Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Атабаска көлі (,) Канаданың батыс жағында орналасқан. Көлдің орналасқан жері – Саскачеванның солтүстік-батыс және Альбертаның солтүстік-шығыс бұрыштары, 58° және 60° солтүстік ендігі аралығында. Көлдің 26 пайызы Альбертада, ал 74 пайызы Саскачеван облысында. Атабаска көлі Атабаска өзені және басқа да өзендермен суға толады, ал оның суы Слейв өзені арқылы Маккензи өзені жүйесіне солтүстікке қарай ағып, Солтүстік Мұзды мұхитқа жетіп аяқталады.
Lake in Western Canada
Lake Athabasca (,/æ//θ//ə/'/b//æ//s//k//ə/ ATHəBASKə; French: lac Athabasca; from Woods Cree: ᐊᖬᐸᐢᑳᐤ aðapaskāw, "[where] there are plants one after another") is in the north west corner of Saskatchewan and the north east corner of Alberta between 58° and 60° N in Canada. The lake is 26% in Alberta and 74% in Saskatchewan. The lake is fed by the Athabasca River and other rivers, and its water flows northward via the Slave River to the Mackenzie River system, eventually reaching the Arctic Ocean.
Тарих
Дене тіліндегі атау бастапқыда көлдің оңтүстік-батыс бұрышында Атабаска өзенінің құйылысынан пайда болған үлкен дельтаны ғана білдірген. 1789 жылға дейін Александр Маккензи көлді зерттеген. 1791 жылы Гудзон шығанағы компаниясының картографы Филипп Тернор өзінің күнделігінде: «Оңтүстік жағында, бірнеше талдар өскен төменгі батпақты жер, одан көл жалпы алғанда Оңтүстік Кри тілінде Афаписон деп аталады, бұл көлдер сияқты ашық кеңістікті, олардың маңында талдар мен шөп өсетінін білдіреді» деп жазған. Питер Фидлер 1790 жылы өзеннің атауын Ұлы Арабуска деп тіркеген. 1801 жылға қарай атау қазіргі атауға жақын түріне келді – Атабаскау көлі. 1820 жылы Джордж Симпсон көл мен өзенді «Атабаска» деп атаған.
The name in the Dene language originally referred only to the large delta formed by the confluence of the Athabasca River at the southwest corner of the lake. Prior to 1789, Sir Alexander Mackenzie explored the lake. In 1791, Philip Turnor, cartographer for the Hudson's Bay Company, wrote in his journal, "low swampy ground on the South side with a few willows growing upon it, from which the Lake in general takes its name Athapison in the Southern Cree tongue which signifies open country such as lakes with willows and grass growing about them". Peter Fidler originally recorded the name for the river in 1790 as the Great Arabuska. By 1801, the name had gained a closer spelling to the current name—Athapaskow Lake. By 1820, George Simpson referred to both the lake and the river as "Athabasca".
География және табиғи тарих
Көлдің ауданы 7450 шаршы километр, ұзындығы 283 километр, ең үлкен ені 40 километр, ең терең жері 124 метр, ал су көлемі 74,5 куб километрді құрайды. Бұл Альберта және Саскачеван провинцияларындағы ең үлкен және ең терең көлдердің бірі (жақын орналасқан Тазин көлі одан да терең), сонымен қатар Канаданың сегізінші ірі көлі болып табылады. Көлден су Слейв өзені және Маккензи өзендері жүйесі арқылы солтүстікке қарай ағып, Солтүстік Мұзды мұхитқа жетеді. Альбертадағы ең көне еуропалық елді мекендердің бірі – Форт Чипевян көлдің батыс жағалауында орналасқан, онда Ривьер-де-Рошер көлден суды бөліп шығарып, Слейв өзеніне құяды, осылайша Вуд Баффало Ұлттық паркінің шығыс шекарасымен солтүстікке қарай саяхатын бастайды. Көлдің шығыс бөлігі солтүстік жағалаудағы Фонд-дю-Лак қауымдастығының жанында шамамен 1 километрге (0,6 миль) дейін тарылып, содан кейін Фонд-дю-Лак өзенінің сағасындағы ең шығыс нүктесіне дейін жалғасады. Атабаска көлінің солтүстік жағалауындағы Фидлер нүктесі Хадсон шығанағы компаниясының геодезисі және картографы Питер Фидлердің құрметіне аталған. Ұлы Аю көлі және Ұлы Құл көлі сияқты басқа көлдермен бірге Атабаска көлінің де пайда болуы ежелгі Мұздық МакКоннелл көлінің қалдығынан туындаған.
