Кіріспе

Австралиялық дирижер (1894–1982)

Сэр Бернард Томас Хайнц, AC, FRCM (1 шілде 1894 – 10 маусым 1982) – австралиялық дирижер, ғалым және Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік музыка консерваториясының директоры. Ол ABC басқаратын барлық оркестрлерді, әсіресе Мельбурн симфониялық оркестрін басқарды, ол 1933 жылдан 1950 жылға дейін бас дирижер болды. Сонымен қатар, ол 1927 жылдан бастап Корольдік Мельбурн филармониясының бас дирижері болды, 1960 жылдары Құрметті өмірлік дирижер атанды және 1978 жылға дейін RMP-мен байланысын жалғастырды. 1939 жылы Аделаида симфониялық оркестрінің қонақ дирижері болды. Австралиялық тыңдаушылардың музыкаға деген қызығушылығының жетіспеуінен көңілі қалған ол Балалар концерттерін ұйымдастырды. Сондай-ақ, ол Жас орындаушылар сыйлығын құрды, ол бүгінгі күнге дейін жас дағдылы таланттарды көрсетуде. Ол австралиялық тыңдаушыларға Антон Брукнер, Дмитрий Шостакович, Бела Барток және Уильям Уолтонның шығармаларын таныстырды, сондай-ақ австралиялық композиторларды насихаттады. 1949 жылы ол музыкаға қосқан үлесі үшін рыцарь атағын алған алғашқы австралиялық болды. Оқыту және орындау арқылы, соның ішінде радио арқылы, ол елдің мәдени өмірінде маңызды рөл атқарды. Өмірінің соңғы жылдарында ол Австралия музыкасындағы ең ықпалды тұлға болды, бір сыншы оның мансабының нәтижесінде «біздің музыкалық өміріміздің бір де бір талшығы өзгермеген жоқ» деді.

Өмірбаян

Бернард Хайнц 1894 жылғы 1 шілдеде Виктория штатының Шеппартон қаласында дүниеге келді. Ол неміс сағатшысы және зергері Бенджамин Хайнцтің және оның Йоркширде туған әйелі Минни Хайнцтің (құрметті аты – Гринвелл) ұлы еді. Балараттағы Сент-Патрик католик колледжінде білім алған Хайнц, 1904–1912 жылдары Баларатта Уолтер Гуденің, ал кейін Мельбурн университетінде Франклин Петерсонның жетекшілігімен скрипка сабақтарын алды. 1913 жылы Лондондағы Корольдік музыка колледжінде (Сэр Уильям) Кларк стипендиясын жеңіп алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Хайнцтің оқуын үзіліске ұшыратты және оның мансабы тоқтап қалды; ол 1916 жылдың мамыр айында Ұлыбританияның Корольдік гарнизондық артиллериясының арнайы резервтік полкіне офицер болып тағайындалды және Аррас, Ипр, Сомма және Пашендель шайқастарында қатысты. Бейбітшілік орнағаннан кейін Хайнц Париждегі Schola Cantorum-да Винсент д’Индиден дәріс алды. Ол 1923 жылы үйіне оралды. 32 жасында ол Мельбурн университетінің музыка профессоры қызметінде Уильям Лаверді алмастырды. 1957 жылға дейін осы профессорлық қызметін атқарды және Музыка факультетінің құрылуына зор үлес қосты. Осылайша ол мемлекеттік білім беру саясатына ықпал етіп, музыканы мемлекеттік оқу бағдарламасына сәтті енгізді. Хайнцтің үлкен жетістіктерінің бірі – сымсыз радионың пайда болуы еді. 3LO және 3AR (ABC-нің алдағысы) жаңа Ұлттық радиоқызметінің музыкалық директоры ретінде ол австралиялықтардың оркестрлік музыкаға деген сүйіспеншілігін оятып, осыған дейін тек жоғары топқа тән болған оны кеңінен таныстырды. Хайнц Мельбурнда тұрақты, кәсіби оркестр құруды жоспарлады. 1927 жылы Альберто Зельманның қайтысынан кейін ол Мельбурн филармониялық қоғамының (кейіннен Корольдік Мельбурн филармониясы) дирижері қызметін атқарды; RMP оркестрінің көптеген музыканттары Фриц Харттың Мельбурн симфониялық оркестрінде де ойнады. Бұл RMP оркестрінің жекелігін жоғалтуына әкелді. 1932 жылдан 1937 жылға дейін Хайнц Хартпен бірге MSO-ның бас дирижері болды және 1950 жылға дейін жалғыз бас дирижер болып қызмет етті. MSO 1949 жылы Виктория симфониялық оркестрі деп аталды, ал 1964 жылы бастапқы атына қайта оралды. 1929 жылы Хайнц Австралия радио хабарларын тарату комиссиясының музыкалық кеңесшісі болып тағайындалды. Ол мемлекеттік оркестрлердің құрылуын, атақты концерттерді, жастар концерттерін және классикалық музыка таратуды қадағалады. Оның соңғы маңызды қызметі – Нью-Саут-Уэльс мемлекеттік музыка консерваториясының директоры (1956–1966) болуы еді. Ол даулы жағдайға байланысты қызметінен кеткен Сэр Юджин Гуссенстің орнын басты. 1966 жылы директорлық қызметтен кеткеннен кейін Хайнц 1970 жылдардың соңына дейін Австралияның жетекші оркестрлерін тұрақты түрде дирижерлік етіп отырды. Ол сондай-ақ шетелдік оркестрлерді дирижерлік етті: 1947 жылғы 14 қаңтарда ол Торонто симфониялық оркестрінің дирижері болды, сол күні 14 жасар Гленн Гульдтың кәсіби дебютінде Бетховеннің 4-ші фортепиано концерті орындалды. Ол 1982 жылғы 10 маусымда Сиднейдегі Беллвью Хиллде 87 жасында қайтыс болды. Одан әйелі Валери (құрметті аты – Хеннесси) қалды.

Құрметтер

Бернард Хайнце 1931 жылы Корольдік музыка колледжінің мүшесі атанды. 1949 жылы ол осы құрметке ие болған алғашқы австралиялық музыкант болды. Сэр Бернард 1974 жылы «Жылдың австралиялық азаматы» деп танылды. 1976 жылғы Австралия күнінде Австралия музыкасына қосқан үлесі үшін Австралия орденінің серігі дәрежесімен марапатталды.

Сэр Бернард Хайнцеске арналған мемориалдық сыйлық

Сэр Бернард Хайнце қайтыс болғаннан кейін 1982 жылы құрылған Сэр Бернард Хайнце атындағы естелік сыйлық, жыл сайын Австралия музыкасына ерекше үлес қосқан тұлғаға табыс етіледі.