Кіріспе

1987 жылғы Огаст Уилсонның пьесасы "Фортепиано сабағы" – 1987 жылғы американдық драматург Огаст Уилсонның пьесасы. Бұл Уилсонның "Питтсбург циклы" пьесаларының төртіншісі. Уилсон бұл пьесаны "өткенді жоққа шығарып өзіңнің қадір-қасиетіңді арттыру мүмкіндігі" туралы әртүрлі ойлармен айналысып жазды. "Фортепиано сабағы" пьесасы 1990 жылы драма саласындағы Пулитцер сыйлығына ие болды. Ромаре Бирдэннің "Фортепиано сабағы" атты картинасы Уилсонды афроамерикандықтар тарихымен бетпе-бет келуге дайын, күшті әйел кейіпкері бар пьеса жазуға шабыттандырды, бұл ертеректегі "Қоршау" пьесасындағы Трой кейіпкерімен сабақтас. 1936 жылы Ұлы депрессиядан кейінгі Питтсбург қаласында өтетін "Фортепиано сабағы" Докер Чарльз үйіндегі Чарльз отбасының өмірін және олардың құл ағаларының ою-өрнектерімен безендірілген отбасылық фортепианосын көрсетеді. Пьеса бауырлас пен қарындастың фортепианоны не істеу керек дегендегі әртүрлі пікірлеріне негізделген. Бауыры Бой Вилли – пианиноны сату арқылы ата-бабалары құл болып жұмыс істеген жерді (Саттердің жерін) сатып алмақшы. Ал қарындасы Бернис фортепианоны сақтап қалуға бейілді, себебі ол атасының әйелі мен баласының құлдықтағы бейнесін көрсетеді. 1995 жылы пьеса сол атпен фильмге түсірілді.

1-ші акті

1-ші көрініс: Бой Вилли мен Лаймон Миссисипиден Питтсбургке (Пенсильвания) келіп, таңғы сағат бесте Чарльздер үйіне кіреді. Олар сатуға арналған көкөніс тиелген бір көлік әкелген. Докердің кеңесіне қарамастан, Бой Вилли әпкесі Бернисті оятып, Саттердің қайтыс болғанын айтады. Бернис Бой Виллиді Саттерді құдыққа итеріп жібергенін айыптап, одан кетіп қалуын сұрайды. Оның орнына, Бой Вилли Бернистің қызы Маретаны оятып, Берниске Саттердің көрінісін көрген баспалдаққа шапқындатады. Лаймон Вилли Саттердің жерін сатып алу үшін сатқысы келген фортепианоны байқайды. Докер Бернистің фортепианоны сатпайтынын айтады, себебі ол Эйвери үйге сатып алушы әкелгенде сатуға келіспеген. Вилли оны көндіретінін мәлімдейді. Марета төмен түсіп, Вилли одан фортепианода ойнауын сұрайды. Ол бірнеше қарапайым әуеннің басын орындайды, ал ол оның әніне буги-вугимен жауап береді. Бернис Эйверимен бірге кіреді, Вилли одан болашақ сатып алушының атын сұрайды, Питтсбургке фортепианоны сату үшін келгенін түсіндіреді. Бернис тыңдамай, шығып кетеді. 2-ші көрініс: Уиннинг Бой мен Докер ас үйде сөйлесіп отырғанда, Бой Вилли мен Лаймон кіріп, фортепиано сатып алушыны тапқандарын хабарлайды. Виллидің туыстары Саттер оны алдап кетпесі үшін ескертеді, бірақ Вилли олардың сөзін тыңдамайды. Лаймон мен Виллидің Парчман түрмесіндегі жазасын өткерген кезінің тарихы ашылады. Лаймон мен Вилли өз тәжірибелерінен әртүрлі ой-пікірлер жинақтайды. Лаймон Солтүстікке қашып кетуді қалайды, онда оған жақсы қарар еді, ал Вилли ақ адамдар қараларға тек олар қарсылық көрсетпесе ғана жаман қарады деп санайды. Олар Уиннинг Бойдан фортепианода ойнауын сұрайды, бірақ ол фортепианошы ретінде танылудың оған ауыр жүк болғанын айтады. Содан кейін Докер фортепианоның тарихын айтады. Бірнеше ұрпақ бұрын, олардың құл иесі Саттер әйеліне мерейтой сыйлығы ретінде фортепиано сатып алу үшін ана мен баланы сатып, отбасын бөліп жіберген. Әйелі фортепианоға қуанғанмен, құлдарын сағыныпты, сондықтан Саттер сол отбасының күйеуі/әкесінен (шебер және сатуға тым құнды болғандықтан) фортепианоға олардың суретін қашап жасауды бұйырған. Ол өзінің бүкіл тарихының суреттерін фортепианоға қашап салған. 1911 жылы Бой Виллидің әкесі Саттерден фортепианоны ұрлап алған, оның жазасы ретінде ол өлтірілген. Вилли бұлардың өткен оқиғалар екенін және фортепианоны енді пайдалы нәрсеге жұмсау керек екенін мәлімдейді. Вилли мен Лаймон фортепианоның салмағын тексеру үшін жылжытуға тырысады. Олар оны жылжытуға тырысқанда Саттердің көрінісі естіледі. Бернис Виллиге тоқтауын айтады және ол ақша үшін жанын сататынын ескертеді. Вилли оны жоққа шығарады, Бернис Кроулидің өліміне Виллиді кінәлайды, екеуі төбелес бастайды. Жоғарыда Марета көріністерге тап болады және қорқыныштан айқайлайды.

