Кіріспе

Small v. United States, 544 U. S. 385 (2005) – АҚШ Жоғарғы Сотының 18 U. S. C. § 922(g)(1) қатысты шешімі болды. Бұл заң, бұрын "кез келген сотта" бір жылдан аса жаза тартуға болатын қылмыс үшін сотталған адамдардың қару-жарақ ұстауын заңсыз деп жариялайды. Сот беске үш дауыспен, "кез келген сот" шетелдегі соттарды қамтымайды деген шешім қабылдады. Бұл шешім мәселе бойынша апелляциялық соттар арасындағы келіспеушілікті реттеді және үшінші апелляциялық округінің шетелдік сотталғандарға заңның қолданылуы жөніндегі бұрынғы шешімін күштен шығарды.

Өмірбаян

1992 жылдың желтоқсан айында Гэри Шервуд Смолл Жапонияның Окинавадағы Наха әуежайында су жылытқышын қайтарып алуға талпынғаны үшін қамауға алынды. Жапон билігінің мәліметінше, су жылытқышта бірнеше пистолет, мылтық және оқ-дәрі болған. Смолл 1994 жылдың 17 сәуірінде Жапон сотында Жапонияның Оқ-дәрілік қарулар мен қылыштарды бақылау туралы заңын, Оқ-дәріге бақылау туралы заңын және Кедендік заңын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды, бұл қылмыстардың барлығы бір жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айырумен жазаланатын қылмыстар еді. Смолл Жапония түрмесінде бес жылға кесілді, бірақ 1996 жылдың қарашасында мерзімінен бұрын босатылды. Оның мерзімінен бұрын босатылуы 1998 жылдың 26 мамырында аяқталды. 1998 жылдың 2 маусымында, Жапонияда мерзімінен бұрын босатылғаннан кейін, Смолл өзі тұратын жердегі қару сатушы Delmont Sport Shop дүкенінен тапанша сатып алды. Сатып алу процесі кезінде Смолл Алкоголь, темекі, қару және жарылғыш заттар жөніндегі бюро (ATF) талап еткен нысанды толтырды. Нысанның бір сұрағы: «Сізді сотқа шақырып, судья сізге бір жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айыруға мүмкіндік берген қылмыс жасадыңыз ба, тіпті судья сізге одан қысқа мерзім берген болса да?» Смолл осы сұраққа «жоқ» деп жауап берді. 2000 жылы қару сатушылардан қару сатып алуды реттеу мақсатында ATF жүргізген тексеру кезінде Смоллдың, Жапонияда түрмеде жазасын өткергендігі анықталды және ол Пенсильванияда тапанша сатып алғаны белгілі болды. Оның пәтерін тінткенде тағы бір қару мен оқ-дәрі табылған. Үкімет мәлімдемесіне сәйкес, Смолл 1994 жылы Жапонияда сотталғандықтан, ол Delmont Sport Shop дүкенінен тапанша сатып алғанда АҚШ Кодексінің 18-бабының 922(g)(1) тармағын бұзған, ол мынаны заңсыз деп жариялайды: (g) кез келген адам (1) бір жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланатын қылмыс үшін сотталған: . коммерцияға қатысты немесе оған әсер ететін кез келген қаруды иелену.

Апелляциялық сот

Смолл округтік соттың шешіміне шағымданып, АҚШ-тың үшінші апелляциялық округіне жүгінді. Апелляциялық сот аудандық соттың шешімін салыстырмалы түрде қысқа шешіммен қолдады, аудандық соттың жапон сотының іс жүргізуінің әділдігін дұрыс анықтағанын және "кез келген сот" термині шетелдік және АҚШ соттарына да қатысты деген қорытындыны растады. Апелляциялық сот өз шешімінде округтік соттар арасындағы келіспеушілікті атап көрсеткен жоқ. Соңғы 18 жылда осы мәселе бойынша тағы төрт іс қарастырылды. 1980-ші жылдары төртінші және алтыншы апелляциялық округтер шетелдік сот үкімдерінің 922-бап бойынша алдын-ала қылмыс ретінде қаралуы мүмкін деген шешім қабылдады. Жақында ғана оныншы және екінші апелляциялық округтер "кез келген сот" терминінің тек АҚШ соттарын білдіретінін мәлімдеді. Осы шешімнен кейін Смолл істің толық құрамымен қаралуын сұрады, бірақ ол қабылданбады.

Жоғарғы Сот

2003 жылғы 17 қарашада Смолл АҚШ Жоғарғы сотына кассациялық шағым берді. Үкімет қарсылық білдірмеді, "шетелдік соттарда сотталған және қару-жарақ импорттау, өндіру немесе сату лицензиясын алуға, немесе қару-жарақ иеленуге тырысатын адамдарға реттеу немесе кеңес беру үшін бірыңғай ұлттық ережелерді қолдануға мүмкіндік беру" мүддесін көрсетті. 2004 жылғы 29 наурызда Сот кассациялық шағымды қабылдап, істі қарауға келісті. 2004 жылғы 3 қарашада ауызша жарыссөз өтті. 2005 жылғы 26 сәуірде Жоғарғы сот судья Брейердің шешімімен, судьялар Стивенс, О'Коннор, Соутер және Гинзбург қолдауымен Смоллдың пайдасына шешім шығарды. Судья Томас, судьялар Скалия мен Кеннеди оған қосылып, қарсы пікір білдірді. Көпшілік пікір "кез келген сот" терминінің шетелдік соттарды да қамтуынан туындайтын қайшылықтарды атап көрсетті. Қарсы пікір білдірушілер "кез келген" сөзінің тура мағынасын сақтауды талап етіп, заңды шетелдік сотталғандарға қолдану "кез келген" сөзінің жалпы мағынасын жоққа шығарарлықтай ақылға сыймас емес деп мәлімдеді.

Мүмкін қосымша әсерлер

Бұл істің бір қызықты тұсы – АҚШ-тың «Патриот» заңының шағын бөлігіне әсер ету мүмкіндігі. Үкіметтің сертификация сұранысына берген жауабында айтылғандай:

Соңында, Конгресс жақында қабылдаған басқа да заңдар, қылмыстық жауапкершілікті «кез келген сотта» шығарылған үкімдерге байланыстырады, осы соттың нақты нұсқауларын беру осы уақытта пайдалы болар еді. 18 U.S.C. 175b(d)(2)(B) қараңыз (биологиялық қарудың болуына тыйым салу), 2001 жылғы «Терроризмді тоқтату және кедергі келтіру үшін қажетті құралдармен Американы біріктіру және күшейту туралы» заңмен қосылған, Pub. L. No. 107-56, VIII тарау, § 817(2), 115 Stat. 386 (2001 жылғы 26 қазан).7

Қатысушы істер

АҚШ-тың Уинсонға қарсы ісі (1986)
АҚШ-тың Аткинске қарсы ісі (1989)
АҚШ-тың Кончаға қарсы ісі (2000)
АҚШ-тың Гейлге қарсы ісі (2003)