Кіріспе

Аннелид құрттарының түрі

Mesenchytraeus solifugus, көбінесе мұз құрты деп аталады, Солтүстік Американың солтүстік-батысындағы жағалау мұздықтарында қоныстанған олигохаета құртының бір түрі. M. solifugus қара қоңыр түсті, ұзындығы шамамен 15 мм, ені 0,5 мм-ге жетеді. Ол жоғары популяция тығыздығына ие және қолайлы ортада кең таралған. Шамамен –7 °C мен 5 °C арасындағы температурада ғана тірі қалуға қабілетті. Мұз құртының төмен температураға төзімділігі зерттеледі. Оның күшті пигментациясы бар, көптеген түстерді сіңіреді, бірақ күшті күн сәулесінен қорғану үшін мұздың ішіне тесіледі.

Тарих және таксономия

Бұл түр алғаш рет Аляскадағы Мьюр мұздығынан хабарланды. Карло Эмери 1898 жылы оны solifugus деп атады, бұл "күннен қашып жүретін" деген мағынаны білдіреді. Филогенез оның су ортасында тіршілік ететін атадан пайда болғанын көрсетеді. Ересек мұз құрттарының ұзындығы шамамен ... тең. Дегенмен, құрттардың көзі немесе көзшесі жоқ. Мұз құртының тамақтануы туралы көп мәлімет белгілі емес, бірақ олар қар балдырларын, сондай-ақ кейбір бактериялармен қоректенеді деп саналады.

Тіршілік ету ортасы

Мұз құрттары мұздықтарда тіршілік етеді және қарлы алаптарда, қар көшкінінің конустарында, мұздық өзендері мен тоғандарында табылған. Бұл организмдер тіршілік етуі мен көбеюі үшін тұрақты мұздық орта қажет. Солтүстік-батыс АҚШ-тан басқа, мұз құрттары Оңтүстік Аляска мұздықтарында және Британдық Колумбияның кейбір аймақтарында да кездеседі. Олар қарлы далаларда, өзендерде және тоғандарда табылса да, лас қар мен тастарда кездеспейді. Олар шамамен −6.8 °C (19.8 °F) температурада қатып, 5 °C (41 °F) жоғары температураға ұзақ уақытқа тозып кетеді. Бұл процеске автолиз деп аталады, ол жасушалар ас қорыту ферменттерін өндіріп, өзін-өзі жоюымен жүзеге асырылады. Дене, метафоралық тұрғыдан алғанда, еруге ұшырайды. Басқа жерлер де соншалықты суық болса да, мұз құрттары басқа жерге ешқашан шықпайды. Олар желмен әкелінетін қар балдырларымен және тозаңмен қоректенеді. Мұз құрттары көктемнің соңында ең белсенді болады. Қар жауын жабын ретінде қызмет етеді, ал төменгі температура тұрақты 0 °C (32 °F) деңгейінде сақталады. Мұз құрттары мұзға айнала бастаған қардың тығыз қабатында – фирнде де көптеген балдырларды таба алады. Мұздық тоғандарында немесе кішкентай арналарда мұз құрттарын күндіз де кездестіруге болады. Судың мұздауы құрттарға қолайлы температураны қамтамасыз етеді, осылайша күннің олардың қара денесін қыздыруына қарсы тұрады. Жылдам ағысы бар мұздық ағындарында мұз құрттары мұз бетіне жабысады.