Кіріспе

Оленёк (Оленёк, кейде Оленек, Olenek; , Өlöön) – Ресейдің Сібірдің солтүстігіндегі, төменгі Ленадан батысқа және Анабардан шығысқа қарай ағатын ірі өзен. Оның ұзындығы шамамен километрді құрайды, ал оның шамамен километрлік бөлігі кеме жүруге қолайлы. Орташа су шығыны секунд сайын кубометрді құрайды. Оленёк балыққа байыптығымен танымал. Жылдың сегіз айдан астам уақытын мұз жауып жатады және Арктиканың тікелей ықпалынан оның аймағындағы климат қатал болып келеді.

Тарих

1633 жылы Иван Ребров Лена дельтасынан Оленёкке жетіп, бекініс салды. 1642–44 жылдары Ребров пен Федот Алексеев Попов өзенге жеткенімен, жергілікті тұрғындар оларды қуды. 1736 жылдың қыркүйегінде Лаптев теңізінің жағалауын картаға түсіріп жүрген Арктиканы зерттеген алғашқы орыс саяхатшысы Василий Прончищев және оның әйелі Татьяна (Мария) скорбуттан өзен бойында қайтыс болды. Олардың өлімінен кейін күйеуі мен әйелі Оленёк өзенінің сағасына жақын Уст-Оленёк жеріне жерленді. 1999 жылы денелері эксгумацияланғаннан кейін олардың қабірлері орын ауыстырылды. 1956 жылы Оленёк аймағындағы тау жыныстарының қабаттарына сәйкес геологиялық триас кезеңінің Оленек эпохасы деп ат қойылды.

Курс

Өзеннің бастауы Красноярск өлкесінде, Вилюй үстіртінде, Орталық Сібір үстіртіннің бір бөлігінде жатыр. Өзен шығысқа, содан кейін солтүстікке қарай ағып, Солтүстік Сібір жазығына түседі. Төменгі ағысында ол солтүстік-батысқа бұрылып, Кыстық үстіртіннің батыс еңістері мен Чекановский қыратын айналып өтеді, содан кейін Лаптев теңізінің Оленёк шығанағына құяды. Өзен сағасы Лена өзенінің дельтасының батысында, Усть-Оленёк жерінде орналасқан. Оленёк – өзен жағасындағы ауыл.

Салалар

Оленёк өзенінің ірі салалары – Арга Сала (оның салалары Кенгеде, Кукусунда және Күйонелекин), Бур, Укукит, Биректе, Куоика, Бейенчим және Буолкалах сол жағынан, ал Алакит, Силигир, Мерчимден, Кюютингде (Кюютингдэ), Хорбусуонка және Келимяр оң жағынан құяды.

Аралдар

Дянгилах немесе Джангилах (Дянгилах аралы) – Оленек өзенінің сағасындағы ірі, жазық дельталық арал. Оның жанында көптеген кішірек аралдар бар, мысалы, шығыс жағындағы Эппет аралы, бірақ ешқайсысы оның мөлшерімен салыстыруға келмейді. Дянгилахтың ұзындығы мен ені зор.