Кіріспе

1985 жылы Стюарт Гордонның түсірген фильмі. Гордон бастапқыда оны театрлық қойылым ретінде жоспарлаған, кейін жарты сағаттық телепилотқа айналдырған. Телевизиялық сценарийі көркем фильмге бейімделу үшін қайта жазылды. Голливудта түсірілген бұл фильм бастапқыда Америкалық киноассоциациясының бағалаусыз шықты, бірақ кейіннен R бағасын алу үшін өңделді. Фильмнің ең көп көрерменді жинаған нұсқасы – цензураланбаған үй видеонарығы болды. Re-Animator Гордон мен Комбс арасындағы алғашқы ынтымақтастық, екіншісі – 1986 жылы шыққан From Beyond. Бұл Re-Animator фильмдер сериясының бірінші фильмі, одан кейін 1990 жылы Bride of Re-Animator және 2003 жылы Beyond Re-Animator фильмдері шықты. Көптеген жағымды пікірлерге ие болған Re-Animator қазірде культты фильм деп есептеледі.

Сюжет

Швейцариядағы Цюрих университетінің медицина институтында Герберт Уэст өзінің өлі профессоры доктор Ханс Груберді қайта тірілтеді. Алайда, бұл препараттың жағымсыз әсерлері бар, ол өте жоғары мөлшерде берілгенін түсіндіреді. Груберді өлтірген деп айыпталғанда, Уэст: "Мен оған өмір бердім!" Вест Аркхамдағы (Массачусетс штаты) Мискатоник университетіне медицинаны одан әрі оқып шығу үшін келеді. Ол медицинаны үйреніп жүрген әріптесі Дэн Кейннің бөлмесін жалға алып, үйдің жертөлесін жеке зертханасына айналдырады. Вест өзінің реагентін Данға көрсеткен кезде оның өлі мысығын қайта тірілтеді. Мысық сол түні қатал мінез-құлық танытып, Уэст оның қалған бөлігін қайта тірілтіп, Уэсттің реактивті жұмыс істейтіндігіне сендірер алдында оны қайта өлтіруге мәжбүр етеді. Деннің қалыңдығы Меган Холси, медицина мектебінің деканының қызы, осы экспериментке кіріп, қорқып қалады. Дэн деканаға Уэсттің өлі мысықты қайта тірілтудегі табысы туралы айтып беруге тырысады, бірақ декана оған сенбейді. Дэн талап еткенде, декан Дэн мен Уэсттің ақылдан адасып кеткенін айтады. Мектептен шығарылған Уэст пен Дэн реагенттің жұмыс істейтінін дәлелдеу үшін реагентті адамда сынап көру үшін моргқа кіреді, осылайша олардың медициналық мансабын құтқарады. Олар инъекциялаған өлік қайта тіріледі, бірақ зомби сияқты шатастырып, зорлық-зомбылықпен. Доктор Холси оқиға орнына келіп, қайта тірілген өлі денеге тап болады, оны Уэст сүйек пісірумен өлтіреді. Жаңа ғана өлген үлгімен жұмыс істеу перспективасына қуанып, Уэст доктор Холсидің денесіне өзінің қайта тірілту реактивін енгізеді. Доктор Холси өмірге қайта оралады, ол да зомби сияқты күйде. Меган оқиға орнына келіп, әуесқойлық жасайды. Дэн шоқтан құлап қалады. Доктор Холсидің әріптесі, профессор және зерттеуші доктор Карл Хилл, доктор Холсиді өз кабинетіне іргелес жатқан бақылау камерасына орналастырады. Ол оған операция жасап, лоботомия жасайды. Операция барысында ол доктор Холсидің науқас емес, өлі және қайта тірілтілгенін біледі. Доктор Хилл Уэсттің жертөледегі зертханасына барып, оның реактивін және жазбаларын тапсыруға шантаж жасауға тырысады, бұл Уэсттің ашылуы үшін құрметке ие болады деп үміттенеді. Вест реагентті көрсетуді ұсынады және оның бірнеше тамшысын өлі мысық тіндері бар микроскоп слайдқа қояды. Доктор Хилл микроскоп арқылы осы слайдқа қарап отырғанда, Уэст оны арт жағынан қашаумен ұрып-соғып, содан кейін онымен басын шауып тастайды. Кейін Вест доктор Хиллдің басын және денесін бөлек-бөлек қайта тірілтеді. Вест доктор Хиллдің басын сұрап, жазбалар жазып жатқанда, доктор Хиллдің денесі оның артына шауып келіп, оны есінен танып қалады. Денесі бас сүйегін доктор Хиллдің кабинетіне, Весттің реактивтері мен жазбаларымен бірге алып барады. Дәрігер Хилл басқа жанданған өлекселерді телепатиялық жолмен басқару қабілетіне ие болады. Содан кейін ол доктор Холсиге Меганды Даннан алып кетуге нұсқау береді. Ақыры, оның әкесі қайта тіріліп, оны мәйітханаға алып бара жатқанда, Меган есінен танып қалады. Ол келгенде доктор Хилл оның киімдерін шешіп, ессіз денесін үстелге байлайды. Ол Хиллдің денесі мен қанды, кесілген басы оған жыныстық қатынас жасай бастаған кезде есін жияды. Хиллдің денесі Меганның аяқтары арасында басын қоя бастайды, бірақ Вест пен Дэннің келуімен үзіледі. Вест доктор Хиллдің назарын аударып, Дэн Меганды босатады. Доктор Хилл өлкеханадан бірнеше өліктерді қайта тірілтіп, лоботомия жасағанын, оларды Халси сияқты ақыл-ойды басқаруға бейім етіп қойғанын айтады. Алайда Меганның дауысы оның әкесімен қорғаныш сезімін оятады, ол Дэн мен Меган қашып бара жатқанда басқа өліктермен күреседі. Кейінгі хаоста Уэст доктор Хиллдің денесін реагенттің өлімге әкелетін дозасынан өткізеді. Доктор Хиллдің денесі тез арада мутацияланады және Уэстке шабуыл жасайды, ол доктор Хиллдің қарапайым ішкі ағзалары арқылы тартылып кетуден бұрын, жұмысын құтқару үшін Дэнге айқайлайды. Дэн Весттің реактивті және жазбалары бар сөмкені алады. Дэн мен Меган өлкеханадан қашқанда, жанданған өлекселердің бірі Меганға шабуыл жасап, оны құшақтап өлтіреді. Дэн оны аурухананың жедел жәрдем бөліміне апарып, жандандыруға тырысады, бірақ ол өліп қалды. Өкінішке қарай, ол оған Весттің реактивін салады. Сцена қараңғылыққа айналғаннан кейін, Мәған, көрінеу тіріліп, айқайлап жатқанын естиді.