2-ші акті

1-көрнекілік: Докер мен Уиннинг Бой үйде тағы да жалғыз. Докер Саттердің көрінісінің фортепианода ойнағанын мойындайды және Бернис фортепианодан құтылу керек, сонда ғана рухтар Чарльз отбасына зиян келтірмейді деп санайды. Уиннинг Бой келіспейді. Лаймон мен Уилли қарбыз сатудан кейін бөлмеге кіреді. Уиннинг Бой Лаймонға костюмін мен аяқ киімін сатады, олардың әйелдерге тигізер әсерін уәделейді. Лаймон мен Уилли де үйден шығып, әйелдерді іздеуге асығады. 2-көрнекілік: Сол күні Бернис ваннаға дайындалып жатқанда, Эйвери келіп, Берниске жүрегін ашып, өткенді ұмытуды ұсынады. Ол оған Кроулидің естелігімен өмір сүруге болмайтынын айтады. Бернис тақырыпты өзгертіп, Эйвериден үйді баталауын сұрайды, Саттердің көрінісін жоюға үміттенеді. Содан кейін Эйвери фортепиано туралы айтады және Берниске отбасының рухтарынан қорықпау керектігін, оны қайтадан ойнау керектігін айтады. Бернис анасының көз жасы мен қаны әкесінің жанымен араласқан оқиғасын айтады және жараларын әшкерелеуден бас тартады. 3–5-көрнекіліктер: Бой Уилли Грейспен Чарльз үйіне кіріп, диванда әзілдесе бастайды. Бернис оларды шығарып, Лаймонды күтеді. Лаймон әйелдерді баурап ала алмағанына ренжіді және Берниске әйелдердің қасиеттері туралы айта бастайды. Екеуі сүйіседі, Бернистің Кроулидің өліміне байланысты күйзелісін басады, және Бернис қайтадан жоғарғы қабатқа көтеріледі. Ертесіне таңертең Лаймон мен Уилли фортепианоны шығарып кетуге тырысады, бірақ Докер аға оларды тоқтатады. Уилли ашуланып, пианиноны сатуға қатысты талаптарынан мойын бұрмайды. Фортепианоны жылжытатын күн жақындап келеді. Фортепианоны сатуға асыққан Уилли әпкесінің сөзіне мән бермей, тез әрекет етеді. Бернис Кроулидің мылтығын алып келеді, Докер мен Эйвери оны алдымен талқылауға шақырады. Саттердің көрінісі кенеттен қайтадан жанданады. Эйвери баталау арқылы көріністі қууға тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды. Кенеттен Бернис ата-бабаларына жалбарыну үшін фортепианоны қайтадан ойнауы керектігін түсінеді. Ақырында үйде тыныштық орнады, ал Уилли Миссисипиге қайтып кетеді. Алайда, кетер алдында ол Берниске фортепианода ойнауын жалғастыруын еске салады, әйтпесе ол Саттермен бірге қайта оралады.

