Кіріспе
Алфа /'//æ//l//f//ə/ (үлкен және кіші әріптер; ἄλφα, álpha, немесе ) – грек әліпбиінің бірінші әрпі. Грек сандары жүйесінде оның мәні біреу. Альфа финикиялық әрпі алефтен шыққан, ол батыс семит тілінде "түйе" деген мағынаны білдіреді. Альфадан пайда болған әріптерге латынның А және кириллицаның А әрпі жатады.
the Greek letter
Alpha /'//æ//l//f//ə/ (uppercase , lowercase ; ἄλφα, álpha, or ) is the first letter of the Greek alphabet. In the system of Greek numerals, it has a value of one. Alpha is derived from the Phoenician letter aleph , which is the West Semitic word for "ox". Letters that arose from alpha include the Latin letter A and the Cyrillic letter А.
Математика және ғылым
Альфа әрпі физика мен химиядағы әр түрлі ұғымдарды білдіреді, соның ішінде альфа сәулеленуі, бұрыштық үдеу, альфа бөлшектері, альфа көміртек және электромагниттік өзара әрекеттесудің күші (нақты құрылым тұрақтысы ретінде). Альфа физикалық химияда қосылыстың жылулық кеңею коэффициентін де білдіреді. Математикада бұрыштар сияқты шамаларды білдіретін алгебралық шешімдерде жиі қолданылады. Сонымен қатар, математикада альфа әрпі статистикада нөлдік және баламалы гипотезаларды тексеру кезінде маңыздылық деңгейін көрсету үшін қалыпты қисық астындағы ауданды белгілеу үшін қолданылады. Этологияда жануарлар тобындағы үстем жеке тұлғаны атау үшін қолданылады. Аэродинамикада әріп ұшақтың шабуыл бұрышын белгілеу үшін символ ретінде қолданылады, ал "альфа" сөзі осы қасиеттің синонимі ретінде қолданылады. Математикалық логикада α кейде ординал сандарды белгілеу үшін қолданылады. Пропорционалдық оператор "∝" (Unicode-та: U+221D) кейде альфа деп жаңылыстырылады. Үлкен әріпті альфа символ ретінде көбінесе қолданылмайды, себебі ол үлкен әріпті латын А-мен шатастырылуы мүмкін.
Халықаралық фонетикалық әліпби
Халықаралық фонетикалық әліпбиде кіші әріпті альфаға ұқсас ɑ әрпі ашық артқы дөңгеленбеген дауысты дыбысын көрсетеді.
Плутарх
Плутарх «Моралия» атты еңбегінде альфа әрпінің алфавитте неге бірінші болып тұратыны туралы әңгіме қозғайды. Амониус Плутархтан, ол бооттық болғандықтан, Фива қаласына қоныстанған және Грекияға әліпбиді әкелген финикиялық Кадмус туралы не ойлайтынын сұрайды. Кадмус альфа әрпін бірінші орынға қойған, себебі бұл финикия тілінде «түйе» деген мағынаны білдіреді, ал финикиялықтар Гесиодтан өзгеше, екінші немесе үшінші емес, барлық қажеттіліктердің біріншісі – түйені санаған. Плутарх: «Ешқандай пікірім жоқ» деді. Одан кейін ол Дионистің әкесі Кадмус емес, өзінің әжесі Ламприас көмегіне ие болғанын қалайтынын айтты. Ламприас айтуынша, ең алғашқы айтылатын дыбыс – «альфа», өйткені ол өте қарапайым, тілдің ешқандай қозғалысын қажет етпейтін ауа ағынымен айтылады, сондықтан балалардың бірінші дыбысы осы болып келеді. Плутархтың дауысты әріптерді планеталармен байланыстырудың табиғи реті бойынша, альфа Аймен байланысты болған.
Альфа және Омега
Алфа әрпі – алфавиттің бірінші әрпі, грек сандарымен 1 санын көрсетеді. Сондықтан, Альфа, символ ретінде де, термин ретінде де, бір нәрсенің "алғашқы", "негізгі" немесе "басты" (ең маңызды) жағдайына немесе оқиғасына сілтеу үшін қолданылады. Жаңа өсиетте Құдай өзін "Алфа және Омега, Басы және Соңы, Бірінші және Соңғы" деп жариялайды (Аян 22:13; сондай-ақ 1:8 қараңыз). Осының салдарынан, "альфа" термині әлеуметтік иерархиядағы "басты" позицияны білдіру үшін де қолданыла бастады, мысалы, жануарлар тобындағы үстемдік құратын "альфа" мүшелерінің ұғымы.