Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның генетикалық ауруы
Human genetic disorder
Трейчер Коллинз синдромының емделуі мүмкін емес. Симптомдарды реконструктивтік хирургия, есту аппараттары, тілдік терапия және басқа да көмекші құралдар арқылы бақылауға болады. Синдромды 1900 жылы оның ең маңызды ерекшеліктерін сипаттаған ағылшын хирург және офтальмолог Эдвард Трейчер Коллинз есімімен атаған.
Treacher Collins syndrome is not curable. Symptoms may be managed with reconstructive surgery, hearing aids, speech therapy, and other assistive devices. The syndrome is named after Edward Treacher Collins, an English surgeon and ophthalmologist, who described its essential traits in 1900.
Белгілері мен симптомдары
[[Файл:TeacherCollinSide. jpg|thumb|Осы суретте алдынан көрсетілген баланың бүгінгі суреті, енді бүйірден көрініс, кішкентай құлақтары және артқа қарай кеткен иегі бар. Трейчер-Коллинс синдромының (ТКС) көптеген белгілері симметриялы және туған кезде-ақ көрінеді. Трейчер-Коллинс синдромының ең көп таралған белгісі – төменгі жақ сүйегінің және скула сүйегінің жетілмегендігі. Бұл тілдің артқа қарай тартылуымен бірге болуы мүмкін. Кішкентай жақ тістердің дұрыс жабылмауына немесе ауыр жағдайларда тыныс алу немесе жұту қиындықтарына әкелуі мүмкін. Трейчер-Коллинс синдромы бар баланың тыныс алу жүйесі туған кездегі басты мәселе, ал басқа мәселелер тыныс алу функциясы қалыпқа келгеннен кейін ғана қарастырылады. Скула сүйегінің жетілмегендігінен еңкектер ойыс көрінеді. Сыртқы құлақ кейде кішкентай, бұрылған, дұрыс қалыптаспаған немесе ТКС бар адамдарда мүлдем болмауы мүмкін. Сыртқы құлақ арнасының симметриялық, екі жақты тарылуы немесе болмауы да сипатталады. Көп жағдайда ортаңғы құлақтың сүйектері мен ортаңғы құлақтың қуысы бұзылады. Ішкі құлақтың бұзылуы сирек кездеседі. Осы аномалиялардың нәтижесінде ТКС-пен ауыратын көптеген адамдарда өткізгіш есту қабілеті төмендейді. Көптеген адамдар көздерінің де мәселелеріне тап болады, оның ішінде төменгі қабақтағы колобома (жарықтар), төменгі қабақтағы кірпіктердің жартылай немесе толық жоқтығы, төмен қарай бұрылған қабақтар, жоғарғы және төменгі қабақтардың түсуі және жас каналдарының тарылуы. Көру қабілетінің жоғалтуы мүмкін және бұл соқырлық, рефракциялық қателер және анизометропиямен байланысты. Бұған төменгі қабақтың аномалиялары мен жиі кездесетін көз инфекцияларының салдарынан көздің тым құрғауы да себеп болуы мүмкін. Трейчер-Коллинс синдромы үшін қалыпты емес бас сүйегі ерекше емес, бірақ кейде бітемпоральды тарылумен бірге брахицефалия байқалады. TCOF1 генінің мутациялары бұл аурудың ең көп кездесетін себебі, ал POLR1C және POLR1D гендерінің мутациялары жағдайлардың тағы 2% -ын құрайды. Бұл гендердің бірінде анықталған мутациясы жоқ адамдарда аурудың генетикалық себебі белгісіз. TCOF1, POLR1C және POLR1D гендері сүйектер мен беттің басқа тіндерінің ерте дамуында маңызды рөл атқаратын ақуыздарды кодтайды. Бұл гендердегі мутациялар рРНК өндірісін азайтады, бұл бет сүйектері мен тіндерінің дамуына қатысы бар жасушалардың өзін-өзі жоюына (апоптозға) әкелуі мүмкін. РРНК деңгейінің төмендеуінің әсері неліктен бет дамуымен ғана шектелетіндігі белгісіз. TCOF1 және POLR1D гендеріндегі мутациялар Трейчер-Коллинс синдромының аутосомдық-доминантты түрін, ал POLR1C геніндегі мутациялар аутосомдық-рецессивті түрін тудырады. Алайда, ТКС-ның классикалық белгілері бар кейбір адамдарда TCOF1-де мутациялар табылған жоқ. ДНК-ны зерттеу TCOF1-де кездесетін мутациялардың түрлерін анықтауға көмектесті. Мутациялардың көп бөлігі шағын жойылулар немесе енгізілулер болып табылады, бірақ сплайс-сайт және қателік мутациялары да анықталды. Мутациялық талдау TCOF1-де 100-ден астам ауру тудыратын мутацияларды анықтады, олардың көпшілігі отбасылық ерекшеліктері бар. Тек бір қайталамалы мутация жағдайлардың шамамен 17% -ын құрайды. TCOF1 5-хромосоманың 5q32 аймағында орналасқан. Ол рибосома құрастыруға қатысқан деп есептелетін, қарапайым нуклеолярлық ақуызды кодтайды. Гаплоинсуффициенция диплоидты организмде геннің бір ғана функционалды көшірмесі болған кезде пайда болады, өйткені екінші көшірме мутация салдарынан белсенді емес. Геннің бір қалыпты көшірмесі жеткілікті мөлшерде ақуыз өндірмейді, бұл ауруға әкеледі. Треакл ақуызының жетіспеушілігі нейрокресттің жасушалық прекурсорының азаюына әкеледі, бұл кресттің жасушаларының бірінші және екінші фарингеалдық доғаларға көшіп кетуінің азаюына әкеледі. Бұл жасушалар бас-бет пішінінің дамуында маңызды рөл атқарады және треаклдың бір көшірмесінің жоғалтылуы жасушалардың бет сүйектері мен тіндерін қалыптастыру қабілетіне әсер етеді.