Кейіпкерлер

Докер Чарльз: Чарльз үйінің иесі; Бернис пен Бой Виллидің ағасы. Ол немересі Берниспен және шөбересі Маретамен бірге тұрады. 47 жастағы, бойы ұзын, арық адам Чарльз өмірінің ең егжей-тегжейлі кезеңдерін теміржолдағы жұмысымен байланыстырады. Докер әңгімешінің рөлін атқарады, фортепианоның тарихы туралы толық және ұзақ әңгімелер айтады. Оның қарттығына байланысты, өткенге деген байланысы әңгімелері арқылы көрінеді. "Ешкім дұрыс пен бұрысты айтқан жоқ. Мен сол кісіге фортепиано туралы айтып тұрдым. Бернис неге сатпайтынын түсіндірдім". Докер сондай-ақ Бернистің фортепианоны сатпауын шын түсінген сирек кейіпкерлердің бірі, осылайша олардың отбасы мұрасы сақталады. Ол фортепианоны сақтау немесе сату туралы бейтарап көзқарас ұстана алады, бірақ Бой Виллидің Бернистің білместен фортепианоны алып қашуына жол бермейді. Бой Вилли: Бернистің 30 жастағы, импульсивті ағасы, өткенді қабылдамауды бейнелейді. Жерді жалға алып, Миссисипидегі түрмеден жаңа ғана шыққан Бой Вилли фортепианоны сатуды және түскен ақшаға ата-бабалары еңбек еткен жерді сатып алуды жоспарлайды. Оның мұраны пайдалануы практикалық тұрғыдан қарастырылады; Вилли тарихының бай мәдениетін фортепианодағы суреттер, қан мен жас арқылы ақшаға айналдыруды жөн көреді. Өткенін еске алып, қабылдамай, Бой Вилли өзін ақ нәсілді адаммен теңдей екенін дәлелдеуге тырысады. "Әкем егер фортепианоны өз жеріне ауыстыруға болатын жерді көргенде, ол қазір осында тұрмас еді. Ол өмір бойы бөтеннің жерінде егін егіп жүрді. Мен олай істемеймін. Одан артық ештеңе істей алмады. Ол келгенде, оның негізін қалатын ештеңе болмады. Әкесі оған ештеңе бере алмады. Әкем маған тек сол фортепианоны ғана берді. Ол маған осыны беру үшін өліп қалды. Мен оны сол жерде отырып, шіріп кетуіне жол бермеймін". Оның әйелдерге ұнауға және жан серігін табуға деген ықыласы Бернистің қарапайым еркектерге деген көзқарасын жұмсартады және оған оны сүйіп алуға мүмкіндік береді. Бернис: 35 жастағы Маретаның анасы, Бернис ата-бабаларының өткенін сақтаушының символы. Ол отбасының жалғыз мүшесі болып қала береді, ол фортепианоның мұрасын сақтап қалуды талап етеді. Оның ағасымен қарым-қатынасы марқұм күйеуі Кроулидің қайғысын одан әрі көрсетеді. Бернис Бой Виллиді Кроулидің өліміне кінәлайды, ол Бой Виллидің ақымақтық әрекеттеріне басқаларға қарағанда көбірек күмән келтіреді. Бой Вилли олардың әкесі Бой Чарльзге қарсы тұрса, Бернис анасы Мама Олаға ұқсайды, ол күйеуінің қайғысынан ешқашан құтыла алмады. "Осы фортепианоға қараңызшы. Қараңызшы. Ола ана осы фортепианоны 17 жыл бойы көз жасымен сылап шықты. Ол 17 жыл бойы қолынан қан шыққанша, онымен сүрінді. Содан кейін ол қанды үстіне сүртіп, қалған қанмен араластырды. Құдай оның денесін тірілтіп алғаннан кейін, ол күн сайын оны сүртіп, тазалап, жылтыратып, дұға етіп жатты. Бернис, маған бір ән ойна. Бернис, маған бірдеңе ойна. Күнде әкең туралы айтасың, бірақ оның ақымақтығы анаңа қаншалықты зиян тигізгенін ойлап та көрмедің". Бастапқыда өлі ата-бабалар мен тірі ұрпақтардың арасындағы хабаршы рөлін ойнаған Бернис анасы қайтыс болғаннан кейін отбасы арбақтарын шақыруды тоқтатуды жөн көреді. Ол пианинодағы рухтарды ренжіткісі келмейді, сондықтан Бернис пианиноны қол тигізбей қояды және оны ойнамайды. "Мен саған сол пианинода ойнамайтынымды айттым ғой. Анам қайтыс болғанда мен сол пианиноның жоғарғы жағын жауып қойдым, содан бері оны ешқашан ашпаймын. Мен оны тек ол үшін ойнадым. Әкем қайтыс болғанда, оның бүкіл өмірі сол фортепианоға айналғандай болды. Ол маған ойнатып, әкемнің сөйлегенін еститінін айтады. Мен суреттер тіріліп, үйді аралап жүрді деп ойладым. Түнгі уақытта әкемнің оларға сөйлегенін естимін. Мен оған: "Менің басыма мұндай нәрсе