Кіріспе

Inkheart трилогиясындағы кейіпкер. Дория үйі ( ) бастапқыда де Аурия (de filiis Auriae) – «Аурияның ұлдары» деген мағынаны білдірген, кейін де Ория немесе д’Ория деп аталған. Бұл Генуя Республикасы және Италия тарихында 12-шы ғасырдан 16-шы ғасырға дейін маңызды рөл атқарған ежелгі және өте бай Генуялық отбасы. Династияның көптеген өкілдері республиканы алдымен Халық капитаны, ал кейін Дож ретінде басқарды.

Шығу тегі

Аңыз бойынша, Аурия немесе Ория делла Вольта есімді асыл генуэздік әйел Бірінші крест жорығына Иерусалимге бара жатқан асыл қажыға ғашық болды; оның аты Ардуино ди Нарбонне еді, бірақ олардың балалары анасының атымен, Орияның балалары деп аталды. Ардуино Пьемонттағы Ардуиници әулетінің әдеттегі аты болды, оның кейбір мүшелері Ауриат графтары атағын алған; сондықтан Ауриаттан шыққан Ардуиници әулетінің бірі осы әулеттің негізін қалады деп болжауға болады, бұл әулет 11 ғасырдың соңында Лигуриядағы маңызды жергілікті күш ретінде тарихқа кірді. 1110 жылы осы әулеттің Мартино және Генуардо есімді екі мүшесі туралы құжаттарда айтылған; олар filii Auriae (Орияның ұлдары немесе балалары) деп аталды. Дория әулеті 12 ғасырдан 15 ғасырға дейін Сардинияда, сондай-ақ Генуяның батысындағы Ривьерадағы Дольчеаква, Онеглия және Портофинода феодалдық иеліктерге ие болды.

Атақты мүшелер

Симон Дориа 12 ғасырдың соңында өмір сүрген және Сент-Жан-д'Акреге қарсы крестшілердің шабуылында генуэздіктердің адмиралы болған. 1275 жылы қайтыс болған әйгілі әскери сардар және провансальдық ақын Персиваль Дориа, мүмкін, осы әулеттің мүшесі болған. Тағы бір ақын, Симон Дориа Савона мен Альбенганың подестасы болды. Оберто Дориа мен Ламба Дориа ағайындылары теңіз командирлері және саясаткерлері болды: Оберто Генуядағы Халық капитаны болды және 1284 жылы Пизяға қарсы Ла Мелория шайқасында жеңіске жеткізді, ал Ламба 1298 жылы Курзолада венециялық Андреа Дандолоға қарсы маңызды шайқаста жеңіске жетті. Тедизио Дориа (немесе Теодосио) 1291 жылы Вадино мен Уголино Вивальдидің экспедициясын қаржылады. Бранка Дорианы Данте «Құдай комедиясында» 1275 жылы әкесінің әйелі Микеле Занкеге жасаған опасыздық үшін еске алған. Бранкалеоне Дориа Арбореяның Жюдикатосын басқарды және 14 ғасырдың соңында бүкіл Сардинияны жаулап алуға жақын болды. Оттоне Дориа 1346 жылдың тамызында ағылшындарға қарсы Креси шайқасына француздықтар жалдаған 5000-нан астам генуэздік арбалетшілерге басшылық етті. Көптеген сарбаздары сияқты, ол да шайқаста қаза тапты, онда генуэздер екі жақтан да шабуылға ұшырады. Күшті жаңбыр олардың садақ ішектерін ылғалдырып, қолдануға жарамсыз етті (ағылшын ұзын садақтарынан айырмашылығы, оларды оңай алып тастауға болмады), сондықтан Оттоне кері шегінуге бұйрық берді. Француз кавалериясы мұны батылдықсыздық деп санап, оларға шабуыл жасады, ал қалғандары ағылшын садақшыларынан қаза тапты. Әулеттің ерекше мүшесі – адмирал Андреа Дориа, Мельфи князі (1466–1560), ол Генуя Республикасын қайта құрды. 1528 жылы Генуяның мәңгілік цензоры және император Карл V-нің адмиралы болды. Ол 1531 жылы Мельфи князі және 1555 жылы Турси графы (Неаполь Корольдігінде) атанды. Бұл титулдарды Андреа Дорианың екінші туысы және асырап алған ұлы Джаннеттино Дорианың ұлы Джованни Андреа Дориа мұра етті. 1547 жылы Джаннеттино Дориа Генуядағы Андреа Дорианың билігіне қарсы Фиески қастандығы кезінде қаза тапқанда, оның ұрпақтары ұлы адмиралға берілген титулдарды мұра етті. Джованни Андреаның ұлы Джованни Дориа католик шіркеуінің кардиналы болды. Осы кезеңдегі басқа да көрнекті Дориалар – адмирал Карло Дориа және өнер жинаушы Джованни Карло Дориа. Әулет Еуропаның ішкі және сыртқы саяси құрылымдарымен байланыста болды. Монғол Ылқандығының билеушісі Абақаның франко-монғолдық одақ құруға тырысуы кезінде оның стратегиясына генуэздермен байланысты нығайту кірді. Дориа әулетінің көптеген ұлдарына шетелдік билеушілердің есімдері берілді, мысалы Абаға (Абақа хан), Касано (Газан хан) және Киликия Армениясының патшасы Хейтонның есімімен аталған Айтон.

