Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ресейдегі өзен, Еуропадағы алтыншы ең ұзын өзен – Печора (Печо́ра; Коми: Печӧра; Немец: Санэроˮ яха). Ол Солтүстік-Батыс Ресейден басталып, Солтүстік Мұзды мұхитқа құяды. Печораның көп бөлігі Коми Республикасы аумағында орналасқан, бірақ ең солтүстік бөлігі Ненец автономиялық округі арқылы өтеді.
River in Northern Russia, sixth longest in Europe
The Pechora (Печо́ра; Komi: Печӧра; Nenets: Санэроˮ яха) is the sixth longest river in Europe. Flowing from Northwest Russia and into the Arctic Ocean, it lies mostly in the Komi Republic but the northernmost part crosses the Nenets Autonomous Okrug.
География
Печора өзені ұзын (Колумбия өзенінен сәл қысқа) және оның алабы Финляндиямен шамамен бірдей көлемде. Орташа жылдық су шығыны бойынша ол Еуропада үшінші орында, Волга мен Дунайдан кейін. Оның шығыны Дунайдың үштен екі бөлігіне жуық, ал оның туысқан өзені Солтүстік Двинадан сәл көп, және Жаңа Гвинеядан басқа өзен алабында бөгеттері жоқ ең үлкен өзен болып табылады. Өзеннің төмен ағысының батысында Тиман жотасы жатыр. Алаптың шығысында, Уралдың батыс беткейінде Югид Ва ұлттық паркі орналасқан. Сондай-ақ, алап ішінде Еуропадағы ең ірі табиғи орман – Коми қасиетті ормандары бар. Алаптың соңғы солтүстік-шығысында, Уса өзенінде ірі көмір өндіру орталығы – Воркута қаласы орналасқан. Бұл өзен бұрын маңызды көлік жолы болған, әсіресе солтүстік-батыс Сібірге саяхаттайтындар үшін. Бүгінде Воркутадан Мәскеуге оңтүстік-батыс бағытында теміржол жүреді.
The Pechora is long (a little shorter than the Columbia River) and its basin is , or about the same size as Finland. By mean annual discharge it ranks third in Europe, after the Volga and Danube. Its discharge is about three quarters that of the Danube and a little more than its sister, the Northern Dvina, and is the largest of any river with no dams in its basin outside of New Guinea. West of its lower course is the Timan Ridge. East of the basin along the west flank of the Urals is the Yugyd Va National Park. Also in the basin is the Virgin Komi Forests, the largest virgin forest in Europe. In the far northeast of the basin on the Usa River is the large coal center of Vorkuta. The river was once an important transportation route, especially for those travelling to northwest Siberia. Today a railroad runs southwest from Vorkuta to Moscow.
Печора өзені бойында
Өзен Коми Республикасының оңтүстік-шығыс бұрышындағы Орал тауларынан бастау алады. Бұл аймақ Печора-Ильич табиғи қорығының бір бөлігі. Оралдың ар жағында Солтүстік Сосьваның бастауы жатыр. Өзен оңтүстікке қарай ағып, содан кейін батысқа бұрылып, шағын қайықтар үшін кеме жүруге қолайлы Яксаға жақын солтүстікке қарай ағады. Оңтүстікке қарай Кама бассейніне дейін жалғасатын тасымалдау жолы болған. Шығыс жағында Солтүстік Двинаның саласы – Жоғарғы Вычегда орналасқан. Өзен Комсомольск-на-Печорадан өтіп, Усть-Ильичке дейін ағады, онда Ильич шығыстан қосылады, сосын солтүстік-батысқа қарай Троицко-Печорскіге (аузынан), солтүстікке Вуктылға және Усть-Щугерге жетеді, онда Щугор шығыстан құяды. Одан кейін өзен солтүстікке Печора қаласына қарай ағып, Воркутадан келген теміржолмен қиылысады, содан кейін солтүстікке Усть-Усаға дейін ағады, онда Уса шығыстан қосылады (Уса бұрын Сібірге маңызды өзен жолы болған). Печора кейін солтүстік-батысқа, батысқа және батыс-оңтүстік-батысқа қарай иіліп ағады. Ижма оңтүстіктен қосылады. Содан кейін ол батысқа қарай Усть-Цилмаға (аузынан) дейін ағып, солтүстік-батыстан Пижма, ал батыстан Цилма өзендерімен бірігеді. Ескі заманда адамдар Цилмамен жоғары қарай жүріп, Пёзаға тасымалдап, Ақ теңізге жететін. Содан кейін Печора солтүстікке бұрылып, Арктикалық Айнаны және Ненец округінің шегарасын, Пустозёрскіні, Ненец астанасы – Нариан-Марды (Печора дельтасының басындағы порты), Печора шығанағын, Печора теңізін және соңында Баренц теңізін кесіп өтеді.