келмейді" дедім. Мен сол пианиноны ойнамаймын, өйткені мен сол рухтарды оятуды қаламаймын. Олар бұл үйде ешқашан жүрмейді". Берниске күйеуін жоғалтудың азабы мен қайғысын бастан кешіруге көмектесу үшін, ол қызын пианинода ойнаудан және анасына көмектесуден сақтап қалу үшін, Берниске ата-бабаларының рухтары оның өміріне қайта оралуға рұқсат беруден бас тартады. Алайда соңғы сахнада Бернис тірілер мен өлілер арасындағы орта адам рөлін қайтадан алады. Соңғы сахнада Бернис қайтадан фортепианоны ойнайды және отбасы мұрасына деген міндетін орындайды. Марета: 11 жастағы Бернистің қызы, Марета Чарльз отбасы үшін болашақ ұрпақтың символы. Бернис оған фортепианода ойнауды үйретсе де, фортепианоның тарихы Маретаға белгілі болмауына рұқсат бермейді. "Марета бұл туралы ештеңе білмейді. Ол мұның бәрін өзімен алып жүруінің қажеті жоқ. Оның менде болмаған мүмкіндігі бар. Мен оны сол фортепианомен жүктемеймін". Эйверидің қарапайым мінезі Бернистің қайтыс болған күйеуінің естелігін жеңілдетуге тырыспауына көмектеседі. Ол оның жолын табуға және қайғысынан шығуға көмектесуге тырысады. Соңғы сахнада Эйверидің үйге берген батасы Бернистің тірілер мен қайтыс болғандар арасындағы байланысшы рөліне оралуына көмектеседі. Вининг Бой: "Фортепиано сабағындағы" комик кейіпкер, Вининг Бой Докер Чарльздың 56 жастағы ағасы. Ол табысты музыкант және қазық ойнаушының бейнесін көрсетуге тырысады, бірақ оның музыкасы мен киімі өте ескі. Құрбысы Бой Вилли сияқты қазіргі және болашақта өмір сүргісі келмей, Вининг Бой өзінің өткенінің қайғысына батып кетеді. Ол банкрот болған сайын Чарльз үйіне оралып, даңқ мен атақтың күндерін қайтадан баяндайды. "Мен сол фортепианодан бас тарттым. Мен үшін бұл ең жақсы нәрсе болды, сол фортепианодан арылу. Бірінші үш-төрт жыл қызықты болады. Сен толыққанды виски ішесің, толыққанды әйелдермен боласың және фортепианода ойнаудан ешқашан жалықпайсың. Бірақ бұл тек сондай ғана. Бір күні сен вискиді жек көретініңді, әйелдерді жек көретініңді және фортепианоны жек көретініңді түсінесің. Бірақ бұл тек соның бәрі. Басқа ештеңе істей алмайсың. Сен тек фортепианода ойна білесің. Енді мен кіммін? Мен өзіммін ба? Әлде мен фортепианода ойнайтын адаммын ба?" Алғашқы қойылым 1987 жылдың 26 қарашасында Йель университетінің театрлық студиясында ашылды. Актерлік құрамында Карл Гордон, Сэмюэл Л. Джексон, Рокки Кэрролл, Старлетта Дюпойс, Чене Джонсон, Илонда Пауэлл, Томми Холлис, Лу Майерс және Шарон Вашингтон болды. Қойылымды Ллойд Ричардс қойды, декорациясын Э. Дэвид Козьер, костюмдерін Констанца Ромеро, жарықтандыруын Кристофер Акерлинд, дыбысын Дж. Скотт Сервин және музыкалық жетекшілігін Дуайт Эндрюс жасады. Содан кейін ол 1988 жылдың 9 қаңтарында Бостон қаласындағы Хантингтон театрында ашылды. Чарльз С. Даттон Джексонның рөлін иеленді. "Фортепиано сабағы" кейіннен Чикаго қаласындағы Гудман театрында қойылды. С. Эпата Меркерсон және ЛизаГей Гамильтон Дюпойс пен Вашингтонның рөлін иеленді. Содан кейін қойылым 1990 жылдың 16 сәуір күні Уолтер Керр театрында Бродвейде премьераланды. "Фортепиано сабағы" 2012 жылы Рубен Сантьяго Хадсон қойған және Чак Купер мен Брэндон Дж. Дирден қатысқан қойылымда Бродвейден тыс қайта қойылды. The Hollywood Reporter журналынан Дэвид Руни бұл "осы пьеса ең жақсы қойылымы болуы мүмкін" деп жазды. 2022 жылдың 19 қыркүйегінде Этель Барримор театрында ЛаТаня Ричардсон Джексон режиссерлік еткен пьесаның Бродвейдегі қайта қойылымы басталды, онда Сэмюэл Л. Джексон, Даниэль Брукс, Джон Дэвид Вашингтон, Рей Фишер, Трай Байерс, Майкл Поттс және Эйприл Мэттис қатысты. Қойылым 2022 жылдың 13 қазанында ашылды және 2023 жылдың 29 қаңтарына дейін көрсетілді. Қойылым актерлік шеберлігі үшін мақтау алды,...

