Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Манитоба провинциясындағы өзен, Канада. Нельсон өзені – Солтүстік Американың солтүстік-орталық бөлігінде, Канаданың Манитоба провинциясында орналасқан өзен. Өзен Уинипег көлінен басталып, Гудзон шығанағында құйылады. Оның жалпы ұзындығы (Саскачеван және Боу өзендерін қоса есептегенде) – , орташа су шығыны – , ал су жинау алабы – , оның ішінде АҚШ-та орналасқан бөлігі – .
River in Manitoba, Canada
The Nelson River is a river of north central North America, in the Canadian province of Manitoba. The river drains Lake Winnipeg and runs before it ends in Hudson Bay. Its full length (including the Saskatchewan River and Bow River) is , it has mean discharge of , and has a drainage basin of , of which is in the United States.
География
Нельсон өзені Виннипег көлінен Плейгрин көліне құяды, содан кейін екі арна арқылы Крос көліне ағып түседі. Шығыс арнасы мен Джек өзені көлдің оңтүстік-шығыс бөлігінен Кішкентай Плейгрин көліне құяды, ал Нельсон өзенінің шығыс арнасы солтүстікке қарай Пайпстоун көлі арқылы Крос көліне дейін жалғасады. Батыс арнасы Плейгрин көлінің, Kiskittogisu көлінің және Kiskitto көлінің солтүстік жағаларынан Manitoba Hydro-ның Jenpeg электр станциясы мен бөгеті арқылы Крос көліне құяды. Крос көлінен ол Сипивеск көлі, Сплит көлі және Стивенс көлі арқылы Гудзон шығанағына қарай ағады. Виннипег көлін кептіретіндіктен, ол үлкен Саскачеван өзені жүйесінің, сондай-ақ Қызыл өзен мен Виннипег өзендерінің соңғы бөлігі болып табылады. Devils Lake мұздық көлдерге тән емес, қазіргі уақытта жабық және деглациациядан бері кем дегенде бес рет Қызыл өзенге асып төгілгені белгілі. Виннипег көлінен басқа, оның негізгі салалары – Виннипег көліне солтүстіктен ұзын аймақтан су жинайтын Грасс өзені және Томпсон (Манитоба) қаласынан өтетін Бернтвуд өзені. Өзен Хэйс өзені мен Йорк фабрикасының солтүстігінде орналасқан Порт-Нелсонға (қазіргіде құлаған қала) Гудзон шығанағына құяды. Одан жоғары орналасқан басқа елді мекендерге Бёрд, Санденс, Лонг Сприс, Гиллам, Сплит Лейк, Арнот, Крос Лейк және Норвегия Хаус жатады.
The Nelson River flows into Playgreen Lake from Lake Winnipeg then flows from two channels into Cross Lake. The east channel and the Jack River flow from the southeast portion of the lake into Little Playgreen Lake then the Nelson east channel continues in a northerly direction passing through Pipestone Lake on its way to Cross Lake. The west channel flows out of the north ends of Playgreen Lake, Kiskittogisu Lake and Kiskitto Lake into Cross Lake at the Manitoba Hydro's Jenpeg Generating Station and Dam. From Cross Lake it flows through Sipiwesk Lake, Split Lake and Stephens Lake on its way to the Hudson Bay. Since it drains Lake Winnipeg, it is the last part of the large Saskatchewan River system, as well as that of the Red River and Winnipeg River. Devils Lake is unusual for a glacial lake in being presently closed, also has been known to overflow into the Red River for at least five separate periods since deglaciation. Besides Lake Winnipeg, its primary tributaries include the Grass River, which drains a long area north of Lake Winnipeg, and the Burntwood River, which passes through Thompson, Manitoba. The river flows into Hudson Bay at Port Nelson (now a ghost town), just north of the Hayes River and York Factory. Other communities upriver from there include Bird, Sundance, Long Spruce, Gillam, Split Lake, Arnot, Cross Lake, and Norway House.
Көлік
Солтүстік Америкада Солтүстік Мұзды мұхитпен байланысты бір ғана порт бар, ол Черчилль өзенінің сағасында, Манитоба штатындағы Черчилль қаласында орналасқан және Солтүстік Америка теміржол желісімен байланысты. Алғашқыда порттық құрылыстар Порт-Нелсон қаласында салынуы жоспарланған; Гудзон шығанағының теміржол байланысы бойынша бастапқы ұсыныстар осы жерді соңғы станция ретінде қарастырған. Бірақ, практикалық қиындықтар салдарынан порт Черчилльге көшірілді. Бұл қиындықтардың арасында Нельсон өзенінің суында абсолюттік тұрғыдан алғанда көбірек лай болатындықтан, және оның ағынының күшті болуына байланысты, одан да көп лай ағып шығуын қажет ететін қазу жұмыстарының көлемі артуы болды. Нельсон өзенінің құймасы кең және тереңдігі аз болғандықтан, порттық құрылыстарды өзеннің ортасында жасалма аралдарда салу қажет еді, оларға жету үшін шамамен бір шақырымдық дамба салу қажет болар еді.
