Кіріспе

Британдық карикатурист және мүсінші Фредерик Роуленд Эмет (Frederick Rowland Emett OBE) (22 қазан 1906 – 13 қараша 1990), кейде "Роланд" деп жазылатын (оның орта аты туу куәлігінде осылай көрсетілген) және тегі көбінесе "Эммет" деп қате жазылатын, ағылшын карикатурисі және әдемі кинетикалық мүсіндерді құрастырушы.

Ерте өмір

Эмет Лондонның Нью-Саутгейт қаласында бизнесмен және әуесқой өнертапқыш әкесінің ұлы, ал Виктория патшайымының граверінің немересі болып дүниеге келді. Ол Бирмингемдегі Уэверли грамматикалық мектебінде оқыды, онда сурет салуда, мұғалімдерін, көлік құралдарын және машиналарды сатиралық бейнелеуде өте жақсы нәтижелер көрсетті. Ол 14 жасында граммофон дыбысын реттеуге патент алды. Бирмингем өнер және қолөнер мектебінде білім алған ол, «Корнуолл порты» атты пейзажын Корольдік академияда көрсетеді, қазір ол Тейт коллекциясында сақтаулы.

Кейінгі жұмыстар

Көрнекті емес мансабы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады, ол Әуе министрлігі үшін суретші болып жұмыс істеді, сонымен қатар карикатуралар салу қабілетін жетілдірді. 1939 жылдан 1950 жылдарға дейін, ал 1960 жылдары сирек болса да, ол «Панч» журналында тұрақты түрде жарияланды, көп жылдар бойы оның жұмысы басқа жерде жарияланғанда «Панчтың Эметті» деп көрсетілді. Оның карикатуралары көбінесе саяси болған жоқ, тек бюрократиялық абсурдты сатиралағанда ғана саяси сипат алатын, ал оның ерте туындылары көбінесе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританиядағы өмірдің қиындықтарындағы күлкілі жайттарды бейнеледі. Оның суреттерінде теміржол көріністері жиі пайда бола бастады, содан кейін ол ерекше, қимылсыз пойыздардың, аса биік түтін құбырлары мен ақылға сыймас аттары бар концепциясын қалыптастырды. 1941 жылдың 12 сәуірінде ол Бермингемдік күміс шебердің қызы Элси Мэй Эвансқа (әдетте Мэри деп аталды) үйленді. Ол оның кәсіби істерін басқарды. Олардың Клэр есімді бір қызы болды. 1947 жылы оның карикатуралары Лондонның «Глобус» театры сахнасында «Сызықтар арасында» қойылымында жанданды, бұл Лориер Листердің «Tuppence Coloured» ревюі үшін сцена болды, Макс Адриан Friars Fidgeting Signal Box-та ерекше сигналшы рөлінде ойнады. 1951 жылы Ұлыбритания фестивалінде оның ең танымал бу локомотиві Нелли мыс пен махоганнан жасалған кинетикалық мүсінге айналдырылды, ал Нептун және Wild Goose сияқты тағы екі локомотивпен бірге фестивальдің ең танымал көрмелерінің бірі болды. Екі пойыз соқтығысқанда бір адам қаза тапты. Ол сол кезде Корнуоллде тұрып, Полперродағы қайық шеберханасында студияда жұмыс істеді, кейін Батыс Корнуоллға оралып, қалған өмірін Сассекстегі Дитчлингте өткізді. 1953 жылы Малкольм Маггеридж «Панч» журналының редакторы болып тағайындалды және жүйелі өзгерістерді бастады, бірақ Эмет оның жұмысын осында жариялауды жалғастырды, бірақ бұрынғыдан сирек. 1954 жылдың 5 шілдесінде «Life» журналында жарияланғаннан кейін оның туындыларына АҚШ-та үлкен сұраныс болды. Ол 1957 жылдың 29 желтоқсанындағы «Radio Times» журналының мұқабасын салған. Ол өзі «заттары» деп атаған нәрселерді жобалауға және құрылысын қадағалауға көбірек бейімделді, оларға әдетте ақылға сыймас аттар берді, мысалы, The Featherstone Kite Openwork Basketweave Mark Two Gentleman’s Flying Machine, оның екі данасы бар, біреуі Лидстегі Merrion Centre-де шыны шкафта, екіншісі Арканзастағы Hot Springs қаласындағы Mid America Science Museum-де тұрақты түрде көрсетілді. 1966 жылы Honeywell компаниясы оған механикалық компьютер жасауды тапсырды, ол оны «Мені ұмытпа» деп атады. Ол көрмелерде көрсетілді және 1968 жылы Лондондағы ICA-да өткен «Кибернетикалық Serendipity» көрмесінде экспонат болды, содан кейін Торонтодағы Ontario Science Centre коллекциясына қосылды. 1968 жылы ол «Chitty Chitty Bang Bang» фильмі үшін Карактак Поттстың (Дик Ван Дайк ойнады) күрделі өнертабыстарын жасады. 1973 жылы оның сумен жұмыс істейтін музыкалық сағаты, «Aqua Horological Tintinnabulator» Нотингемдегі Victoria Centre-дің төменгі қабатына орнатылды және 2010 жылға дейін жұмыс істеді. 2015 жылы ол жаңа орынға, жоғарғы сауда орталығына қайта орнатылып, жаңартылды және толық жұмыс істеу тәртібінде болды. Тапсырыс берілген кезде, ол сағаттың толық және жарты сағатын соққанда Рамоның «Клавецин әуендері» атты Ми минор свитасынан «Gigue en rondeau II» әуенін ойнатты. Кейінгі өзгерістер оны әр он бес минут сайын орындауға мүмкіндік берді (ойнату жүйесі таспадан компакт-дискіге ауыстырылды). Эметтің 1960 жылдардың басында орнатылған 30 фут шаршы мозаикасын Хемл Хемпстедтегі Marlowes-тағы NCP автокөлік тұрағының қабырғасында көруге болады. Cats Cradle Pussiewillow III сағаты Basildon New Town компаниясы тапсырысымен салынған және 1981 жылдың 7 тамызында Майкл Бентин салтанатты түрде ашты. Ол Базильдонның Eastgate Shopping Centre-де көрсетілуде. Оның Эметленд сияқты үлкен туындылары ұзақ турларда болып, Вашингтондағы Смитсонов институты сияқты беделді орындарда аяқталды. Торонтодағы Ontario Science Centre Эметтің шамамен он туындысын сақтайды және әдетте желтоқсан айында қалпына келтірілген жұмыс істейтін туындыларын «Арман машиналарын» деген атпен көрсетеді. Орта Американың ғылым мұражайында оның төрт өнертабысы мұражай ашылғаннан бері тұрақты түрде көрсетілуде. Өзінің таңғажайып дизайнын қалай ойлап тапқаны туралы сұрағанда, Эмет: «Барлық өнертапқыштар алғашқы идеяларын конверттің артына жазады дегені белгілі. Мен бұған сәл қарсымын, мен конверттің бетін пайдаланамын, сонда марка да бірге болады, ал дизайнның жартысы дайын болып шығады», – деді.

Құрметтер

1978 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында, "Суретші және өнертапқыш" деп аталған ол OBE орденімен марапатталды.

Кейінгі өмір және өлім

1990 жылдың 13 қарашасында Сассекс округындағы әлеуметтік қызмет көрсету үйінде қайтыс болды.

Көрмелер

Эметтің жұмыстарының көрнекті үлгілері Шығыс Сассекстегі Дитчлингтегі Стонивиш табиғи қорығында тұрақты түрде көрсетіледі. Эметтің жұмыстарының көрмесі Лондондағы Крис Биттлз галереясында өткізілді, ал Жаки Гросарттың «Панчтан» «Читти Читти Банг Банг» және одан әрі Роуленд Эмет» атты толық суреттелген каталогы 1988 жылы Крис Биттлз Лтд. баспасынан жарық көрді. 2000 жылдардың басына дейін Featherstone Kite Openwork Basketweave Mark Two Gentleman’s Flying Machine мүсіні Англиядағы Лидстегі Меррион орталығында өз шыны шкафында тұрақты түрде қойылды, оның кинетикалық функцияларын көрсету үшін әр 30 минут сайын іске қосылатын. Қазір ол көрмеден алынып тасталды, бірақ уақыт-уақытпен қаланың басты көшелерінде көрсетіледі. Орталық басшылығына тиесілі бірнеше басқа Эмет мүсіндері, соның ішінде The Humbug Major Sweet Machine, The Fairway Birdie және Clockwork Lullabye Machine, қазір сауда орталығының жоғарғы қабатында тұрақты көрмеде. 2009 жылы Лондонның Карикатура мұражайында «Роуленд Эметтің машиналары мен карикатуралары: Ғажайлым қозғалтқыштар» атты көрме өтті, сонымен қатар оның қызының қатысуымен лекциялар да оқылды. 2014 жылы Бирмингем мұражайы мен өнер галереясы Роуленд Эметтің карикатуралары мен машиналарының көрмесін ұйымдастырды, онда «Читти Читти Банг Банг» фильмінен сақталған бес «жаңалық» (барлығы жұмыс істеп тұрған күйде), Эметпен телеарнадағы сұхбаттар және 1951 жылғы Ұлыбритания фестивалінің теміржол кадрлары көрсетілді. BMAG мынадай мәлімдеме жасады: «Бұл көрме – Эметтің шығармаларының ең ірі көрмесі болады, оның туындылары әлемнің көптеген адамына ұнайды және оның өмірі, Бирмингемде өмір сүруі мен жұмыс істеуі туралы айтады». 2022 жылы Манчестер ғылым және өнеркәсіп мұражайы Эметтің «Бұлт-куку аңғарындағы тыныш сағат» атты қозғалатын мүсінін көрсетті және демонстрациялады, мұражайдың мәлімдемесіне сәйкес, ол «Фар Тотеринг және Ойстер Крик теміржолындағы бұлтты аңғар арқылы пойыз сапарының тарихын баяндайды».

Роуленд Эмет қоғамы

2012 жылы Фредерик Роуленд Эметтің туындыларына қызығушылық танытқан әрбір адамға оның таңғажайып мультфильмдері, өнер еңбектері және машиналарын жақсырақ тануға мүмкіндік беру мақсатымен Роуленд Эмет қоғамы құрылды. Қоғам екі ай сайын жаңалықтар хабарламасын жариялайды. 2022 жылға қарай, Қоғамның қызметі тоқтағандай көрінді және оның веб-сайтына қол жеткізу мүмкін болмады.