Кіріспе

Генуя Республикасының билеушісі

Генуя дожы Генуя Республикасының мемлекет басшысы болды, бұл қала-мемлекет және одан кейін теңіз республикасы, 1339 жылдан бастап 1797 жылы мемлекет құлағанға дейін. Алғашқыда өмір бойына сайланған, 1528 жылдан кейін дождар екі жылдық мерзімге сайланды. Республика (немесе Дожат) саудагерлердің шағын тобының билігінде болды, олардың қатарынан дождар таңдалып алынды.

Адрестің түрі

Генуялық догты бастапқыда "eccelso" (көтеріңкі), кейін "illustrissimo" (ең көрнекті), "eccellentissimo" (ең тамаша), ал соңында "serenissimo principe" (ең сәнді ханзада), "signore" (мырза) немесе "altezza serenissima" (ең сәнді билік) деп атаған.

Тарих

1339 жылы Верди операсы арқылы есімі сақталған Генуяның алғашқы дожы Симон Боккенегра (лигуриялық), халықтың жоғары бағалауымен тағайындалды. Бастапқыда Генуя дожы шектеусіз және халықтың тікелей дауысымен сайланды, «мәңгілік дожат» деп аталатын лауазымды өмір бойы атқарды; бірақ 1528 жылы Андреа Дориа жүзеге асырған реформадан кейін оның өкілеттік мерзімі екі жылға дейін қысқартылды. Сонымен қатар, қара халыққа (плебейлерге) үміткер болуға тыйым салынды, дождың тағайындалуы үлкен кеңестің (Gran Consiglio) мүшелеріне жүктелді, олар осы мақсат үшін күрделі саяси жүйені қолданды. Бұрын дождар басқарған Палаццо Пубблико 1388 жылы жаңа билеуші мен үкімет стиліне орын беру үшін кеңейтілді, бұл бірқатар радикалды қайта құрулардың біріншісі болды. Ол 16 ғасырда тамаша түрде қайта салынды. Соңғы кездерерде сарайда соттар орналасқан, бірақ қазір ол Генуяның мәдени орталығы ретінде қызмет етеді. Генуяның өмір бойы билік еткен «мәңгілік» дождарының тек біреуі сегіз жылдан астам билік етті. Көптегендері лауазымға кіріспей тұрып кетіп қалды немесе қуылды. Кейбіреулері билікте бір күн де тұра алмады. 1339 мен 1528 жылдар аралығында тек төрт дож заңды түрде сайланды. Генуя өз дождарына сенімсіздікпен қарады; Генуяның билеуші кастасы оларды атқару комитеттеріне байлап, оларға аз бюджет берді және «Casa di San Giorgio» -да сақталатын қауымдық кірістерден бөлек ұстады. Дегенмен, дождың лауазымы мемлекеттік демеушіліктің ең жоғары деңгейінде тұрды, ал қаланың ішіндегі жетекші саудагер отбасылары өздерінің адамын осы лауазымға орналастыру үшін бәсекелестікке түсті. Бұл ғимаратта бәсекелестік сайлаулар өткізілгені белгілі. 1389 жылы бір үміткер 7000 қолдаушысымен бірге мәжбүрлі жер аударылудан қайтып келді, президентпен мейірімді түрде тамақтанды, бірақ оны әдепті, бірақ қатаң түрде қызметтен шеттетуге мәжбүр болды, өзінің Генуядан «қатыспау себептерімен» болмаған уақытында оның орынбасары ретінде жақсы қызмет еткені үшін алғыс айтты. Ұрпақтар бойы Генуядағы екі күшті отбасы – Адорно және Фрегозо (немесе ди Кампофрегозо) дожаттық лауазымын дерлік монополиялады. Томасо ди Кампофрегозо үш рет дож болды: 1415, 1421 және 1437 жылдары. 1461 жылы Генуя архиепископы Паоло Фрегозо қазіргі дожды өзінің сарайына шақырып, оны тұтқынға алды және лауазымнан кетуді немесе асылуды ұсынды. Фрегозо өз кезегінде құлатылған кезде портына қашып, төрт галереяны басып алып, пират ретінде жаңа мансапқа бет бұрды. Республикадағы басқа да ықпалды отбасылардың арасында Спинола, Гримальди, Дориа және Дураццо болды, олардың барлығы Генуяға көптеген дождарды сыйлады. Венециядағы дож сарайы жылдар бойы жинақталған сәнді жиһаз бен өнер туындыларымен толы болса, Генуяда әр дож өзінің жиһазымен келуі және кеткенде сарайды жалаңаш қабырғаларына дейін тастап кетуі күтілді. 16 ғасырда республика адмирал, мемлекет қайраткері және өнерге демеуші Андреа Дорианың басшылығымен күрт жанданды. Генуя Жаңа әлемдегі испан империясы арқылы қайтадан байыды. Ал Генуя банкирлері Испанияның қаржылық істерін басқарып, Генуяның банк олигархиясын зор байлыққа ие етті. Наполеон соғыстары Генуя дожы лауазымына нүкте қойды. 1797 жылы Наполеон Бонапарт Генуяны жаңадан құрылған Лигурия Республикасына қосып алғанда, француз әскері мен қалалық жұртшылық дож сарайын тонады.

