Наоми Митчисон: Шотландияның көрнекті жазушысы және ақыны

Кіріспе

Шотландтық романист және ақын, 1897–1999. Наоми Мэри Маргарет Митчисон, Митчисон баронессасы (1 қараша 1897 – 11 қаңтар 1999) – шотландтық романист және ақын. Шотланд әдебиетінің қадірлісі саналатын ол 90-нан астам кітап – тарихи және ғылыми фантастика, саяхаттар мен өмірбаян жазған. Қартайған шағында болашаққа, әсіресе ядролық қару сияқты ғылыми жетістіктердің дұрыс пайдаланбауы туралы алаңдап, көңілі түсік болды. Ол өмірінде екі дүниежүзілік соғысты бастан өткерудің өте ауыр екенін айтты. Екінші жағынан, ол Халдандардың ерекшелігіне ешқашан тойған емес, ал «Кім кімде» жазылған өмірбаянсында бос уақытының «қоқыс жағу» екенін айтқан. 90 жылдық мерейтойында өмірінде өкінетін нәрселері бар ма деген сұраққа: «Иә, ешқашан бірге болмаған барлық еркектер. Қандай мүмкіндіктерді жіберіп алғанымды ойлаңыз!» деп жауап берді. 1999 жылдың 11 қаңтарында 101 жасында Каррадейлде дүниеден өтті және 16 қаңтарда Клайдбанк крематорийінде кремацияланды. Күлі сол жерге шашылды.

Неке және отбасылық өмір

1916 жылғы 11 ақпанда Наоми ағасының жақын досы, адвокат Гилберт Ричард Митчисонға (23 наурыз 1894 – 14 ақпан 1970) үйленді. Митчисон сол кезде Батыс майданнан демалыста болды; ол да, Наоми сияқты, жақсы қарым-қатынастары мен бай отбасынан шыққан. Кейіннен ол Королеваның кеңесшісі, содан соң Лейборист саясаткері болды, ал 1964 жылғы 5 қазанда Аргилл графтығындағы Каррадейл бароны Митчисон ретінде өмірлік пэр атанды – саяси қызметінен зейнетке шыққаннан кейін. Осылайша Наоми өмірлік пэрдің әйелі ретінде леди Митчисон атанды, бірақ ол осы атаққа қарсы болды. Ол күйеуінің саяси мансабында және сайлау округіндегі жұмыстарында белсенді қатысты. Дик пен Наоми Митчисонның некесі толыққанды бақытты болған жоқ. Бірнеше жылдан кейін олар ашық некеге келісті, оның шеңберінде бірнеше қарым-қатынастар жасады, олар лайықты түрде жүзеге асырылды және әзілмен сипатталды. Оның алғашқы жақын адамы – Оксфорд классигі Теодор Уэйд Гери болды, оның ғылыми білімі Наомидың тарихи романдар жазуына көмектесті. Оның өмірбаяндық еңбегінде, «You May Well Ask: A Memoir 1920–1940» деп аталатынында, ол Уэйд Гериге терең ғашық болғанын жазды. Ол оған махаббат өлеңдері арнады және 1928 жылы басқа әйелге үйленгеніне байланысты олардың қарым-қатынасын тоқтатқаннан кейін оны қатты сағынды. Ол өзінің қайғысын жеңілдету үшін фашистік Австрияда қуғынға ұшыраған социалистерге көмектесу үшін қауіпті миссияға қатысты. Кейіннен ол бірнеше қысқа, аздап әсерлі қарым-қатынастар жасады, онда ер адамдар оған ғашық болды және ол оларға жауап беруге тырысты. