Кіріспе

Америка Құрама Штаттарында сатылатын фармацевтикалық заттарға берілген бірегей, авторлық құқығы жоқ атаулар. Америка Құрама Штаттарында қабылданған атау (USAN) – Америка Құрама Штаттарында сатылатын дәрілік препаратқа берілген бірегей, авторлық құқығы жоқ атау. Әр атау Америка медицина қауымдастығы (AMA), АҚШ фармакопеялық конвенциясы (USP) және Америка фармацевттер қауымдастығы (APhA) бірлесіп басқаратын USAN кеңесімен бекітіледі. USAN бағдарламасының мақсаты – фармакологиялық немесе химиялық байланыстарға негізделген логикалық номенклатуралық жіктемелерді құру арқылы дәрілік препараттардың қарапайым, ақпаратты және бірегей авторлық құқығы жоқ атауларын (сонымен қатар генерикалық атаулар деп те аталады) іріктеу болып табылады. Дәрілік препараттардан өзге, USAN кеңесі гендік терапия және жасушалық терапияға арналған заттарды, контактты линза полимерлерін, хирургиялық материалдарды, диагностикалық құралдарды, тасымалдаушыларды және қосымша зат ретінде қолданылатын заттарды да атайды. USAN кеңесі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) халықаралық авторлық құқығы жоқ атаулар (INN) сарапшылар комитетімен және ұлттық номенклатуралық топтармен бірлесіп, дәрілік заттардың номенклатурасын стандарттау және жаңа заттарды жіктеу қағидаларын белгілеу жөнінде жұмыс істейді.

Тарих

USAN кеңесі 1961 жылғы маусымда AMA және USP бірлесіп AMA USP номенклатура комитетін құрғаннан кейін құрылды. 1964 жылы Американдық фармацевттер қауымдастығы (АФА) үшінші демеуші ұйымға айналды, осы кезде комитет атауы USAN кеңесі деп өзгертілді, ал «Америка Құрама Штаттары қабылдаған атау» Кеңес келіссөз жүргізіп, ресми түрде қабылдаған кез келген патенттелмеген атауды сипаттау үшін ресми термин болды. 1967 жылы Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасынан (FDA) USAN кеңесінде қызмет ету үшін байланыс өкілі тағайындалды. 1984 жылы FDA өзінің ресми тізіміне дәрілік заттардың атауларын қосуды тоқтататынын және АҚШ-та сатылатын жаңа бір компонентті дәрілік заттарды таңбалау және жарнамалау үшін USAN-ды белгіленген атау ретінде қолданатынын жариялады. AMA дәрі-дәрмектер жөніндегі кеңесі енді жекеленген құрылым ретінде жоқ. Қазір FDA-ның USAN кеңесінде өкілі бар, ол химиялық негіздегі атаулардан бас тарды. Қазіргі уақытта USAN кеңесінде бес мүше бар: әр демеуші ұйымнан біреу, FDA-дан біреу және тәуелсіз мүше. Әр демеуші ұйым жыл сайын USAN кеңесіне бір мүше ұсынады; FDA жыл сайын бір байланыс мүшесін тағайындайды. Тәуелсіз мүшені AMA, APhA және USP ұсынған үміткерлер тізімінен демеуші ұйымдар таңдайды. Кеңеске ұсынылған бес үміткерді үш демеуші ұйымның директорлар кеңесі жыл сайын мақұлдауы тиіс.

Қолдану

Анықтамасы бойынша, жеке меншік есімдер жеке меншік тауар белгісі құқығына бағынбастан, толығымен халыққа тиесілі болып табылады. Бұл оларды жеке пайдалану үшін тіркелген тауар белгілі есімдерден ажыратады.

Атау беру

USAN тағайындау кезінде тауарлық белгілердің болуы, дәрілік заттар номенклатурасының халықаралық үйлестірілуі, дәрілік заттардың жаңа кластарын әзірлеу және атауы таңдалған заттардың күтілетін қолданылуы өзгеруі мүмкін екендігі сияқты практикалық мәселелер ескеріледі. Бүгінде тағайындалған USAN атаулары қазіргі номенклатуралық тәжірибелерді де, дәрілік заттарды атау үшін бұрын қолданылған әдістерді де көрсетеді. Дәрілік заттардың алғашқы номенклатурасы химиялық құрылымына негізделген. Жаңа дәрілер химиялық тұрғыдан күрделене түскенде және көбейгенде, химияға негізделген патентсіз атаулар ұзақ болып, жазуда, айтуда немесе есте сақтауда қиындық тудырды. Сонымен қатар, химиялық тұрғыдан алынған атаулар химия саласындағы мамандар емес денсаулық сақтау қызметкерлеріне көп пайдалы ақпарат бермеді. Денсаулық сақтау мамандарының қажеттіліктерін ескере отырып, USAN жаңа заттар мен ескі дәрілер арасындағы байланысты көрсететін және болмаған қатынастарды ұсынуы мүмкін атаулардан аулақ болатын жүйеге әкелді. Қазіргі номенклатуралық тәжірибелерге жаңа химиялық заттарды қолданыстағы дәрілік заттар отбасыларымен байланыстыратын «бұтақтар» деп аталатын стандартталған буындарды қабылдау кіреді. Бұтақтар патентсіз атаудың префиксі, суффиксі немесе интерфиксі бола алады. Әрбір бұтақ белгілі бір химиялық құрылым түрін, фармакологиялық қасиетті немесе осы екеуінің комбинациясын көрсете алады. Ұсынылған USAN бұтақтарының тізімі жаңа химиялық және фармакологиялық қасиеттері бар дәрілерді қабылдау үшін үнемі жаңартылып отырады. Жалпы ереже бойынша, USAN үшін өтінімді USAN кеңесіне Жаңа зерттеу дәрісі (IND) белсенді болғаннан кейін және клиникалық сынақтар басталғаннан кейін жіберу керек. USAN іздейтін көптеген дәрі-дәрмек өндірушілер – әлемнің әртүрлі бөліктерінде еншілес компаниялары бар немесе АҚШ-тан тыс дәрі-дәрмек фирмаларымен шарты бар көпұлттық компаниялар. Сондықтан фармацевтикалық компаниялар, әртүрлі номенклатура комитеттері және медициналық қауымдастық жалпы атауды әрбір жаңа бірлік қосылысы үшін белгілеуге мүдделі. USAN тағайындау және атауларды халықаралық деңгейде стандарттау бірнеше айдан бірнеше жылға дейін созылуы мүмкін.