North America has just one port on the Arctic Ocean, linked to the North American railway grid—at Churchill, Manitoba, at the mouth of the Churchill River. Originally port facilities were to have been built at Port Nelson; original proposals for the Hudson's Bay rail link would have used that point as a terminus. Practical problems led to the port's relocation to Churchill. Those difficulties included a much greater need for dredging, because the Nelson River's water was more full of silt, in absolute terms, and carried more silt because of its greater volume of flow. The Nelson estuary is broad and shallow, so port facilities would have to be constructed on artificial islands created in the middle of the river, that would require a causeway approximately a kilometre long to reach.
Тарих
Өзенге 1612 жылы аузында қыстаған, Гламорганширдегі Сент-Литанс қаласынан келген уэльстік саяхатшы сэр Томас Баттон, сол жерде қайтыс болған кеме капитаны Роберт Нельсонның құрметіне ат қойған. Сол кезде өзен жағасында тұратын кри тайпасы оны Powinigow немесе Powinini gow деп атаған, бұл «Жылдам жандардың өзені» дегенді білдіруі мүмкін. Аймақ тері саудасы үшін күреске толы болған, бірақ Нельсонның аузына жақын орналасқан Хейс өзені ішкі аймаққа барудың негізгі жолына айналды. Тері саудасы үшін болған бәсекелестік нәтижесінде бірнеше жыл бойы Нельсонның аузында сауда посттарын құруға әртүрлі әрекеттер жасалды. 1670 жылы, жаңадан құрылған Гудзон шығанағы компаниясы ұйымдастырған және француз тері саудагері, әрі авантюрист Пьер Эсприт Радисон басшылық еткен экспедиция Нельсонның аузына сәтті жетті. Қыркүйек айында Гудзон шығанағы компаниясының алғашқы шетелдік губернаторы Чарльз Бейли ағылшын патшалық елтаңбасының қола пластинасын ағашқа бекітіп, осы аумақты Англияның иелігі деп жариялады. Алайда, олар жергілікті халықпен сауда жасауға кеш келді, өйткені олар сол кезде ішкі аймаққа көшіп кеткен еді. Нельсон форты (1670–1713), тарихи Гудзон шығанағы компаниясының сауда бекеті, Гудзон шығанағындағы Нельсон өзенінің аузында салынды және 18 ғасырдың басында маңызды сауда орталығы болды. Гудзон шығанағы компаниясын құрудағы басты рөлінен кейін, белгілі француз саяхатшысы Пьер Эсприт Радисон Англияға қызмет еткен ұзақ жылдарының бірінде Нельсон фортындағы сауданың бас директоры болды. Бүгінде Нельсон форты жойылды. Тасталған кемежай порты Порт-Нельсон, Гудзон шығанағындағы өзен аузының қарсы бетінде орналасқан. Нельсон өзенінің үлкен көлемі мен биіктігі оны гидроэлектр энергиясын өндіруге қолайлы етеді. Өзенге тоғандар салудан туындаған су тасқыны бұрынғы халықтармен қақтығыстарға себеп болды, бірақ 1970 жылдары су тасқынынан келген зиянды өтеу мақсатында Солтүстік су тасқыны туралы келісім жасалды.
The river was named by Sir Thomas Button, a Welsh explorer from St. Lythans, Glamorganshire, who wintered at its mouth in 1612, after Robert Nelson, a ship's master who died there. At that time, the Cree people who lived along its banks called it Powinigow or Powinini gow, which may have meant "the Rapid Strangers' river". The area was fought over for the fur trade, though the Hayes River, whose mouth is near the Nelson's, became the main route inland. Competition over the fur trade drove multiple attempts to establish trading posts at the mouth of the Nelson over a number of years. One 1670 expedition organized by the newly chartered Hudson's Bay Company and guided by the French fur trader and adventurer Pierre Esprit Radisson successfully reached the Nelson estuary. Landing in September, the first overseas governor of the Hudson's Bay Company, Charles Bayly, nailed a brass plate of the English royal arms to a tree, formally claiming the territory for England. They arrived too late in the season to trade with local indigenous people, however, who had migrated inland by that time. Fort Nelson (1670–1713), a historic Hudson's Bay Company trading post, was built at the mouth of the Nelson River at Hudson Bay and was a key trading post in the early 18th century. After his pivotal role in establishing the Hudson's Bay Company, Pierre Esprit Radisson, noted French explorer, was chief director of trade at Fort Nelson during one of his sustained periods of service to England. Today, Fort Nelson no longer exists. Port Nelson, the abandoned shipping port, remains on the opposite side of the river mouth on Hudson Bay. The Nelson River's huge volume and long drop make it useful for generating hydroelectricity. Flooding caused by damming of the river has provoked bitter disputes with First Nations in the past although the Northern Flood Agreement was created in the 1970s to help offset the damages caused by flooding.