Сайлау

Додж сайлауы Генуяның Үлкен және Кіші кеңесі мүшелерінің Додж сарайындағы сол аттас бөлмеде жиналып, дауыс беру арқылы өтті. Дауыс беру тақтың алдына қойылған құмырадағы елу алтын шарды тарту арқылы жүзеге асырылды. Бірнеше кезеңдегі дауыс беру нәтижесінде үміткерлердің саны алтыға дейін азайтылды, және соңғы алты үміткердің ішінде ең көп дауыс жинаған адам Додж болып сайланды.

1528 жылдан 1599 жылға дейін

Доджтан бастап 12 қазан 1528 4 қаңтар 1531 Оберто Каттанео Лазари 4 қаңтар 1531 4 қаңтар 1533 Батиста Спинола 4 қаңтар 1533 4 қаңтар 1535 Батиста Ломеллини 4 қаңтар 1535 4 қаңтар 1537 Кристофоро Гримальди Россо 4 қаңтар 1537 4 қаңтар 1539 Джованни Батиста Дориа 4 қаңтар 1539 4 қаңтар 1541 Джаннандреа Джустиниани Лонго 4 қаңтар 1541 4 қаңтар 1543 Леонардо Каттанео делла Вольта 4 қаңтар 1543 4 қаңтар 1545 Андреа Центурионе Пиетрасанта 4 қаңтар 1545 4 қаңтар 1547 Джованни Батиста Де Форнари 4 қаңтар 1547 4 қаңтар 1549 Бенедетто Джентиль Певере 4 қаңтар 1549 4 қаңтар 1551 Гаспаре Гримальди Брачелли 4 қаңтар 1551 4 қаңтар 1553 Лука Спинола 4 қаңтар 1553 4 қаңтар 1555 Джакомо Промонторио 4 қаңтар 1555 4 қаңтар 1557 Агостино Пинелли Ардименти 4 қаңтар 1557 3 желтоқсан 1558 Пьетро Джованни Кьявика Чибо Қызмет барысында қайтыс болды. 4 қаңтар 1559 4 қаңтар 1561 Жироламо Вивальди 4 қаңтар 1561 27 қыркүйек 1561 Паоло Баттиста Джудиче Кальви Қызмет барысында қайтыс болды. 4 қазан 1561 4 қазан 1563 Джованни Батиста Чикала Зоагли 7 қазан 1563 7 қазан 1565 Джованни Батиста Леркари 11 қазан 1565 11 қазан 1567 Оттавио Джентиль Одерико 15 қазан 1567 3 қазан 1569 Симоне Спинола 6 қазан 1569 6 қазан 1571 Паоло Джустиниани Монелья 10 қазан 1571 10 қазан 1573 Джаннотто Ломеллини 16 қазан 1573 17 қазан 1575 Джакомо Гримальди Дураццо 17 қазан 1575 17 қазан 1577 Просперо Центурионе Фаттинанти 19 қазан 1577 19 қазан 1579 Джованни Батиста Джентиль Пигноло 20 қазан 1579 20 қазан 1581 Николо Дориа 21 қазан 1581 21 қазан 1583 Джероламо Де Франчи Тозо 4 қараша 1583 4 қараша 1585 Джероламо Кьявари 8 қараша 1585 13 қараша 1587 Амброджо Ди Негро 14 қараша 1587 14 қараша 1589 Давиде Вакка 20 қараша 1589 15 қараша 1591 Батиста Негроне 27 қараша 1591 26 қараша 1593 Джованни Агостино Джустиниани Ками 27 қараша 1593 26 қараша 1595 Антонио Гримальди Чеба 5 желтоқсан 1595 4 желтоқсан 1597 Маттео Сенарега 7 желтоқсан 1597 15 ақпан 1599 Лаццаро Гримальди Чеба