The river rises in the Ural Mountains in the south eastern corner of the Komi Republic. This area is part of the Pechora Ilych Nature Reserve. On the other side of the Urals are the headwaters of the Northern Sosva. The river flows south, then west and turns north near Yaksha which is the head of navigation for small boats. A portage led south to the Kama basin. To the east is the upper Vychegda, a tributary of the Northern Dvina. The river flows past Komsomolsk na Pechore to Ust Ilych where the Ilych joins from the east, then Northwest to Troitsko Pechorsk ( from the mouth), north to Vuktyl and Ust Shchuger where the Shchugor joins from the east. The river then flows north to Pechora town, where the railway from Vorkuta crosses, then north to Ust Usa where the Usa joins from the east (the Usa was once an important river route into Siberia). The Pechora then curves northwest, west, and west southwest. The Izhma joins from the south. It then flows further west to Ust Tsilma ( from the mouth) where the Pizhma joins from the southwest and the Tsilma joins from the west. Before modern times people traveled up the Tsilma and portaged to the Pyoza to reach the White Sea. Then the Pechora turns north and crosses the arctic Arctic Circle and the border of the Nenets Okrug; Pustozyorsk; Naryan Mar, the Nenets capital and a port at the head of the Pechora delta; Pechora Bay; Pechora Sea; and finally the Barents Sea.
Гидрология
Өзеннің айлық орташа су шығыны 1981 және 1993 жылдар аралығында аузынан жоғары орналасқан Оксино ауылында өлшенді. Деректер төмендегі диаграммада келтірілген (метриялық бірліктер, м³/с).
The monthly average discharge of the river was recorded between 1981 and 1993 in the village of Oksino, located upstream from the mouth. The values are presented in the diagram below (metric units, m3/s).
Кама өзеніне арна салу жобалары
Печораға темір жол келгенге дейін аймаққа саяхаттаудың маңызды жолы – Кама бассейніндегі Чердиннен Печорадағы Яксаға дейінгі тасымалдау жолы болды. Сол сияқты бағыт бойынша Печора-Кама каналы жобасы 1960-1980 жылдары кеңінен талқыланды, бірақ бұл жолы көліктің қажеттілігінен гөрі, Печораның суын Камаға аудару мақсатында, ірі солтүстік өзендерін қайта бағыттау жобасының бір бөлігі ретінде қарастырылды. Дегенмен, ұсынылған канал бағытында 1971 жылы жасалған үш ядролық жарылыстан басқа ешқандай құрылыс жұмыстары жүргізілмеді, нәтижесінде ұзақ сонар кратер пайда болды.
Before the arrival of the railroad to the Pechora, an important way of travel to the region was via a portage road, from Cherdyn in the Kama basin to Yaksha on the Pechora. A project for a Pechora–Kama Canal along the same general route was widely discussed in the 1960s through 1980s, this time not as much for transportation, but for the diversion of some of the water of the Pechora to the Kama, as part of a grand Northern river reversal scheme. However, no construction work was carried out on the route of the proposed canal, other than a triple nuclear explosion in 1971, which excavated a crater over long.
Әдебиеттік сілтеме
Печора өзені – Михаил Лермонтовтың 1839 жылғы "Біздің заманымыздың батыры" романының басты кейіпкері Пехориннің атына бастау болған. Бұл ресей әдебиетінің белгілі туындысы.
The Pechora was the source of the name of Pechorin – protagonist of the 1839 novel A Hero of Our Time by Mikhail Lermontov, a well known work of Russian literature.