлді ағаштар туысы, және әлемдегі ең жылдам өсетін ағаштардың бірі. Паулония томентоса бірнеше метрден аса биік өседі, оның ірі, жүрек пішіндес жапырақтары бар, олардың ені және ұзындығы әртүрлі, ал жапырақ сағасы ұзын. Жапырақтары қарама-қарсы, кезекті жұптармен өседі және, атауынан көрініп тұрғандай, түкпен жабылады. Жапырақ шеттері тісті немесе бүтін болуы мүмкін, кейде олардың жиектері сәл тілімделген болуы мүмкін. Оларды Катальпа және Серкис сияқты басқа ұқсас туыстардан екінші және үшінші тамырлардың жүйесімен ажыратуға болады. Паулонияның макрофоссилдері Италияның Покапаглиясындағы плиоцендік қазбалардан, сондай-ақ Грузияның Кавказ аймағындағы миоценнің сераваллиандық қабаттарынан табылған. Ол кездегі климаттың бүкіл солтүстік жарты шарға осы туысқа қолайлы болған деп саналады.