Кіріспе

Лотар Мальскат (1913–1988) – неміс суретшісі (1913–1988), II дүниежүзілік соғыс кезінде қираған Любек қаласындағы Мариенкирхе шіркеуінің ортағасырлық фрескаларын қайта жаңартушы және реставратор.

Өмір және мансап

Мальскат Кенигсбергтен шыққан суретші.

Шлезвиг соборы

1937 жылы Эрнст Фей мен Дитрих Фейге Шлезвиг қаласындағы Киелі Петр соборындағы қабырғалық суреттерді қалпына келтіру жұмысы тапсырылды. Фейлер Малскатты көмекші ретінде жалдады. Олар 1888 жылы жасалған, Август Олберстің түпнұсқаға сай келмейтін қосымшаларын алып тастап, ортағасырлық суреттерді бұрынғы сұлулығына қайтаруды жоспарлады. Бірақ Олберстің бояуын жою барысында түпнұсқа суреттердің көп бөлігі жойылды. Фейлер мәселені мойындамай, Малскатқа суреттерді бастапқыдан қайта салуды және Малскат салған суреттерді түпнұсқаның қалпына келтірілген нұсқасы деп көрсетуге шешім қабылдады. Алайда Малскат бірнеше қателіктер жасады, олардың ішінде 14 ғасырда Еуропада белгілі болмаған түркиктерді бейнелеу және Австриялық киножұлдыз Ханси Кнотек үлгісінде Мәриям ананың бейнесін салу болды. Бұл қалпына келтіру сол кезде жақсы қарсы алынды. Бонн университетінің өнер тарихшысы Альфред Станге оны «неміс өнеріндегі соңғы, ең терең, шешімді сөз» деп бағалады. 1951 жылы ол Дитрих Фейдің фирмасына жұмысқа орналасты, олар Любек қаласындағы Мариенкирхе соборының фрескаларын қалпына келтіруге тапсырыс алды. Собор Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қирап, соғыстан кейін ұмытылғандықтан, оның қабырғаларындағы ортағасырлық фрескалар дерлік жойылған еді. Шіркеуге 150 000 герман маркасы көлемінде қайырымдылық түсті, ал Фейдің компаниясы жұмысты жабық есіктердің артында жүргізді. Жұмыс 1951 жылдың 2 қыркүйегінде аяқталды. Қалпына келтірушілер жақсы жұмысы үшін мақталып, фрескалар Мариенкирхе соборының негізі қаланғанының жеті жүз жылдығын тойлау кезінде ашылды. Салтанатты шараға әртүрлі үкімет министрлері, соның ішінде Федералды канцлер Конрад Аденауэр қатысты.

Сот

Мальскаттың соты 1954 жылы басталды. Дәлелдерге Мальскаттың Марк Шагал және Тулуз Лотрек еңбектерінің басқа да жалғандарын жасауы кірді. Мальскат жұмыс басталғанда қабырғалардың фрескасыз дерлік бос болғанын айтты; ол бұл туралы боялмаған қабырғаларды көрсететін фильмді ұсынып дәлелдеді. Алғашқы фрескаларды қалпына келтіру орнына, Мальскат қабырғаларды әктеп, үстінен бояды. Мальскат әпкесі Фрейда, Марлен Дитрих сияқты актрисалар және тіпті Распутин сияқты тарихи тұлғаларды түрлі діни бейнелердің үлгісі ретінде пайдаланды. Фей 20 айға, ал Мальскат 18 айға сотталды.

Кейінгі өмірі

Малскат босатылғаннан кейін, ол өз атымен сурет салуға кірісті. Ол Стокгольмдегі «Тре Кронр» қонақүйі сияқты мейрамханалар мен қонақүйлерді безендірді. Сонымен қатар, ол өзінің туындыларын Солтүстік Германияда көрмелерге ұйымдастырды. Ол Любекке жақын Вульфсдорф қаласында қайтыс болды және Бургторфридхоф бейістігіне жерленді.

Танымал мәдениетте

Мальскаттың Мариенкирше фрескаларының көркемделіп суреттелген нұсқасы Гюнтер Грасс романы "Тышқан" ("Der Rat") ішінде пайда болады. Мальскаттың жасаған жалғандары романның маңызды тақырыбы болып табылады, соғыстан кейінгі Германиядағы жемқорлықтың белгісі ретінде.