Кіріспе

Батыс Канададағы өзен

Өзен толығымен Канада қалқанының ішінде орналасқан. Су жинау алабына Орталық-Шығыс Альбертадағы бірнеше көлдер кіреді, олар Саскачеван және Манитобадағы көлдер тізбегіне құяды. Басты саласы – Бобер өзені, ол Лак-Иль-а-ла-Кросс көлінде қосылады. Нистовиак сарқырамасы – Саскачеванның ең биік сарқырамасы – Ла-ла-Ронге көлінен солтүстікке қарай ағып, Черчилль өзеніне құятын Рапид өзенінде орналасқан. Манитоба – Саскачеван шекарасынан кейін Черчилль өзенінің көп бөлігі Волластон және Рейндер көлдерінен ағып келетін Рейндер өзенінен құйылады. Рейндер көлінің ағысы Уайтсанд тоғанымен реттеледі. Одан Черчилль өзені бірнеше көлдер арқылы (Хайрок, Гранвилл, Оңтүстік Үнді және Гауер) шығысқа қарай ағып, содан кейін гидроэлектр энергиясын өндіру үшін Нельсон өзеніне (ағынның 60%) бұрылады, ал қалғаны Черчилль өзені ретінде Хадсон шығанағына, Черчилль, Манитобаға құяды (Нельсон өзенінің гидроэлектрлік жобасына да қараңыз).

Тарих

Черчилль 18-20 ғасырларда "саяхатшы жолының" маңызды бөлігі болды, ал дендер Питер Пондқа Хадсон шығанағының су алабын Клирвотер – Атабаска – Маккензи өзендері арқылы Солтүстік Мұзды мұхитқа жалғайтын Метье Портажының жолын көрсеткеннен кейін. Ертедегі Канада каноэ маршруттарына қараңыз.

Балық түрлері

Черчилльде бірнеше балық түрлері мекендейді, оның ішінде: шабақ, сарғылдақ, сары шабақ, тұщы су шымтезегі, көл форелі, көл ақ балығы, циско, ақ сорғыш, қысқа басты қызыл ат, ұзын мұрынды сорғыш, көл есегі және бурбот.

Арал құламасы

Черчилль өзеніндегі жалғыз жұмыс істеп тұрған гидроэлектр станциясы – Island Falls, қуаты 111 мегаватт (МВт). Жоғарыда айтылған Уайтсэнд бөгетінің мақсаты – Island Falls арқылы өтетін су мөлшерін реттеу, себебі электр станциясы Рейндер өзенінің саласынан төмен орналасқан.

Винтего су электр станциясы жобасы

1970 жылдары SaskPower Черчилль өзенінде «Винтего» деп аталатын тағы бір гидроэлектр стансасын салуды қарастырды. Бұл станция Рейндер өзенінің салаларынан 23 шақырым (14 миль) төмен, ал Арал сарқылысынан 32 шақырым (20 миль) жоғары орналасқан болар еді. Жобаның құны 338 миллион долларға (2020 жылы 1,3 миллиард долларға тең) жетеді деп күтілді, бұл құнға беру желілері мен жолдар да кіреді, ал станцияның қуаты 300 МВт құрар еді. Құн сметасы 50 жылдық қызмет мерзімін қарастырады, бірақ SaskPower-дің басқа гидроэлектр стансаларының қызмет мерзімі одан әлдеқайда ұзақ екені дәлелденді (мысалы, Арал сарқылысы үшін 90 жыл). «Винтего» стансасын салу Арал сарқылысының қуатын 70 МВт-қа арттыруға мүмкіндік берер еді, және бұл артықсы жоғарыдағы құн сметасына кірмейді.

Басқа Саскачеван

Рейндер өзенінің саласы мен Айленд-Фолс арасындағы тағы екі мүмкін гидроэлектрлік құрылыс жобасы – Iskwatam электр станциясы және Пита электр станциясы, олардың қуаты әзірге белгісіз.

Манитоба

Манитобада Бональд және Гранвилл сарқырамаларындағы электр станциялары тиісінше 110 МВт және 120 МВт қуат өндіре алады.