[[File:TeacherCollinSide. jpg|thumb|The same child shown from the front above in infobox, now seen from the side, with small ears and a chin that is far back. Most of the features of TCS are symmetrical and are already recognizable at birth. The most common symptom of Treacher Collins syndrome is underdevelopment of the lower jaw and underdevelopment of the zygomatic bone. This can be accompanied by the tongue being retracted. The small mandible can result in a poor occlusion of the teeth or in more severe cases, trouble breathing or swallowing. The respiratory system of a child with Treacher Collins syndrome is the primary concern at birth, with other issues only addressed once respiratory function has been stabilized. Underdevelopment of the zygomatic bone gives the cheeks a sunken appearance. The external ear is sometimes small, rotated, malformed, or absent entirely in people with TCS. Symmetric, bilateral narrowing or absence of the external ear canal, is also described. In most cases, the bones of the middle ear and the middle ear cavity are misshapen. Inner ear malformations are rarely described. As a result of these abnormalities, a majority of the individuals with TCS have conductive hearing loss. Most affected people also experience eye problems, including coloboma (notches) in the lower eyelids, partial or complete absence of eyelashes on the lower lid, downward angled eyelids, drooping of upper and lower eyelids, and narrowing of the tear ducts. Vision loss can occur and is associated with strabismus, refractive errors, and anisometropia. It can also be caused by severely dry eyes, a consequence of lower eyelid abnormalities and frequent eye infections. Although an abnormally shaped skull is not distinctive for Treacher Collins syndrome, brachycephaly with bitemporal narrowing is sometimes observed. TCOF1 gene mutations are the most common cause of the disorder, with POLR1C and POLR1D gene mutations causing an additional 2% of cases. In individuals without an identified mutation in one of these genes, the genetic cause of the condition is unknown. The TCOF1, POLR1C, and POLR1D genes code for proteins which play important roles in the early development of bones and other tissues of the face. Mutations in these genes reduce the production of rRNA, which may trigger the self destruction (apoptosis) of certain cells involved in the development of facial bones and tissues. It is unclear why the effects of a reduction in rRNA are limited to facial development. Mutations in TCOF1 and POLR1D cause the autosomal dominant form of Treacher Collins, and mutations in POLR1C cause the autosomal recessive form. However, in some individuals with typical symptoms of TCS, mutations in TCOF1 have not been found. Investigation of the DNA has resulted in the identification of the kind of mutations found in TCOF1. The majority of mutations are small deletions or insertions, though splice site and missense mutations also have been identified. Mutation analysis has unveiled more than 100 disease causing mutations in TCOF1, which are mostly family specific mutations. The only recurrent mutation accounts for about 17% of the cases. TCOF1 is found on the 5th chromosome in the 5q32 region. It codes for a relatively simple nucleolar protein called treacle, that is thought to be involved in ribosome assembly. Haploinsufficiency occurs when a diploid organism has only one functional copy of a gene, because the other copy is inactivated by a mutation. The one normal copy of the gene does not produce enough protein, causing disease. Haploinsufficiency of the treacle protein leads to a depletion of the neural crest cell precursor, which leads to a reduced number of crest cells migrating to the first and second pharyngeal arches. These cells play an important role in the development of the craniofacial appearance, and loss of one copy of treacle affects the cells' ability to form the bones and tissues of the face.