Өндіріс

"Re Animator" идеясы Стюарт Гордонның бір күні достарымен вампир фильмдері туралы әңгімелескенде туындады. Ол Дракула фильмдерінің тым көп екенін ойлады және Франкенштейн фильмін көргісі келетінін айтты. Біреу одан Х.П. Лавкрафтың "Герберт Уэст – қайта тірілтуші" деген әңгімесін оқыған-оқымағанын сұрады. Гордон автордың көптеген туындыларын оқыған, бірақ осы әңгімені оқымаған, себебі ол көп бұрын басылымнан түсіп қалған еді. Ол Чикаго қалалық кітапханасына барып, олардың нұсқасын оқыды. Алғашқыда Гордон Лавкрафт әңгімесін сахнаға қоюды жоспарлаған, бірақ ақырында жазушылар Деннис Паоли мен Уильям Норриспен бірге оны жарты сағаттық телешоу пилоты ретінде жасауға бекітті. Дегенмен, түсірілген материалды қарағаннан кейін, Empire компаниясы өндіріске қатысып, бірнеше ұсыныс жасады, соның ішінде Мак Ахлбергті оператор ретінде шақырды. Гордон фильмге ең үлкен шабыт берген фильм ретінде "Франкенштейннің кек алуын" атады. Морг декорациясы жоғарыда аталған Кук округінің моргіндегідей жасалған, ол жаңадан салынған және заманауи технологиялармен жабдықталған; Гордон бұл стильді таңдады, өйткені ол ескі моргтер қорқыныш фильмдерінде тым көп қолданылған деп ойлады. Музыкалық қосымшаны жасауға үш жарым апта кетті, ол Италияда Рим филармониясымен бірге жазылды. Херманның "Психо" фильміндегі музыканың ықпалына қатысты Бенд, ұқсастықтардың қасақана болғанын және ол "оны негіз ретінде пайдаланып, тақырыпты өзгерткенін, бірақ Херманның сезімін сақтағанын" айтты.

