Андреа Дориа – генуэзский адмирал и государственный деятель, реформировавший Республику Генуя в 15 веке. Изменения в конституции действовали до 1797 года.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генуя Республикасының адмиралы (1466–1560)
Admiral of the Republic of Genoa (1466–1560)
Андреа Дориа, Мелфи князі (anˈdrɛːa ˈdɔːrja; 30 қараша 1466 – 25 қараша 1560) – генуялық мемлекет қайраткері, кондотьеро және адмирал, өмірі бойы Генуя Республикасында маңызды рөл атқарды. Генуяны билеуші ретінде Дориа республиканың конституциясын реформалады. Бұрын өмір бойына сайланатын дождың лауазымы екі жылға дейін қысқартылды. Сонымен қатар, қара халыққа (плебейлерге) лауазымға үміткер болуға тыйым салынды, ал дожды тағайындау үлкен және кіші кеңестер мүшелеріне жүктелді. Оның реформаланған Генуя Республикасының конституциясы 1797 жылы республика жойылғанға дейін сақталды. 1528 жылдан өліміне дейін Дориа Генуя Республикасы кеңестерінде үлкен ықпалға ие болды. Ол сондай-ақ өз заманының ең көрнекті теңіз қолбасшысы деп есептеледі. Адмиралдың құрметіне бірнеше кеме аталды, ең танымалдарының бірі – 1951 жылы суға түсірілген, 1956 жылы соқтығысқаннан кейін батқан итальяндық жолаушылар кемесі.
Andrea Doria, Prince of Melfi (anˈdrɛːa ˈdɔːrja; ; 30 November 146625 November 1560) was a Genoese statesman, condottiero, and admiral, who played a key role in the Republic of Genoa during his lifetime. As the ruler of Genoa, Doria reformed the Republic's constitution. Originally elected for life, the Doge's office was reduced to two years. At the same time, plebeians were declared ineligible, and the appointment of the doge was entrusted to the members of the great and the little councils. His reformed constitution of the Republic of Genoa would last until the end of the republic in 1797. From 1528 until his death, Doria exercised a predominant influence in the councils of the Genoese Republic. He is also considered the foremost naval leader of his time. Several ships were named in honour of the admiral, the most famous being the Italian passenger liner , launched in 1951, which sank following a collision in 1956.
Ерте өмір
Дориа Онеглияда ежелгі генуэздік Дориа ди Онеглия отбасында дүниеге келді, бұл отбасы 12 ғасырдан бері Республика тарихында маңызды рөл атқарған асыл Дориа отбасының бір тармағы. Оның ата-анасы туыс еді: Онеглияның бірлескен билеушісі Сева Дориа және Дольчеаквалық Дориа тармағынан Каракоса Дориа. Әкесінен ерте қалған ол жалдамалы әскерге айналды, біріншіде Папаның күзетінде, содан кейін түрлі итальян княздарының қызметінде болды.
Doria was born at Oneglia from the ancient Genoese family the Doria di Oneglia, a branch of the noble Doria family, who played a major role in the history of the Republic since the 12th century. His parents were related: Ceva Doria, co lord of Oneglia, and Caracosa Doria, of the Doria di Dolceacqua branch. Orphaned at an early age, he became a soldier of fortune, serving first in the papal guard and then under various Italian princes.
Әмірші ретінде
1503 жылы ол Корсикада Генуя теңіз флотының қызметінде соғысты, сол кезде француз тәуелділігінде болды және Генуяның француздарға қарсы көтерілісіне қатысып, оларды қаладан кетуге мәжбүр етті. Осыдан бастап ол теңіз командирі ретінде танымал болды. Бірнеше жыл бойы ол Жерорта теңізінде Генуя флотының басшысы ретінде түріктер мен қарақшыларға қарсы күресіп, оларды Пьяносада жеңді. Ол Корони мен Патрас қалаларын басып алды және 1535 жылы Тунисті басып алуда императормен бірлесіп жұмыс істеді. Карл I Франциск I-ге қарсы соғыста оны құнды одақтас деп тапты және оның арқасында бүкіл Италияға билігін кеңейтті. Ол Генуяның иелігін және тіпті догдықты алу ұсыныстарын қабылдамады, бірақ «мәңгілік цензор» лауазымын қабылдап, өліміне дейін республика кеңестерінде үлкен ықпалға ие болды. Жаңадан құрылған республиканы болашақтағы шетелдік шабуылдардан қорғау үшін Андреа Дориа XVI ғасырдың үшінші онжылдығында әскери инженер Джованни Мария Ольгиати жобалаған жаңа қала қабырғасының салынуына демеушілік етті. Бұл жаңа қала қабырғасы іс жүзінде 14 ғасырғы қабырғалардың орнын басты, бірақ бұрынғы шаршы мұнаралар мен қабырғаларды жаңа перделі қабырғалармен және үшбұрышты бекіністермен алмастырды.
