Кіріспе

Америкалық адамды ғарышқа ұшыру бағдарламасы

Аполлон қолданбалар бағдарламасы (AAP) 1966 жылы NASA бас кеңсесімен Аполлон бағдарламасы үшін жасалған құрал-жабдықтарды пайдаланып, ғылыми негіздемедегі адамды ғарышқа ұшыру миссияларын дамыту үшін құрылды. AAP, NASA-ның әртүрлі зертханаларында зерттелген бірқатар ресми және бейресми Аполлон жобаларының соңғы нәтижесі болды. Дегенмен, AAP-тің амбициялық бастапқы жоспарлары Джонсон әкімшілігінің оны жеткілікті деңгейде қолдамауы салдарынан ерте зардап шекті, бұл ішінара 100 миллиард долларлық бюджет шегінде қалып, «Ұлы қоғам» ішкі бағдарламаларын іске асыру қажеттілігімен байланысты болды. Осылайша, 1967 қаржы жылы AAP-қа 80 миллион доллар бөлінді, бұл NASA-ның сол жылға толыққанды AAP бағдарламасын қаржыландыру үшін қажетті 450 миллион долларлық алдын ала бағалауымен салыстырылғанда, ал 1968 қаржы жылына 1 миллиардтан астам доллар қажет болды. AAP ақырында Skylab-қа әкелді, ол Аполлон қолданбалары аясында дамытылған көптеген жетістіктерді өз ішіне сіңірді.

Шығу тегі

NASA басшылығы 1969 жылы Айға қонғаннан кейін Аполлон бағдарламасына қатысқан 400 000 жұмысшыны жоғалтудан алаңдады. 1960 жылдары NASA-ның Маршалл ғарыш орталығының басшысы Вернер фон Браун, өзінің ірі станциясы салынбағандықтан, кішірек станция құруды жақтады, себебі ол өз қызметкерлеріне Сатурн зымыраларын жасаудан басқа жұмыс беруді қалады, ал бұл жұмыс Аполлон жобасы барысында салыстырмалы түрде ерте аяқталар еді. NASA бастапқыда ғылыми миссиялар үшін Аполлон техникасын түрлендірудің әртүрлі жолдарын зерттеуге арналған Аполлон логистикалық қолдау жүйесі кеңсесін құрды. Бастапқыда ААП кеңсесі Аполлон "X" бюросының бөлімшесі болды, ол Аполлон кеңейту сериясы деп те аталады. AES Сатурн IB және Сатурн V тасымалдағыштарына негізделген миссия ұсыныстары үшін технологиялық концепцияларды әзірледі. Олардың ішінде адамдармен айдағы база, Жер төңірегіндегі ғарыш станциясы, Күн жүйесінің сыртқы планеталарын аралаудың «Ұлы саяхат» деп аталатын жобасы және Марсқа қондыру зондтарының алғашқы «Вояджер» бағдарламасы бар еді.

АЭС (Аполлон кеңейту сериясы) Ай базасы

Аполлонның ай базасы жобасында экипажсыз Сатурн V ракетасы Айға Аполлонның командалық/қызметтік модуліне (CSM) негізделген баспананы қондыру үшін қолданылатын. Екінші Сатурн V үш адамнан тұратын экипаж бен өзгертілген CSM және Аполлон Ай модулін (LM) Айға жеткізер еді. Екі адамнан құралған экспедициялық топ шамамен 200 күнге Ай бетінде болып, жаңартқыш ай роверін, ай ұшқышын, сондай-ақ үлкен баспана құру үшін логистикалық көліктерді пайдаланар еді. Миссия жоспарлаушыларын CSM пилотының оқшаулануы алаңдатқандықтан, үш адамнан тұратын қондыру тобы немесе CSM орбитадағы модульмен кездесу мүмкіндігі қарастырылды.

Қатысқан көлік құралдары

Аполлон LM таксиі негізінен ай бетінде ұзақ уақыт қалу үшін өзгертілген негізгі Аполлон LM болды. Бұл 1970 жылы басталатын Аполлонның кеңейтілген Ай бетіндегі миссияларының және 1970 жылдардың ортасы мен соңындағы Аполлонның Айды зерттеу жүйесінің негізгі құралы болады деп күтілді. Аполлон LM Shelter негізінен Аполлон LM болды, оның жоғары көтерілу сатысының қозғалтқышы мен жанармай бактері алынып, 14 күндік кеңейтілген Айды зерттеу үшін керек-жарақтар мен ғылыми жабдықтармен ауыстырылды. MOBEV F2B – көп адам тасымалдайтын, жер бетінен жер бетіне ұшатын көлік құралы.

Айға шығу жүйелері

Айға ұзақ мерзімді миссияларды қолдау мақсатында NASA бірнеше қарапайым Айдан қашу жүйелерін зерттеді. Егер Ай модулінің көтерілу сатысының қозғалтқышы іске қосылмаса, екі астронавтты Ай бетінен орбитадағы CSM-ге қайтару үшін бұл жүйелер қарастырылды.