The lake covers , is long, has a maximum width of , and a maximum depth of , and holds of water, making it the largest and one of the deepest lakes in both Alberta and Saskatchewan (nearby Tazin Lake is deeper), and the eighth largest in Canada. Water flows northward from the lake via the Slave River and Mackenzie River systems, eventually reaching the Arctic Ocean. Fort Chipewyan, one of the oldest European settlements in Alberta, is on the western shore of the lake, where the Rivière des Rochers drains the lake and flows toward Slave River, beginning its northward journey along the eastern boundary of Wood Buffalo National Park. The eastern section of the lake narrows to a width of about 1 km (.6 miles) near the community of Fond du Lac on the northern shore then continues to its most easterly point at the mouth of the Fond du Lac River. Fidler Point on the north shore of Lake Athabasca is named for Peter Fidler, a surveyor and map maker for the Hudson's Bay Company. Along with other lakes such as the Great Bear Lake and Great Slave Lake, Lake Athabasca is a remnant of the vast Glacial Lake McConnell.
Салалар
Атабаска көлінің салалары (сағат тілі бойынша); Фонд-дю-Лак өзені, Отерсайд өзені, Хелмер арнасы, Макфарлейн өзені, Арчибальд өзені, Уильям өзені, Эннуйес арнасы, Дэмвилл арнасы, Дебусак арнасы, Джекфиш арнасы, Клауссен арнасы, Ескі Форт өзені, Крон арнасы, Атабаска өзені, Колин өзені, Олдман өзені, Булия өзені, Грейс өзені және Робилард өзені.
Tributaries of Lake Athabasca include (going clockwise); Fond du Lac River, Otherside River, Helmer Creek, MacFarlane River, Archibald River, William River, Ennuyeuse Creek, Dumville Creek, Debussac Creek, Jackfish Creek, Claussen Creek, Old Fort River, Crown Creek, Athabasca River, Colin River, Oldman River, Bulyea River, Grease River and Robillard River.
Даму және қоршаған орта
Уран мен алтын кендерін өндіру салдарынан Саскачеван провинциясында Уран қаласы пайда болды, онда кеншілер мен олардың отбасылары тұрды. Соңғы кен 1980-ші жылдары жабылғанымен, кен өндірудің салдарынан солтүстік жағалау ауыр түрде ластанды. Жақын жердегі ірі мұнай құмдарының өндірісі көлдегі ластану деңгейін одан әрі арттырды деген күдік бар. 2013 жылдың 31 қазанында Обед тауы көмір кенішінің бірінші шұңқыры құлап, 600 миллионнан 1 миллиард литрге дейін шламы Планте және Апетуун өзендеріне құйылды. Бұл қалдықтар Аттабаска өзеніне қосылып, бір ай бойы ағып, Форт Чипевян қаласының жанындағы Аттабаска көліне жетті. Көлде қайың, сары шабақ, солтүстік шырша, алтын көз, көлдегі ақ балық, циско, арктикалық сұр балық, бурбот, ақ сорғыш және ұзын мұрынды сорғыш сияқты балық түрлері де кездеседі.
Uranium and gold mining along the northern shore resulted in the birth of Uranium City, Saskatchewan, which was home to mine workers and their families. While the last mine closed in the 1980s, the effects of mining operations had already heavily contaminated the northern shores. The large oil sands mining nearby is suspected to have added to the current pollution levels in the lake. On October31, 2013, one of Obed Mountain coal mine's pits failed, and from between 600 million to a billion liters of slurry poured into the Plante and Apetowun Creeks. The plume of waste products then joined the Athabasca River, travelling downstream for a month before settling in Lake Athabasca near Fort Chipewyan, over away. Other fish species include walleye, yellow perch, northern pike, goldeye, lake whitefish, cisco, Arctic grayling, burbot, white sucker and longnose sucker.