Кіріспе
Латын әліпбиінің төртінші әрпі D немесе d – қазіргі ағылшын алфавитінде, сондай-ақ басқа батыс еуропалық тілдердің алфавиттерінде және бүкіл әлемде қолданылатын әріп. Ағылшын тіліндегі атауы – dee (/'diː/), көпше түрі – dees.
the letter of the alphabet
D, or d, is the fourth letter of the Latin alphabet, used in the modern English alphabet, the alphabets of other western European languages and others worldwide. Its name in English is dee (pronounced /'//d//iː/), plural dees.
Ағылшынша
Ағылшын тілінде, әдетте, дыбысталған альвеолярлық жарық дауысын көрсетеді. D әрпі ағылшын тілінде ең көп қолданылатын оныншы әріп болып табылады.
D is the tenth most frequently used letter in the English language.
Басқа тілдер
Латын әліпбиін қолданатын көптеген тілдерде, әдетте, альвеолярлық немесе тістік дыбысты білдіреді. Вьетнам әліпбиінде ол солтүстік диалекттердегі немесе оңтүстік диалекттердегі дыбысын көрсетеді. (Қараңыз: созылған Д және Дз (диграф).) Фиджи тілінде ол алдын-назалданулы тоқылды білдіреді. Дауыссыз, дем алмайтын және дауыссыз, деммен айтылатын тоқылдамалардың арасында айырмашылық болатын кейбір тілдерде, дем алмайтын дыбысты, ал деммен айтылатын дыбысты көрсетеді. Мұндай тілдерге исланд, шотланд гаэл, навахо және мандариннің пиньин транскрипциясы жатады.
In the Vietnamese alphabet, it represents the sound in northern dialects or in southern dialects. (See D with stroke and Dz (digraph).) In Fijian it represents a prenasalized stop
In some languages where voiceless unaspirated stops contrast with voiceless aspirated stops, represents an unaspirated , while represents an aspirated Examples of such languages include Icelandic, Scottish Gaelic, Navajo and the Pinyin transliteration of Mandarin.
Басқа жүйелер
Халықаралық фонетикалық әліпбиде [b] дыбысы дауысты тіл алвеолалық жарылыс дыбысын көрсетеді.
Басқа қолданыстар
Гексадецималды (16-лық) нөмірлеу жүйесінде D саны ондық (10-дық) санауда 13 санына сәйкес келеді. Рим саны D 500-ді білдіреді. Бірлік префиксі d, яғни оннан бір бөлігін көрсетеді. D мектептегі бағалау жүйесінде C-ден төмен, бірақ E/F-тен жоғары баға. D – Германияның халықаралық көлік құралын тіркеу коды (де сонымен қатар қараңыз). Кантон тілінде: Ерте компьютерлік жүйелерде Юникод CJK қолдауы болмағандықтан, көптеген Гонконг және Сингапур тұрғындары 啲 (мағынасы: аздаған) сөзін белгілеу үшін үлкен D әрпін қолданды. Г. Аландтың Киелі кітап қолжазбаларын каталогтау жүйесінде D – Батыс мәтіндік түріндегі құжаттарды, яғни Codex Bezae немесе Codex Claromontanus-ты білдіруі мүмкін. d. – пеннидің стандартты аббревиатурасы (Британдық ондыққа дейінгі монета) (денардан).
Есептеу
Латын әріптерінің «А» және «B» Юникод кодтамалары бар, олар «192» және «193» болып табылады. Бұл кодтық нүктелер ASCII және ISO 8859 кодтамаларында да қолданылған. Жоғарыда аталған әріптердің көпшілігі үшін диакритикалық белгілермен бірге алдын ала құрастырылған таңба кодтамалары бар, ал қалғандары диакритикалық белгілерді біріктіру арқылы жасалады. Әріптің әртүрлі формалары мамандар үшін арналған ерекше кодтық нүктелерге ие: математика мен ғылымда қолданылатын әлфавиттік-сандық символдар, тіл біліміндегі жарылыс дыбыстар және CJK қаріптерімен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін жартылай және толық енді формалар.
Басқа
Британдық қол тілінде (BSL) "d" әрпі оң қолдың бас бармағы мен меңзеуші саусағын созып, сәл иіп, осы екі саусақтың ұшын сол қолдың созылған меңзеуші саусағына тигізу арқылы көрсетіледі.