Рентгенография
ТКШ диагнозын растау үшін бірнеше техникалар қолданылады.
A few techniques are used to confirm the diagnosis in TCS.
КТ сканерлеу
Жұқа тілімдерде жасалған уақытша сүйектің КТ-сі сыртқы есту арнасының стенозы мен атрезиясының дәрежесін, ортаңғы құлақ қуысының жағдайын, жоқ немесе диспластикалық және жетілмеген есті сүйектерін, немесе ішкі құлақтың кемістік кохлея сияқты аномалияларын диагностикалауға мүмкіндік береді. VRT және сүйек және тері беттерін көрсету арқылы екі және үш өлшемді КТ реконструкциялары дәл сатылану үшін және мандибула мен сыртқы құлақты қайта құру хирургиясының үш өлшемді жоспарлауы үшін көмектеседі.
A temporal bone CT using thin slices makes it possible to diagnose the degree of stenosis and atresia of the external auditory canal, the status of the middle ear cavity, the absent or dysplastic and rudimentary ossicles, or inner ear abnormalities such as a deficient cochlea. Two and three dimensional CT reconstructions with VRT and bone and skin surfacing are helpful for more accurate staging and the three dimensional planning of mandibular and external ear reconstructive surgery.
Дифференциалдық диагностика
Басқа аурулар да Трейчер-Коллинс синдромына ұқсас ерекшеліктерге ие. Дифференциалдық диагноз қою кезінде акрофациалдық дизостоздарды қарастыру қажет. Бет пішіні Трейчер-Коллинс синдромына ұқсас, бірақ бұл жағдайда қосымша аяқ-қол аномалиялары кездеседі. Мұндай аурулардың мысалдары – Нагер синдромы және Миллер синдромы. Дифференциалдық диагнозда окулоаурикуловертебральдық спектрді де ескеру керек. Мысалы, гемифациаль микросомия, ол негізінен құлақ, ауыз және төңкерік сүйектерінің дамуына әсер етеді. Бұл аномалия екі жақты да болуы мүмкін. Осы спектрге жататын тағы бір ауру – Голденхар синдромы, оған омыртқа аномалиялары, эпибульбар дермоидтары және бет деформациялары тән.
Other diseases have similar characteristics to Treacher Collins syndrome. In the differential diagnosis, one should consider the acrofacial dysostoses. The facial appearance resembles that of Treacher Collins syndrome, but additional limb abnormalities occur in those persons. Examples of these diseases are Nager syndrome and Miller syndrome. The oculoauriculovertebral spectrum should also be considered in the differential diagnosis. An example is hemifacial microsomia, which primarily affects development of the ear, mouth, and mandible. This anomaly may occur bilaterally. Another disease which belongs to this spectrum is Goldenhar syndrome, which includes vertebral abnormalities, epibulbar dermoids and facial deformities.
Эпидемиология
Еуропадағы 50 000 туған баланың біреуінде ТКШ кездеседі. Әлем бойынша, шамамен 10 000-нан 50 000-ға дейін туған балалардың біреуінде осы жағдай байқалады. 1949 жылы Адольф Франческетти мен Дэвид Клейн өздерінің зерттеулері негізінде осы жағдайды мандибулофациалдық дистоз деп атады. Мандибулофациалдық дистоз термині осы аурудың клиникалық көріністерін сипаттау үшін қолданылады.
