Кіріспе

Латын әліпбиінің әрпі; Исландия, Фарер және Ежелгі ағылшын тілдерінде қолданылады. Эт (/ɛ//ð/// edh, үлкен әріп: Ð, кіші әріп: ð; ежелгі ағылшын тілінде ðæt деп те аталады) – ежелгі ағылшын, орта ағылшын, исланд, Фарер (онда edd деп аталады) және эльфдалия тілдерінде қолданылатын әріп. Орта ғасырларда Скандинавияда да қолданылған, бірақ кейіннен онымен алмастырылды, ал кейінірек ол . Кіші әрпі Халықаралық фонетикалық алфавитте дыбысталу үшін қолданылады.

Ежелгі ағылшын тілінде

Ежелгі ағылшын тілінде (ðæt деп аталады) ескі ағылшын тіс фрикативтік фонемасын немесе оның аллофонын көрсету үшін бір-бірімен алмастырылып қолданылды, бұл фонемалар қазіргі ағылшын фонологиясында дыбысты және дауыссыз тіс фрикативтері ретінде сақталып қалды, олар енді th деп жазылады. Ескі ағылшын тілінің ең алғашқы жазбаларында бұл әріптердің екеуі де кездеспейді. Мерция корольдік грамоталарын зерттеу көрсетті, (мен бірге) 8 ғасырдың басында пайда бола бастаған, ал 780 жылдарға қарай біреуі екіншісінен басымдыққа ие болған. Тағы бір дерек бұл әріптің "ирланд жазуынан шыққандығын" көрсетеді. Ұлы Альфред патшаның тұсында бұл әріптің танымалдылығы артып, оны ығыстыра бастады, ал Орта ағылшын тілінде толығымен оның орнына келді. Дегенмен, бұл әріп өз кезегінде, негізінен баспа ісінің дамуына байланысты, Жаңа ағылшын тілінде қолданудан мүлдем тоқтатылды және оның орнына th диграфы қолданыла бастады.

Исландия тілі

Исландия тілінде "eð" деп аталатын дыбыс, тіл ұшымен жасалатын, сілтенбейтін үндік кедергіні білдіреді. Екі дауыстының арасында және сөз соңында дыбысталады, ал қалған жағдайларда дауыссыз болады. Бұл екі түр де бір фонеманы құрайды. Әдетте, сөздің басында "thorn" (þ) арқылы, ал басқа жерлерде "ð" арқылы белгіленеді. "eð" әрпінің атауы атау және айыптау септіктерінде дауыссызға айналады. Исланд алфавитінде "ð" әрпі "þ" әрпінен кейін келеді.

Фарер тілінде

Фарер тілінде, әріптің белгілі бір дыбысқа сәйкестігі жоқ және ол көбінесе этимологиялық себептермен қолданылады, бірақ көптеген жартындау дауыстарын көрсетеді. Егер әрпі , әрпінің алдынан келсе, бірнеше сөзde оны былай айтады. Фарер әліпбиінде, әрпінен кейін келеді.

Норвегия тілі

Олав Якобсен Хойемнің Трёндерск негізіндегі нюнорск нұсқасында әрқашан дыбысталмады және этимологиялық себептермен қосылды.

Уэльс тілі

Кейбір адамдар жазулы валли тілінде , әдетте dd арқылы белгіленетін , дыбысын көрсету үшін де қолданады.

Кхмер тілі

кейде кхмер тілінің латын әрпімен жазылуында ឍ әрпін көрсетеді.

Фонетикалық транскрипция

(U+00F0) Халықаралық фонетикалық әліпбиде дыбысты тіс аралық ұсқынды дыбысын көрсетеді. (U+1D9E) фонетикалық транскрипцияда қолданылады. (U+1D06) Уральдық фонетикалық әліпбиде қолданылады.

Қазіргі қолданысы

Хат (жазылған) кейде математика және инженерлік оқулықтарда спиндік салмақталған жеке туындының символы ретінде қолданылады. Бұл оператор спиндік салмақталған сфералық гармоникалардың пайда болуына себеп болады. Dogecoin криптовалютасының валюта таңбасы ретінде үлкен "eth" әрпі қолданылады.