1599 жылдан 1650 жылға дейін

Дожға арналған жазбалар 22 ақпан 1599 21 ақпан 1601 Лоренцо Саули 24 ақпан 1601 25 ақпан 1603 Агостино Дория 26 ақпан 1603 27 ақпан 1605 Пьетро Де Франчи Сакко 1 наурыз 1605 2 наурыз 1607 Лука Грималди Де Кастро 3 наурыз 1607 17 наурыз 1607 Сильвестро Инвреа 22 наурыз 1607 23 наурыз 1609 Джероламо Асерето 1 сәуір 1609 2 сәуір 1611 Агостино Пинелли Лучани 6 сәуір 1611 6 сәуір 1613 Алессандро Джустиниани Лонго 21 сәуір 1613 21 сәуір 1615 Томасо Спинола 25 сәуір 1615 25 сәуір 1617 Бернардо Клауареза 25 сәуір 1617 29 сәуір 1619 Джованни Джакомо Имперале Тартаро 2 мамыр 1619 2 мамыр 1621 Пьетро Дураццо 4 мамыр 1621 12 маусым 1621 Амброзио Дория Қызмет барысында қайтыс болды. 22 маусым 1621 22 маусым 1623 Джорджио Центурионе 25 маусым 1623 16 маусым 1625 Федерико Де Франчи Тосо 16 маусым 1625 25 маусым 1627 Джакомо Ломеллини 28 маусым 1627 28 маусым 1629 Джованни Лука Чиавари 26 маусым 1629 26 маусым 1631 Андреа Спинола 30 маусым 1631 30 маусым 1633 Леонардо Делла Торре 5 шілде 1633 5 шілде 1635 Джованни Стефано Дория 11 шілде 1635 11 шілде 1637 Джованни Франческо I Бригноле Сале 13 шілде 1637 13 шілде 1639 Агостино Паллавичини 28 шілде 1639 28 шілде 1641 Джованни Баттиста Дураццо 14 тамыз 1641 19 маусым 1642 Джованни Агостино Де Марини Қызмет барысында қайтыс болды. 4 шілде 1642 4 шілде 1644 Джованни Баттиста Леркари 21 шілде 1644 21 шілде 1646 Лука Джустиниани 24 шілде 1646 24 шілде 1648 Джованни Баттиста Ломеллини 1 тамыз 1648 1 тамыз 1650 Жакомо Де Франчи Тосо

1650 жылдан 1699 жылға дейін

Дожға арналған жазбалар 23 тамыз 1650 23 тамыз 1652 Агостино Чентурионе 8 қыркүйек 1652 8 қыркүйек 1654 Джероламо Де Франчи Тозо 9 қазан 1654 9 қазан 1656 Алессандро Спинола 12 қазан 1656 12 қазан 1658 Джулио Саули 15 қазан 1658 15 қазан 1660 Джованни Баттиста Чентурионе 28 қазан 1660 22 наурыз 1661 Джан Бернардо Фругони лауазымында қайтыс болды. 28 наурыз 1661 29 наурыз 1663 Антониотто Инвреа 13 сәуір 1663 12 сәуір 1665 Стефано Де Мари 18 сәуір 1665 18 сәуір 1667 Чезаре Дураццо 10 мамыр 1667 10 мамыр 1669 Чезаре Джентиле 18 маусым 1669 18 маусым 1671 Франческо Гарбарино 27 маусым 1671 27 маусым 1673 Алессандро Гримальди 5 шілде 1673 4 шілде 1675 Агостино Салуццо 11 шілде 1675 11 шілде 1677 Антонио Да Пассано 16 шілде 1677 16 шілде 1679 Джаннеттино Одоне 29 шілде 1679 29 шілде 1681 Агостино Спинола 13 тамыз 1681 13 тамыз 1683 Лука Мария Инвреа 18 тамыз 1683 18 тамыз 1685 Франческо Мария Империале Леркари 23 тамыз 1685 23 тамыз 1687 Пьетро Дураццо 27 тамыз 1687 27 тамыз 1689 Лука Спинола 31 тамыз 1689 1 қыркүйек 1691 Оберто Делла Торре 4 қыркүйек 1691 5 қыркүйек 1693 Джованни Баттиста Каттанео Делла Вольта 9 қыркүйек 1693 9 қыркүйек 1695 Франческо Инвреа 16 қыркүйек 1695 16 қыркүйек 1697 Бендинелли Негроне 19 қыркүйек 1697 26 мамыр 1699 Франческо Мария Саули лауазымында қайтыс болды.