Шығару

Re Animator 1985 жылы 18 қазанда 129 кинотеатрда көрсетілді және алғашқы көрсетілім аптасында 543 728 доллар тапты. Солтүстік Америкада ол 2 023 414 доллар табыс етті, бұл оның шамамен 900 000 долларлық бюджетінен асып түсті. Дегенмен, ең көп табыс ол үйге арналған бейнежазбаларға шығарылғанда келді.

Үй бейнесі

Фильм бастапқыда Vestron Video компаниясымен VHS, LaserDisc және Betamax форматтарында шығарылған, ал кейіннен Elite Entertainment 2002 жылдың 30 сәуірінде екі нұсқада DVD-де жарық көрді: стандартты DVD нұсқасы және жаңартылған суреті мен екі аудиокомментарий жолы бар "Millennium Edition" нұсқасы. Бір комментарий жолын сценарийші және режиссер Стюарт Гордон жазса, екіншісінде 1991 жылы қайтыс болған Дэвид Гейлден басқа барлық негізгі актерлік құрам қатысқан.

R-rated нұсқасы

Re Animator кинотеатрларда тұңғыш рет көрсетілген кезде, фильм жасаушылар Америкалық кино ассоциациясының (MPAA) бағалауына жібермеді, себебі оған X бағасы қойылуы мүмкін деп қорқып еді. Бірақ, бұл жарнамалауда шектеулер тудырды, өйткені көптеген бұқаралық ақпарат құралдары бағаланбаған фильмдерді жарнамалауға қарсы саясат ұстанды. Бағаланбаған нұсқа көбінесе «режиссерлік кесім» деп аталады, бірақ бұл әдетте дұрыс емес; режиссер Стюарт Гордон фильмнің ешқандай нұсқасының соңғы кесімін анықтауға құқық берілмеген. Дегенмен, Гордон R бағасы бар нұсқаға қарағанда бағаланбаған нұсқаны жақсы көретінін айтты.

Бүкіл кесінді

2013 жылы шыққан Re Animator неміс Blu-ray нұсқасында жаңа "Integral cut" қосымшасы болды, онда R рейтингісіндегі нұсқадан алынған қосымша материалдар рейтингсіз нұсқаға енгізіліп, фильмнің ұзақтығы 86 минуттан шамамен 105 минутқа дейін арттырылды. Бұл кеңейтілген нұсқа АҚШ-тан басқа елдердегі басқа да шығарылымдарға да қосылды.