1990 жылғы Бродвей қойылымы

Жыл Сыйлық Санаты Үміткер Нәтиже 1990 Тони сыйлығы Ең үздік пьеса Август Уилсон Пьесадағы ең үздік актер Чарльз С. Даттон Екінші рөльдегі ең үздік актер Рокки Кэрролл Екінші рөльдегі ең үздік актриса С. Эпата Меркерсон Пьесаны ең үздік режиссуралағаны үшін Ллойд Ричардс Драмалық үстел сыйлығы Ең үздік пьеса Август Уилсон Пьесадағы ең үздік актер Чарльз С. Даттон Пьесадағы ең үздік актриса С. Эпата Меркерсон Екінші рөльдегі ең үздік актер Рокки Кэрролл Пьесаны ең үздік режиссуралағаны үшін Ллойд Ричардс Пулитцер сыйлығы Драма Август Уилсон Нью-Йорк драма сыншыларының шеңбері Ең үздік пьеса Август Уилсон

2013 жылғы Бродвейден тыс қойылым

2013 жылдың 3 сәуірінде қойылым алты Лусилл Лортель сыйлығына ұсынылып, 5 мамырда төрт санатта жеңіс одіс алды. 23 сәуірде Бродвейден тыс қойылым «Бродвей» немесе «Бродвейден тыс» пьесасының үздік қайта жаңғыруы үшін Драма Лигасы сыйлығына және екі «Ерекше орындау» сыйлығына ұсынылды, бірақ ешқандай сыйлықты жеңе алмады. Қойылым Outer Critics Circle сыйлығына ие болды. Пьеса 58-ші Drama Desk сыйлығына үш номинация алды. 7 мамырда қойылым 3 маусымда табыс етілетін «Ең үздік дебюттік орындау» үшін Theatre World сыйлығын жеңіп алды. Дирден 20 мамырда «Орындау» үшін 2013 жылғы Obie сыйлығын жеңіп алды, ал Сантьяго Хадсон – «Режиссура» үшін. 8 мамырда қойылым 2013 жылғы Off Broadway Alliance сыйлығына «Ең үздік пьеса қайта жаңғыруы» номинациясы бойынша ұсынылды және 21 мамырда жеңімпаз деп жарияланды.

