Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
18 ғасырдағы діни қозғалыс
Religious movement in the 18th century
Уэльс методистік қайта жандануы – 18 ғасырда Уэльсте христиандықты қайта өрлетуге себеп болған евангелистік қайта жандану. Дэниел Роуленд, Уильям Уильямс және Хауэлл Харрис сияқты методист уағыздаушылары осы қозғалысқа зор ықпал етті. Бұл қайта жандану нәтижесінде Уэльс кальвинистік методистері діни ағым ретінде құрылды (қазір көбінесе Уэльс пресвитериан шіркеуі деп белгілі), сондай-ақ бұрынғы диссидент шіркеулер де қайта жанданды.
The Welsh Methodist revival was an evangelical revival that revitalised Christianity in Wales during the 18th century. Methodist preachers such as Daniel Rowland, William Williams and Howell Harris were heavily influential in the movement. The revival led eventually to the establishment of the Welsh Calvinistic Methodists as a denomination (now more commonly known as the Presbyterian Church of Wales) and it also revitalised older dissenting churches.
Басталуы
Қайта жаңғырудың алғашқы бастамалары әдетте 1735 жылы Талгарт шіркеуінде Хауэлл Харристің діни түрленуімен байланысты. Әулие діннің қызметкері Прайс Дэвис Киелі Тағамға қатысу қажеттілігі туралы уағыз айтқанда, Харрис Мәсіхтің қаны арқылы оған рақым көрсетілгеніне көз жеткізді. Ол осы туралы басқаларға айта бастады және оның ізбасарлары үшін Трефекадағы үйінде жиналыстар өткізді. Көптеген адамдар Гриффит Джонсты (1684–1761), Кармартенширдегі Лланддоррдің пасторы ретінде Уэльстегі методистік қозғалыстың алға басушысы деп санайды. Ол айналымды мектептері арқылы Уэльстегі мыңдаған адамды Библияны оқуға үйретті және методистік идеяларға көңіл бөлген буынды қалыптастырды. Ол сондай-ақ кейінірек методист көшбасшылары сияқты ашық ауада уағыз айтты. Шындығында, жаңадан дінге келген Харрис рухани кеңес алу үшін оның қабылдауына барды және оның уағыздауы арқылы Дэниел Роуленд дінге келді және методистік идеяларды уағыздай бастады. Алғашқы қайта жаңғырудың тағы бір маңызды көшбасшысы Уильям Уильямс, Пантицелин болды. Ол 1737 жылы Талгарт шіркеуінің ауласында Харристің уағыздауын тыңдағанда дінге келді.
The revival's immediate beginnings are usually traced to the religious conversion of Howell Harris at Talgarth church in 1735. While listening to the Rev. Pryce Davies preaching on the necessity of partaking of Holy Communion, Harris came to the conviction that he had received mercy through the blood of Christ. He began to tell others about this and to hold meetings at his home at Trefeca for these followers. Many consider Griffith Jones (1684–1761), the rector of Llanddowror, Carmarthenshire to have been a forerunner of the Methodist movement in Wales. Through his circulating schools he taught thousands in Wales to read the Bible and created a generation of people which would be receptive to Methodist ideas. He also preached in the open air as later Methodist leaders would do. In fact, the newly converted Harris visited him for spiritual guidance and direction, and it was through his preaching that Daniel Rowland was converted and began to preach Methodist ideas. The other major leader of the early revival was William Williams, Pantycelyn. He was converted in 1737 as he listened to Harris preaching in Talgarth churchyard.
Құсқыштар
1762 жылы Ллангейттодағы қайта жаңғырудан кейін, қайта жаңғырудың мүшелері қуаныштан секіру әдетіне байланысты көбінесе "Секірушілер" деп аталды. Бұл лақап, Уильям Пантицелин "Марта Филопурдың өзінің ұстазы, пастор Фило Евангелиеге жазған хаты" (Llythyr Martha Philopur at y Parchedig Philo Evangelius eu hathro) және одан кейін "Фило Евангелиенің Марта Филопурға жауабы" (Atteb Philo Evangelius i Martha Philopur) жазғаннан кейін ерекше көзге түсті. Бұл мәтіндер қайта жаңғырудың тәжірибесін, соның ішінде секіруді үйретуге және қорғауға бағытталған. Бұл лақап оларды "қалқыған" квакерлермен және "дірілдеген" шейкерлермен салыстырды.