Қабылдау

Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, көбінесе оң пікірлер алды. Паулин Каел фильмнің "түпкілікті американдық елікпесін" ұнатып, оны "поп Бунуэль" деп атады: "әзілдер сізді кейде сюрреалистер жеткен жер астындағы комикалық аймаққа шауып, бірақ сюрреалистердің өзіне сенімсіздігі (және өнерлік санасы) болмады". Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, "Мен көрермендердің такси сыңғырлағанда және жабайы ешкілердің айқайлағанда шыққан фильмнен сәл таңғалып, қайта жанданып шықтым" деп жазды. The New York Times газетіне жазған шолуында Джанет Маслин: "Re Animator қарқынды да, қорқынышты тіршілікке толы. Тіпті, қарапайым көрерменнің 99,9 пайызына түсініксіз болатын әзіл-қалжың да бар". Пол Аттанасио The Washington Post үшін жазған рецензиясында Джеффри Комбстың өнерін мақтап: "Көзі кішкентай, беті қатал, тіпті лакталғандай, Комбс Уэсті Энтони Перкинс стиліндегі жұқа, сәл есімнен жаңылысқан психопатқа айналдырады. Вест - күлкілі кейіпкер, бірақ Комбс оны мазақ етпейді". Лос-Анджелес Таймс газетінде Кевин Томас: "Комбс - үлкен дауыс, өте қарқынды және шоғырланған кішкентай адам". Дэвид Эдельштейн Village Voice үшін жазған, фильмді жыл соңындағы үздік он фильмнің тізіміне енгізді. Эндрю Миглиор мен Джон Стрисик "Ларкер в лобби: Х. П. Лавкрафт киносының нұсқаулығы" кітабында былай деп жазады: "Re Animator Париждегі Фантазия, ғылыми фантастика және қорқыныш фестивалінде бірінші жүлде алды, Канн кинофестивалінде арнайы жүлде алды және тіпті қысқа мерзімді комикс кітаптарының сериясын тудырды. Фильм көрермендердің көңілін алса да, Лавкрафт оқырмандары арасында үлкен дау тудырды. Жанкүйерлер фильмді Лавкрафттың қадірлі туындысын жермен теңеді деп ойлады; олардың әдеби батыры мұндай ашық пайдалануға ешқашан жол бермес еді! Бірақ фильмге жасалған соңғы сын, егер осы жанкүйерлер "Уэст" әңгімесін оқыса, аздап жұмсарар еді, өйткені ол таза пайдалану. Лавкрафт өзі де солай мойындады, әйелге деген қызығушылық пен қара түсті әзіл-қалжыңды ескермегенде, Re Animator шынымен де ең ада және тиімді бейімделулердің бірі". Брюс Хэлленбек "Комедиялық қорқынышты фильмдер: хронологиялық тарих, 1914-2008" кітабында фильмті шынайы қорқынышты және шынайы күлкіні сәтті біріктірген сирек фильмдердің бірі деп айтты және Комбстың актерлік шеберлігі классикалық қорқынышты жұлдыздардың театрлық шеберлігін сақтап қалғанын мақтады. Ол "Re Animator" "қанды фильмдер" мен комедиялық қорқынышты фильмдер арасындағы кедергілерді жойды. Оның қанға толы көріністері күлкіге толы көріністермен үйлесіп, ешнәрсе қасиетті емес және ештеңе тыйымсыз жаңа әлемді ашты". Metacritic 14 сыншының пікірлеріне сүйене отырып, фильмге 100-ден 73 баға берді, бұл "жалпы алғанда оң пікірлерді" көрсетеді. Entertainment Weekly фильмді "The Top 50 Cult Films" тізімінде 32-ші орынға, ал "The Cult 25: The Essential Left Field Movie Hits Since '83" тізімінде 14-ші орынға қойды.

Мұра

Re Animator-дан кейін екі жалғасы шықты: 1990 жылы «Bride of Re Animator» және 2003 жылы «Beyond Re Animator». Re Animator режиссері Стюарт Гордон H.P. Лавкрафт әңгімесі негізінде тағы бір фильм түсірді – «From Beyond» (1986); ол Re Animator-ға қатысы жоқ сюжет болғанымен, Джеффри Комбс пен Барбара Крамптон да сол фильмде ойнады. «Луркер в лобби: Х.П. Лавкрафт киносы бойынша нұсқаулық» кітабында продюсер-режиссер Брайан Юзна төртінші Re Animator туралы идеясын айтады. Бұл нұсқа «Island of Re Animator» деп аталып, Х.Г. Уэллстің «Доктор Мороу аралы» романының ықпалында болар еді. 1999 жылы түсірілген «Америкалық сұлулық» фильмінде Кевин Спейси мен Уэс Бентлидің кейіпкерлері Лестер Бернхам мен Рикки Фитс осы фильм туралы әңгімелейді: екеуі де марихуана тұтқанда, Лестер Риккиден: «Денесі басын алып жүрген, содан кейін басы сол қызға түсетін фильмді көрдің бе?» деп сұрайды. Екеуі де күледі, ал Рикки: «Re Animator» деп жауап береді. 2011 жылы Нью-Йоркте осы фильмнің музыкалық қойылымы ашылды, режиссер Гордон да қатысты. Герберт Уэст кейіпкері Adventure Comics («Re Animator in Full Color» және «Re Animator: Dawn of the Re Animator»), Zenescope Entertainment («The Chronicles of Dr. Herbert West») және Dynamite Entertainment («Re Animator») сияқты әртүрлі компаниялардың комикс адаптацияларында пайда болды. Сонымен қатар, Уэст Devil's Due Publishing-тің «Hack/Slash» сериясында эпизодтық рөлде және Dynamite Entertainment-тің үш кроссовер комиксінде ойнады: «Army of Darkness vs. Re Animator», «Army of Darkness/Re Animator», онда «Evil Dead» сериясының Эш Уильямс Re Animator сериясының Уэстіне қарсы тұрады, және «Vampirella vs. Re Animator».