1699 жылдан 1750 жылға дейін

Төралқыдан Билікке Өтуге Догор Ескертулер 3 маусым 1699 3 маусым 1701 Джироламо Де Мари 7 маусым 1701 7 маусым 1703 Федерико Де Франчи Тосо 1 тамыз 1703 1 тамыз 1705 Антонио Гримальди 22 тамыз 1705 22 тамыз 1707 Стефано Онорато Ферретти 9 қыркүйек 1707 9 қыркүйек 1709 Доменико Мария Де Мари 14 қыркүйек 1709 14 қыркүйек 1711 Винченцо Дураццо 22 қыркүйек 1711 22 қыркүйек 1713 Франческо Мария Империале 22 қыркүйек 1713 22 қыркүйек 1715 Джованни Антонио Джустиниани 26 қыркүйек 1715 26 қыркүйек 1717 Лоренцо Чентурионе 30 қыркүйек 1717 30 қыркүйек 1719 Бенедетто Виале 4 қазан 1719 4 қазан 1721 Амброджио Империале 8 қазан 1721 8 қазан 1723 Чезаре Де Франчи Тосо 13 қазан 1723 13 қазан 1725 Доменико Негроне 18 қаңтар 1726 18 қаңтар 1728 Джероламо Венеросо 22 қаңтар 1728 22 қаңтар 1730 Лука Гримальди 20 қаңтар 1730 20 қаңтар 1732 Франческо Мария Бальби 29 қаңтар 1732 29 қаңтар 1734 Доменико Мария Спинола 3 ақпан 1734 3 ақпан 1736 Стефано Дураццо 7 ақпан 1736 7 ақпан 1738 Николо Каттанео Делла Вольта Корсиканың 2-ші патшасы (Теодор Стефан Фрайхерр фон Нейхоффтың құлауынан кейін, арал Генуяға қосылды және дожорлар да Корсика патшалары болды). 7 ақпан 1738 7 ақпан 1740 Константино Балби Корсиканың 3-ші патшасы 16 ақпан 1740 16 ақпан 1742 Николо Спинола Корсиканың 4-ші патшасы 20 ақпан 1742 20 ақпан 1744 Доменико Каневаро Корсиканың 5-ші патшасы 1 ақпан 1744 1 ақпан 1746 Лоренцо Де Мари Корсиканың 6-шы патшасы 3 наурыз 1746 3 наурыз 1748 Джованни Франческо II Бригноле Сале Корсиканың 7-ші патшасы 6 наурыз 1748 6 наурыз 1750 Чезаре Каттанео Делла Вольта Корсиканың 8-ші патшасы

1750 жылдан 1797 жылға дейін

Дожға арналған жазбалар 10 наурыз 1750 10 наурыз 1752 Агостино Виале Корсиканың 9-шы патшасы 28 наурыз 1752 7 маусым 1752 Стефано Ломеллини Корсиканың 10-шы патшасы. Тақтан бас тарды 7 маусым 1752 7 маусым 1754 Джованни Баттиста Гримальди Корсиканың 11-ші патшасы 23 маусым 1754 23 маусым 1756 Джан Джакомо Венерозо Корсиканың 12-ші және соңғы патшасы 22 маусым 1756 22 маусым 1758 Джованни Джакомо Гримальди 22 тамыз 1758 22 тамыз 1760 Маттео Францони 22 қыркүйек 1760 10 қыркүйек 1762 Агостино Ломеллини 25 қараша 1762 25 қараша 1764 Родольфо Эмилио Бриньоле Сале 29 қаңтар 1765 29 қаңтар 1767 Франческо Мария Делла Ровере 3 ақпан 1767 3 ақпан 1769 Марчелло Дураццо 16 ақпан 1769 16 ақпан 1771 Джованни Баттиста Негроне 16 сәуір 1771 16 сәуір 1773 Джованни Баттиста Камбьязо 7 қаңтар 1773 9 қаңтар 1773 Фердинандо Спинола 26 қаңтар 1773 26 қаңтар 1775 Пьер Франческо Гримальди 31 қаңтар 1775 31 қаңтар 1777 Бrizio Giustiniani 4 ақпан 1777 4 ақпан 1779 Джузеппе Ломеллини 4 наурыз 1779 4 наурыз 1781 Джакомо Мария Бриньоле 8 наурыз 1781 8 наурыз 1783 Марко Антонио Джентиле 6 мамыр 1783 6 мамыр 1785 Джованни Баттиста Айроли 6 маусым 1785 6 маусым 1787 Джан Карло Паллавичино 4 шілде 1787 4 шілде 1789 Раффаэле Агостино Де Феррари 30 шілде 1789 30 шілде 1791 Алераме Мария Паллавичини 3 қыркүйек 1791 3 қыркүйек 1793 Микеланджело Камбьязо 16 қыркүйек 1793 16 қыркүйек 1795 Джузеппе Мария Дориа 17 қараша 1795 17 қараша 1797 Джакомо Мария Бриньоле Соңғы генуялық дож. Наполеон Генуяны алғаннан кейін лауазым жойылды. Толық тізім итальян Википедиясында: Elenco dei Dogi della Repubblica di Genova.