Кіріспе

Нью-Йорк штатына тән сэндвич түрі.

Spiedie (айтылуы: /ˈspiːdiː/) – маринадталған еттен жасалған тағам, көбінесе грильге салу үшін шаңқашаққа тізіледі, содан кейін ұзын нанға немесе кесілген итальяндық нанға салынып беріледі. Spiedie Нью-Йорк штатының оңтүстік-орталық аймағындағы Бингхэмтон қаласына тән, сонымен қатар Орталық Нью-Йорк штабында кеңінен танылып, ұнатылады. Spiedie құрамында тауық, шошқа, қой еті, бұзау еті, елік еті немесе сиыр етінің кішкентай кесектері болады. Ет түні немесе одан да ұзақ уақытқа маринадталады, содан кейін көмір отында шаңқашаққа тізіліп пісіріледі. Дәстүрлі әдіс бойынша, жұмсақ итальяндық нанға немесе багетке жаңа пісірілген қой еті, тауық немесе сиыр етінен жасалған кесектер салынып, кейде жаңа маринадпен құйылса беріледі. Spiedie етін тікелей шаңқашақтан жеуге болады немесе салаттарға, қуырылған тағамдарға және басқа да көптеген тағамдарға қосуға болады. Маринад рецепті әртүрлі болады, әдетте зәйтүн майы, сірке су, түрлі итальяндық дәмдеуіштер мен жаңа қалампир қосылады. Spiedie мерекесі 1983 жылдан бері әр тамыз айында Нью-Йорк штатының Бингхэмтон қаласында Spiedie Fest және Balloon Rally фестивалінде тойланады. Агостино "Оги" Яковелли 1939 жылы өзінің Эндикотттағы Augie's ресторанында оларды таныстырған кезде Spiedie-ні танымал етті. Яковелли "зузу" деп атаған маринадының бастапқы рецепті шарап сірке суы, лимон шырыны, сарымсақ және қалампирден тұрды. Кейіннен аймақтық талғамдар мен ет таңдауының өзгеруіне байланысты итальяндық дәмдеуіштер, зәйтүн майы және ұсақталған пияз қосылды.

Халықтың танымалдылығы

1975 жылы Роб Саламида соусты алғаш рет бөтелкеге құйып сатты. Ол 16 жасында жергілікті тавернаның жанында спидилер пісіруден бастады. Бір жылдан астам хат жазғаннан кейін, оған Сиракузадағы (Нью-Йорк штаты) Нью-Йорк штатының жәрмеңкесінде өз стендісін ашуға рұқсат берілді. Ол 12 жыл бойы жәрмеңкеде өзінің атын шығарды. 1975 жылы торнадо оның стендісіне шабуға жаздады, сол кезде спиди маринадын бөтелкеге салудың тиімдірек және қауіпсіз екенін түсінді. Оңтүстік аймақта маринадтар мен сэндвичтерге деген сұраныс артып, спидилерді сатып алуға ең танымал орындардың бірі Lupo's болды. Lupo's маринадтары мен спидилері қазір де Бингемтон қаласындағы жалғыз қалған дүкенде сатылады, сонымен қатар өнімдерді онлайн сатып алуға да болады. 1983 жылы бірнеше отбасы бірігіп, үлкен сәттілікке ие болған Spiedie Fest фестивалін ұйымдастырды. Ұсақ кемелермен ұшу фестивалімен бірге, ол жыл сайынғы фестивальге айналып, 100 000-нан астам адамды қамтыды (сондай-ақ елдегі ең ірі ұсақ кемелермен ұшу фестивальдерінің бірі). 2013 жылы президент Барак Обама Бингемтон университетіне барып, қолжетімді колледж бағдарламасын насихаттады және Бингемтонда спиди жейтінін әзілдеп айтты.