Following the Llangeitho revival of 1762 members of the revival were often known as Jumpers on account of their habit of jumping for joy. This nickname particularly stuck after William Pantycelyn wrote Llythyr Martha Philopur at y Parchedig Philo Evangelius eu hathro (Martha Philopur's letter to the Reverend Philo Evangelius her teacher) followed by Atteb Philo Evangelius i Martha Philopur (Philo Evangelius's reply to Martha Philopur). These texts attempted to teach and defend the practices of the revival including that of jumping. The nickname juxtaposed them with Quakers (who 'quaked') and Shakers (who 'shook').
Қозғалыс
Роуленд пен Харрис 1737 жылы Дефинног шіркеуінде кездескенге дейін он сегіз ай жұмыс істеді. Бұл Харристің 1773 жылы қайтыс болғанға дейін, он жылдық үзіліспен, достыққа әкелді. Методист басшылары өз жұмыстарын ұйымдастыру және ортақ мәселелерді келісу үшін жүйелі түрде жиналатын. Харрис пен Уильямс үлкен уағыз сапарларына шықты, бастапқыда Оңтүстік Уэльсте, бірақ кейін солтүстікке де бет бұрды. Олар уағыз айтқанда, жаңа мүміндерді (конверттер) алды, оларды ұйымдасқан қауымдарға (уэльс тілінде seiadau (қоғамдар) деп аталады) біріктірді. Көптеген жаңа мүміндер пайда болған сайын, көптеген жаңа евангелистер де пайда болды, және 1750 жылға қарай Уэльсте 400-ден астам мұндай қауымдық топтар құрылды. Бұл топтар басшылардың бақылауында болды және Англия шіркеуі ішінде күшті желі құрады. Роуленд өзінің күш-жігерін Ллангейтхоға шоғырландырды, ол осы қозғалыстың орталығына айналды. Әуежайдағы қасиетті дұғалар күнінде, seiadau мүшелерінің мыңдаған адамдары қасиеттілікке қатысу үшін онда жиналатын.
Rowland and Harris had been at work for eighteen months before they met at Defynnog church in 1737. This led to a friendship that lasted, with a ten year break in fellowship, until Harris's death in 1773. Methodist leaders met regularly to organise their work and to agree on matters of common interest. Harris and Williams undertook major preaching journeys, starting in South Wales but later venturing north. As they preached they made converts, whom they then gathered together into organised groups of fellowships (known as seiadau (societies) in Welsh). As more converts were made, more evangelists were also created, and by 1750 there were over 400 such fellowship groups in Wales. These groups were supervised by the leaders and were built into a powerful network within the Church of England. Rowland concentrated his efforts on Llangeitho which became a centre for the movement. On Communion Sundays thousands of the members of the seiadau would travel there to receive the sacrament.
Кальвинисттік ағым
Уэльстік методистік қайта жандану Англиядағы методистік қайта жанданудан оның теологиясы арминийлік емес, кальвинистік болғандықтан ерекшеленді. Бастапқыда көшбасшылар Джон Уэслимен бірлесіп жұмыс істеді, бірақ уақыт өте келе Уэслиден айырылып, Джордж Уитфилд пен оның демеушісі Селина, Хантингдон графесімен байланыс орнатты.
The Welsh Methodist revival differed from the Methodist revival in England in that its theology was Calvinist rather than Arminian. At the beginning the leaders worked with John Wesley, but gradually they parted company from Wesley and became associated with George Whitfield and his patron, Selina, Countess of Huntingdon.
Уэльстік методистер және басқа конфессиялар
Мефодистік қайта жандану Уэльсте Англия шіркеуінің ішінде басталды және бастапқыда оның құрамындағы топ ретінде сақталды. Бірақ оның сәттілігі методистердің біртіндеп өздерінің желілерін, құрылымдарын, тіпті жиналатын үйлерін (немесе ғибадатханаларын) құруына әкелді, бұл 1811 жылғы бөлінуге және 1823 жылы Уэльстің кальвинистік методистік пресвитериан шіркеуінің ресми түрде құрылуына соқтырды. Уэльстегі методистік қайта жандану ескі баламашыл шіркеулерге, яғни баптистер мен конгрегационалистерге де әсер етті, олар да өсу мен жаңаруды бастан өткерді. Осының нәтижесінде, ХІХ ғасырдың ортасына қарай Уэльс басым бөлігі баламашыл елге айналды.
The Methodist revival began within the Church of England in Wales and at the beginning remained as a group within it. But its success meant that Methodists gradually built their own networks, structures, and even meeting houses (or chapels), which led eventually to the secession of 1811 and the formal establishment of the Calvinistic Methodist Presbyterian Church of Wales in 1823. The Welsh Methodist revival also had an influence on the older nonconformist churches, or dissenters—the Baptists and the Congregationalists—who in turn also experienced growth and renewal. As a result, by the middle of the nineteenth century, Wales was predominantly a nonconformist country.