Жыл Сыйлық Санаты Номинант Нәтижесі

2013 Драма Лигасы сыйлығы Бродвей немесе Бродвейден тыс пьесаның үздік қайта жаңғыруы
Ерекше орындау сыйлығы Брэндон Дж. Дирден
Рослин Рафф

Outer Critics Circle сыйлығы Пьесаның үздік қайта жаңғыруы (Бродвей немесе Бродвейден тыс)

Drama Desk сыйлығы Пьесаның үздік қайта жаңғыруы
Пьесадағы үздік актер Чак Купер
Пьесаның үздік режиссері Рубен Сантьяго Хадсон

Lucille Lortel сыйлығы Пьесаның үздік қайта жаңғыруы
Үздік бас актриса Рослин Рафф
Үздік бас актер Брэндон Дж. Дирден
Үздік көрнекті актер Чак Купер
Үздік режиссер Рубен Сантьяго Хадсон
Үздік жарық дизайны Руи Рита

Theatre World сыйлығы Ең үздік дебюттік орындау Брэндон Дж. Дирден

Off Broadway Alliance сыйлығы Ең үздік пьеса қайта жаңғыруы

Obie сыйлығы Орындау Брэндон Дж. Дирден
Режиссура Рубен Сантьяго Хадсон

2022 жылғы Бродвей қойылымы

Жыл Сыйлық Санаты Үміткер Нәтиже 2023 Tony Awards Пьесаның ең үздік қайта қойылымы Пьесадағы ең үздік эпизодық актер Сэмюэл Л. Джексон Drama Desk Awards Пьесаның ең үздік қайта қойылымы Пьесадағы ең үздік эпизодық рөл орындаушы Дэниэлл Брукс Рэй Фишер Пьесаның ең үздік жарық дизайны Жафи Уайдман Пьесаның ең үздік шаш пен сәуле дизайны Куки Джордан Drama League Awards Ерекше өнер көрсету сыйлығы Дэниэлл Брукс Джон Дэвид Вашингтон Пьесаның ең үздік қайта қойылымы Outer Critics Circle Awards Бродвей пьесасындағы ең үздік эпизодық орындаушы Дэниэлл Брукс Майкл Поттс Theatre World Award Джон Дэвид Вашингтон

Киноға бейімделу

Hallmark Hall of Fame телефильмі "The Piano Lesson" 1995 жылғы 5 ақпанда CBS телеарнасында көрсетілді. Басты рөлдерді Чарльз С. Даттон, Альфре Вудард, Карл Гордон, Томми Холлис, Лу Майерс, Кортни Б. Ванс, Зелда Харрис, Розалин Коулман, Томми Лафиттеа, Линн Иннерст, Гарольд Суррат, Эльва Брэнсон, Тим Хартман, Бен Татар және Элис Айснер сомдады. Даттон, Гордон, Холлис және Майерс Бродвейдегі түпнұсқалық қойылымдағы рөлдерін қайта ойнады. Фильмді Ллойд Ричардс режиссерлік етті. 2020 жылғы 30 қыркүйекте Дензел Вашингтон Сэмюэл Л. Джексон мен Джон Дэвид Вашингтонмен бірге Netflix үшін жаңа фильм түсіруді жоспарлап отырғаны хабарланды. Суретке түсіру 2021 жылдың жазында Питтсбург қаласында басталуы тиіс болған. 2023 жылғы сәуірде Малкольм Вашингтон фильмді режиссерлік ететіні, ал актер құрамында Сэмюэл Л. Джексон, Джон Дэвид Вашингтон, Рей Фишер, Даниэль Дедвейлер, Майкл Поттс және Кори Хокинс болатыны белгілі болды. Джексон, Вашингтон, Фишер және Поттс 2022 жылғы Бродвейдегі қайта қойылымдағы рөлдерін қайта ойнайды.