Атаулы салалар

Дориа әулетінің мүшелері Мельфи князі (Дориа Памфили тармағы), Центола князьдері (Дориа д'Ангри тармағы), Монтальдео графтары, Сириэ-дель-Маро мен Сан-Колумбано маркиздері, Онеглия иелері және тағы да көптеген құрметті атақтарға ие болды. Әулеттің әке шежіресі бойынша туған мүшелері өз тегіне құрмет ретінде маркиз атағын қоса алады. Colonna Doria сияқты, әке шежіресі бойынша тумаған князьдық тармақтары әлі де өркендеп келеді. Италиядан тыс құрметті атақтары бар тармақтар да бар, мысалы, Испаниядағы Поррата Дориа әулеті маркиз дәрежесінде саналады.

Ұлы зерттеулердегі рөлі

Дориа әулеттері 15-16 ғасырлардың соңында португал және испандық теңіз саяхаттарын қаржыландыруға көмектесті. Севилья банкирі Франческо Дориа Христофор Колумбтың экспедицияларын қаржылады, ал оның ұлы Алерамо Дориа 1556 жылға дейін Португалия королі Жоау III-нің банкирі болды. Соңында, Алерамоның қызы Клеменца Дориа 16 ғасырдағы Бразилияның португалдық отарлауындағы алғашқы қоныс аударушылардың бірі болды. Клеменца Дориа екі рет үйленді; оның екінші күйеуі Фернао Ваз да Коста (шамамен 1520-1567), португалдық бас судья Кристовао да Костаның ұлы және әйгілі теңізші Соэйро да Костаның шөбересі; олар Коста Дориа әулетін құрды, ол бүгінге дейін гүлденуде, себебі олардың мүшесінің бірі – Хосе Карлос Алелуя [да Коста Дориа] Бразилия конгресінің өкілі, ал бизнесмен Жоао Дориа кіші немесе Жоао Агрипино да Коста Дориа III Сан-Паулу қаласының мэрі (2017-2018) және Сан-Паулу штатының губернаторы (2019-2022) болды. Генуялық Лодизио Дориа, Христос орденінің рыцары, Мадейра аралына қоныс аударды. Олардың ұрпақтары – Теишейра Дориа, Пена-д'Агуя иелері және Франса Дориа әулеттері, олардың тікелей атасы португалдық теңізші Тристао Ваз. Франса Дориа тармағын Кальсада графы басқарады, ал кіші тармағын Торре Бела виконты басқарады.

Әдебиетте

Дория есімі Корнелия Фанкенің "Inkheart" сериясында (әсіресе, "Inkdeath" кітабында) маңыздырақ рөлдегі кейіпкер үшін қолданылған, ол кейіннен жасөспірім қаһарманға ғашық болды. Ада Палмердің болашаққа қарайғы ғылыми-фантастикалық "Terra Ignota" сериясындағы кейіпкердің аты Джулия Дориа Памфили, және ол тарихи Дория әулетінен тараған деп есептеледі.