Кіріспе

"Born to Run" – американдық әнші-күйші Брюс Спрингстиннің үшінші студиялық альбомы "Born to Run" (1975) альбомының атау әні. Бұл Спрингстиннің бүкіл әлем бойынша шыққан алғашқы синглі болды, бірақ АҚШ-тан тыс елдерде үлкен жетістікке жете алмады. Алайда, АҚШ-та прогрессивті немесе альбомдық рок радиостанцияларында кеңінен ойнатылды. Бұл сингл сондай-ақ Спрингстиннің Billboard Hot 100 тізіміндегі алғашқы Top 40 хиті болды, ол #23 орынға жетті. "Born to Run" әні сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Спрингстиннің визиттік карточкасы саналады. "Rolling Stone" журналының 2021 жылғы "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 27-орында болды, бұл Спрингстин әнінің ең жоғары көрсеткіші. Ол сондай-ақ Рок-н-ролл Даңқы залының Рок-н-роллға әсер еткен 500 әнінің тізіміне енді. Ән шыққаннан кейін музыка сыншысы Роберт Кристагау оның дыбыстық қабырғасына назар аударды және оны "Be My Baby" әнінің барлық идеяларының және одан да көп нәрсенің іске асырылуы" деп атады.

**Композиция**

1973 жылдың соңында Теннесси штатында саяхаттап жүргенде Спрингстин "Born to Run" деген атауды ойлап тапты және жазып алды. Спрингстиннің айтуынша, бұл кейінірек жазылған әннің бастапқы шабыты болды. Бірінші жақта жазылған ән Венди есімді қызға арналған махаббат хаты, оның басты кейіпкері сүйіспеншілікке құштар, бірақ шыдамсыз. Алайда Спрингстин оның өзегінің әлдеқайда қарапайым екенін атап өтті: Фрихолд қаласынан қашу. Фрихолд арқылы өтетін 9-шы АҚШ тас жолы "9-шы тас жолындағы түрмелерден шығып" деген лирикада айтылады. 1996 жылы жарық көрген "Songs" кітабында Спрингстин әннің басы гитарада жазылған, ал әннің жазылуы фортепианода аяқталғанын айтады, ал Born to Run альбомының көп бөлігі осы аспапта жазылған. Ән Е мажор тонында жазылған. Born to Run альбомының шығарылуына дейін Спрингстин өзінің тікелей эфирдегі шоуларымен танымал болды (әсіресе туған солтүстік-шығысында). "Born to Run" әні альбом жарық көрмес бұрын оның концерттік репертуарына енді, 1974 жылдың мамырында концертте орындалды. Әнді алғаш рет британдық The Hollies тобының әншісі Аллан Кларк жазды, бірақ оның шығарылуы кейінгіге қалды, ол Спрингстиннің қазір танымал болған нұсқасынан кейін ғана жарық көрді.

**Жазу**

Бұл әнді жазған кезде Спрингстин өзінің перфекционизмімен танылды, дыбысты дұрыс алу үшін он бір гитара тректерін жазды. Әнді жаздыру процесі және әннің аранжировкасы туралы басқа идеялар 2005 жылы "Born to Run 30th Anniversary Edition" жинағына енгізілген "Wings For Wheels" деректі фильмінде сипатталған. 1974 жылдың 8 қаңтарында Спрингстин өзінің менеджері Майк Аппелмен, Кларенс Клемонспен және оның тобының басқа мүшелерімен Нью-Йорк штатының Блаувельт қаласындағы 914 Sound Studios-та кездесті. Ол екі әнге де Нью-Джерсидегі үйінде жұмыс істеді. Бастапқы сүйемелдеуші трек 1974 жылдың 21 мамырында репетициядан кейін жазылды. Ән 1974 жылдың 26 маусымында жазылды. Жазу 1974 жылдың 6 тамызында аяқталды, сонда 914 студиясындағы он алты трекке жеті жүзден астам трек араластырылды, соның ішінде скрипка, оннан астам гитара тректері, саксофон, барабан, глокеншпиль, бас, бірнеше пернетақталар және әртүрлі дауыстар. Қайта жазылған негізгі аспаптық сүйемелдеу тректері, көптеген сынақ аранжировкалары, сүйемелдеуші вокалдар, қос тректі вокалдар мен скрипка, және ақырында релиз үшін таңдалған трек. Спрингстин мен Майк Аппел продюсерлер болды, ал Луис Лахав бас инженер болды. Ақыры, жазу аяқталғаннан кейін таспалар бір жыл бойы тұрып, альбомның қалған бөлігінің аяқталуын күтті. Әннің сәл өзгеше миксі бар пре-релиз нұсқасын Аппел Филадельфиядағы WMMR дискожокейі Эд Скайкиге берді және 3 қараша 1974 жылы Спрингстинмен арнайы қонақ ретінде ойнады. Бірнеше апта ішінде бұл нұсқа солтүстік-шығыстағы басқа прогрессивті рок радиостанцияларына, соның ішінде Нью-Йорктегі WNEW FM, Кливлендтегі WMMS, Бостондағы WBCN және Нью-Йорктегі Итакадағы WVBR. Ол осы станцияларда өте танымал болды және жаңа альбомға күту ретінде Спрингстиннің алғашқы екі альбомының ескі кесулеріне әкелді. Спрингстин 1975 жылдың 5 ақпанында Пенсильвания штатының Брин-Маур қаласындағы Main Point-те шоу өткізген кезде, Sciaky-нің алып барушысы ретінде көпшілік "Born to Run" әнін бірге әндеді.