Адамды алып жүретін Венераның ұшуы

Аполлон бағдарламасы бойынша ұзақ мерзімді ұшақпен ұшудың тағы бір жоспары "Сатурн V" зымырандық кемесін пайдаланып үш астронавтты "Венерадан" ұшып өтуге жіберуді көздеді, мұнда "Сатурн S IVB" сатысы "ылғалды шеберхана" ретінде қолданылатын еді. Біріншіден, S IVB өзі және Apollo CSM Венераның жанынан өтіп, Жерге қайтатын траекторияға шығады, содан кейін қалған отын ғарышқа таратылады, ал астронавттар Жерге қайта кіруге дайындалар алдында S IVB-ден бөлінуге дейін бос отын бактерілерінде тұрады.

Skylab (көзіне көрінбейтін)

Бастапқыда ААП миссиялары 1969 жылдан бастап Аполлонның Айға ұшу миссияларымен кезектесіп жүргізілуі жоспарланған. Алайда, НАСА-ның 1969 жылғы бюджеті қысқарған соң, назар Skylab ғарыш станциясының жобасына ауыстырылды, ол AAP миссиялары үшін бұрыннан белгіленген жабдықтарды қабылдауға мүмкіндік берді. Атап айтқанда, Skylab құрамына Аполлон телескопы миссиясы (кейін Аполлон телескопы орнатылымы деп аталды), CSM кемелерімен доктандыру станциясына бекітілген күйінде кірді. Сатурн V-тің бірінші екі сатысының өзі дайын S IVB жұмыс стансасын қажетті орбитаға шығаруға жеткілікті көтергіштікке ие болғандықтан, бұл "құрғақ жұмыс стансасы" тұжырымдамасын жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Бұл ішкі кеңістікті жақсырақ жабдықтауға мүмкіндік жасады, бірақ "ылғал" жұмыс стансасының көптеген дизайндық идеялары, әсіресе отынның одан ағып өтуіне мүмкіндік беретін ашық еден, Skylab-та сақталды. Сол кезде, қосымша S IVB-ді пайдаланып, тағы бір Skylab-ты Ай орбитасына ұшыру мүмкіндігі қысқаша талқыланды, бірақ мұндай қадамға негіздеме табылмады, сондықтан жоба бастапқы кезеңінде тоқтатылды.

Аполлон-Союз сынақ жобасы

Аполлон-Союз сынақ жобасы Жер орбитасындағы CSM және советтік "Союз" ғарыш кемесінің доктандырылуын қамтыды. Миссия 1975 жылдың 15 шілдесінен 24 шілдесіне дейін жалғасты. Совет Одағы "Союз" және "Салют" ғарыш кемелерін пайдалануды жалғастырғанымен, НАСА-ның келесі пилоттық миссиясы 1981 жылдың 12 сәуірінде STS-1 миссиясына дейін өте қойған жоқ.

Миссиялардың қысқаша мазмұны

АҚШ миссиясы Күштеуші экипаж Ұшырылу мақсаты Миссия нәтижесі Skylab 1 Saturn V Адамсыз 14 мамыр, 1973 Жер орбитасы Skylab-тың жартылай сәтті ұшырылуы, АҚШ-тың алғашқы ғарыш станциясы; микрометеориттік қалқан және бір күн панелі ұшырылу кезінде жоғалды, екіншісі орналасу кезінде тұйықталды Skylab 2 Saturn 1B Чарльз "Пит" Конрад, Пол Вайц, Джозеф Кервин 25 мамыр, 1973 Ғарыш станциясы миссиясы Сәттілік Apollo ғарыш кемесі Skylab-қа 28 күндік сапарға бірінші АҚШ экипажын алып барды; тұйықталған күн панелі босатылды және алмастыру күн қалқаны орналастырылды Skylab 3 Saturn 1B Алан Биан, Джек Лоузма, Оуэн Гарриотт 28 шілде, 1973 Ғарыш станциясы миссиясы Сәттілік Apollo ғарыш кемесі Skylab-қа 59 күндік сапарға екінші АҚШ экипажын алып кетті Skylab 4 Saturn 1B Джеральд Карр, Уильям Пог, Эдвард Гибсон 16 қараша, 1973 Ғарыш станциясы миссиясы Сәттілік Apollo ғарыш кемесі Skylab-қа 84 күндік сапарға үшінші АҚШ экипажын алып кетті Apollo-Союз сынақ жобасы (ASTP) Saturn 1B Томас П. Стаффорд, Вэнс Д. Бренд, Дональд К. "Дек" Слейтон 15 шілде, 1975 Жер орбитасы Сәттілік Apollo ғарыш кемесі Жер орбитасында советтік "Союз-19" кемесімен кездесу және доқтау жаттығуларын жүргізді. Жерге қонғаннан кейін Apollo ғарыш кемесі уытты газбен толтырылды, бірақ экипаж аман қалды.