In 1503, he fought in Corsica in the service of the Genoese Navy, at that time under French vassalage, and took part in the rising of Genoa against the French, whom he compelled to evacuate the city. From that time onwards, he became famous as a naval commander. For several years he scoured the Mediterranean in command of the Genoese fleet, waging war on the Turks and the Barbary pirates and defeating them at Pianosa. He captured Koroni and Patras, and co operated with the emperor himself in the capture of Tunis (1535). Charles found him an invaluable ally in the wars with Francis I, and through him extended his domination over the whole of Italy. He refused offers to take the lordship of Genoa and even the dogeship, but accepted the position of "perpetual censor", and exercised predominant influence in the councils of the republic until his death. To protect the restored republic from future foreign attacks, Andrea Doria sponsored the construction of a new city wall, which was built in the third decade of the sixteenth century, on a design by the military engineer Giovanni Maria Olgiati. This new city wall actually followed the path of the previous 14th century walls but replaced the old square plan towers and walls with new curtain shaped curtain walls and triangular bastions.
Кейінгі жылдар
1544 жылы Франциск пен Карл арасындағы Крепи бейбіт келісімінен кейін Дориа өмірін тыныш аяқтауға үміттенді. Алайда, оның зор байлығы мен билігі, сондай-ақ немере інісі және мұрагері Джаннеттино Дорианың мақтандығы оған көптеген жауларды тудырды. 1547 жылы Фиескилер оның әулетін биліктен ығыстыру үшін қастандық жасады. Джаннеттино қаза тапты, бірақ қастандық жасаушылар жеңіліске ұшырады, ал Дориа оларды жазалауда зор қатыгездік танытып, олардың көптеген феодальдық иеліктерін өзіне қосып алды. Сонымен қатар, ол Фиескиге көмектескен Парма және Пьяченца герцогы Пьер Луиджи Фарнезедің өлтірілуіне де қатысты деген айып тағылды. 1891 жылы құрылған итальяндық броненосец «Андреа Дориа» 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында қызмет етті, 1911 жылы қызметтен шығарылып, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде GR104 жүзгіш батареясы ретінде пайдаланылды және 1929 жылы жаратылды. 1916 жылы аяқталған итальяндық «Андреа Дориа» соғыс кемесі Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет етті және 1956 жылы қызметтен шығарылды. 1951 жылы суға түсірілген итальяндық жолаушылар лайнері 1953 жылы алғашқы сапарын жасады және 1956 жылы соқтығысу салдарынан батып кетті. 1964 жылы салынған және 1991 жылы қызметтен шығарылған итальяндық зымырандық крейсер «Андреа Дориа». 2007 жылы қолданысқа берілген итальяндық «Андреа Дориа» эсминеці.
After the Peace of Crépy between Francis and Charles in 1544, Doria hoped to end his days in quiet. However, his great wealth and power, as well as the arrogance of his nephew and heir Giannettino Doria, had made him many enemies, and in 1547 the Fieschi conspiracy to dislodge his family from power took place. Giannettino was killed, but the conspirators were defeated, and Doria showed great vindictiveness in punishing them, seizing many of their fiefs for himself. He was also implicated in the murder of Pier Luigi Farnese, duke of Parma and Piacenza, who had helped Fieschi. The Italian ironclad Italian ironclad Andrea Doria, completed in 1891, which served in the late 19th and early 20th century, was decommissioned in 1911, and served as the floating battery GR104 during World War I before being scrapped in 1929. The Italian battleship Italian battleship Andrea Doria, completed in 1916, which served in both World War I and World War II and was decommissioned in 1956. The Italian passenger liner , which was launched in 1951, had her maiden voyage in 1953 and sank following a collision in 1956. The Italian missile cruiser Italian cruiser Andrea Doria, built in 1964 and decommissioned in 1991. The Italian Italian destroyer Andrea Doria, commissioned in 2007.
Суреттер мен еске алу рәміздері
Суреттелген қой терісі "Ұлы және керемет Андреа Дориа" үшін, АҚШ-тың Род-Айленд штатындағы Ньюпорт қаласындағы "Брейкерс" кешенінде ілінген.
A painted sheepskin for The Magnificent and Excellent Andrea Doria hangs at The Breakers in Newport, Rhode Island, US.