TCS occurs in about one in 50,000 births in Europe. Worldwide, it is estimated to occur in one in 10,000 to one in 50,000 births. In 1949, Adolphe Franceschetti and David Klein described the same condition on their own observations as mandibulofacial dysostosis. The term mandibulofacial dysostosis is used to describe the clinical features.
Мәдениет
1977 жылдың шілдесінде New York Times газетінде Трейчер-Коллинс синдромымен туған адамдардың сыртқы келбетін жартылай түзете алатын жаңа пластикалық хирургия әдістерін сипаттаған мақала кеңінен таралып, ауру туралы хабардарлықты арттырды. Комедиялық мансабын бастамас бұрын Боб Сагет «Адамның көзімен» атты деректі фильм түсірді, онда жас қарындасының Трейчер-Коллинс синдромына байланысты бет-жағын қайта жаңарту операциясынан өтуі көрсетілген. Фильм студенттік «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бұл синдром Nip/Tuck телесериалының «Blu Mondae» атты эпизодында көрсетілді. TLC арнасының «Бетсіз туылған» реалити-шоуында Джулиана Уетмордың өмірі баяндалды, ол осы синдромның медициналық тарихындағы ең ауыр жағдаймен дүниеге келді және оның бет сүйектерінің 30-40% жоқ. Жона Ланкастердың жағдайы да жарияланды. 2011 жылы BBC Three арнасы Жона мен оның әйелі Лаураның отбасы құруға тырысуын көрсету үшін қайта түсірілім жасады, бұл алғаш рет BBC Three арнасының ата-аналыққа арналған бағдарламалар маусымының бөлігі ретінде көрсетілді. Бірінші фильм екінші фильмнің BBC Three арнасында көрсетілуінен аз бұрын BBC One арнасында қайта көрсетілді. Ланкастердің үшінші BBC Three фильмі «Facebook-та отбасымды табу», онда асырап алу мәселесі көтерілді, 2011 жылы эфирге шықты. Ланкастердың осы синдроммен өмір сүру туралы естеліктері «Барлық батырлар плащ кимейді» деген атпен 2023 жылы жарық көрді. «Wonder» балалар романының басты кейіпкері Трейчер-Коллинс синдромымен ауыратын бала. «Wonder» романының 2017 жылғы киноадаптациясында Джулия Робертс, Оуэн Уилсон және Джейкоб Тремблей түсті, ол 2017 жылдың қарашасында шықты. «Бақытты Жүз» (2018) драмалық фильмінде ойнаған Элисон Мидстокке – актриса және белсенді, ол осы синдроммен өмір сүреді.
In July 1977, a New York Times article describing new plastic surgery techniques which could partially correct the appearance of those with Treacher Collins syndrome was widely circulated resulting in raised awareness of the disease. Prior to beginning his comedy career, Bob Saget made a documentary short called "Through Adam's Eyes" documenting his young nephew's experiences undergoing facial reconstructive surgery due to Treacher Collins; the film won a student Academy Award. The disorder was featured on the show Nip/Tuck, in the episode "Blu Mondae". TLC's Born Without a Face features Juliana Wetmore, who was born with the most severe case in medical history of this syndrome and is missing 30%–40% of the bones in her face. covered the case of a man, Jono Lancaster, with the condition. In 2011, BBC Three returned to Jono to cover his and his partner Laura's quest to start a family, which first aired as part of a BBC Three season of programmes on parenting. The first film was replayed on BBC One shortly ahead of the second film's initial BBC Three broadcast. Lancaster's third BBC Three film, Finding My Family on Facebook, which looked at adoption, aired in 2011. Lancaster's memoir about living with the condition, Not All Heroes Wear Capes, published in 2023. In Wonder, a children's novel, the main character is a child who has Treacher Collins syndrome. A 2017 film adaptation of Wonder, starring Julia Roberts, Owen Wilson and Jacob Tremblay, was released in November 2017. Alison Midstokke, who appears in the drama film Happy Face (2018), is an actress and activist who has the condition.