**Музыкалық клиптер**

"Born to Run" әнінің алғашқы релизіне музыкалық клип түсірілмеген. 1987 жылы MTV және басқа арналарға Спрингстин мен E Street Band-тің 1984-1985 жылдардағы Born in the U.S.A. турнесінен "Born to Run" әнін тікелей эфирде орындаған бейнеролик шығарылды, сол турнедегі басқа әндердің клиптерімен араластырылған. Ол Спрингстин жанкүйерлеріне "Рахмет" деген хабарламамен аяқталды. 1988 жылы режиссер Мейерт Авис "Tunnel of Love Express" турнесі кезінде әннің акустикалық нұсқасының бейнеролигін түсірді. Екі бейнеролик "Video Anthology / 1978 88" және "The Complete Video Anthology / 1978 2000" жинақтарына енді.

**Пікірлер**

Сингл шыққан кезде Billboard журналы "Born to Run" әнін "жеке бостандыққа арналған ең жақсы рок гимндерінің бірі" деп сипаттады, оны "үлкен күшпен орындалған ән" деп атады және бұл Спрингстин үшін ең үлкен хит болуы мүмкін екенін айтты. Cash Box журналы Спрингстин "The Byrds" тобының Роджер МакГвинн сияқты естілетінін айтты. 1980 жылы Нью-Джерси штатының Ассамблеясы "Born to Run" әнін "біздің штатымыздың жастарының ресми рок гимні" деп атады. Бұл заң жобасы штат Сенатында қабылданбады, себебі әннің кейбір мәтіндері Нью-Джерсиден кету туралы айтады.

**Марапаттар**

2016 жылы "Born to Run" әні "Pitchfork" журналының "1970 жылдардың 200 ең жақсы әні" тізімінде 16-орында болды.

2004 жылы ән WXPN журналының "Барлық уақыттың 885 ең ұлы әні" тізімінде 6-орында болды. "Rolling Stone" журналының "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 2020 жылы 27-орында болды.

Ән 2003 жылы Q журналының "1001 ең ұлы ән" тізімінде 920-орында болды, онда оны "жұмысшы табының батырларына арналған ең жақсы ән" деп сипаттады. Ол Рок-н-ролл Даңқы залының Рок-н-роллға әсер еткен 500 әнінің бірі. 2001 жылы RIAA-ның "Ғасыр әндері" тізімінде ән 135-орында (365-тен) болды. 1999 жылы National Public Radio әнни "NPR 100" тізіміне енгізді, бұл 20 ғасылдың ең маңызды 100 американдық музыкалық туындысы.

**Тікелей орындалуы**

Ән 1975 жылдан бері Спрингстиннің дерлік барлық концерттерінде орындалады (бірақ 2006 жылғы Sessions Band Tour-да орындалмады) және оның ең көп орындалған әні. Көбінесе залдың жарығы толығымен қосылады және жанкүйерлер әннің орындалуы кезінде Спрингстинмен бірге әндейді. Әннің тікелей орындалуы жеті альбом немесе DVD-де жарық көрді:

* 1975 жылғы Born to Run Tour нұсқасы Hammersmith Odeon London '75 альбомында, 2006 жылы жарық көрді;
* 1985 жылғы Born in the U.S.A. Tour нұсқасы Live/1975 85 альбомында, 1986 жылы жарық көрді;
* 1988 жылғы Tunnel of Love Express турнесіндегі гитарада орындалған ерекше нұсқасы Chimes of Freedom EP-де, 1988 жылы жарық көрді;
* 2000 жылғы Reunion Tour нұсқасы Bruce Springsteen & the E Street Band: Live In New York City альбомында, 2001 жылы жарық көрді (ән бірінші дискіні жабады, бірақ альбомның мұқабасындағы трек тізімінде көрсетілмеген);
* 2002 жылғы Rising Tour нұсқасы Live in Barcelona DVD-де, 2003 жылы жарық көрді. 2009 жылғы Working on a Dream Tour нұсқасы London Calling: Live in Hyde Park DVD-де, 2010 жылы жарық көрді. 2018 жылғы Springsteen on Broadway нұсқасы Netflix арнасында және осы аттас альбомда жарық көрді. "Born to Run" әні Спрингстин мен E Street Band-тің Super Bowl XLIII ойынының арасында орындалды. Jon Stewart-тың The Daily Show бағдарламасының соңғы эпизодында...

Танымал мәдениетте

"Born to Run" Финляндияның Тампере қаласында және Латвияның Рига қаласында өткен 2023 жылғы IIHF әлем чемпионатында АҚШ ерлер құрамасының шайбалы хоккей командасының гол соғу үшін таңдалған әні болды. 2005 жылы ән "Bad Girls" телесериалының алғашқы көрсетілімінде пайда болды. Ән, Ивонн Аткинс кейіпкерінің қоштасу рәсімінде ойнатылды, бұрынғы серияда Ивонн Брюс Спрингстиннің жанкүйері екенін айтқан болатын. Авторлық құқық мәселелеріне байланысты, кейінгі көрсетілімдер мен үйде қарауға арналған материалдардан ән алынып тасталды.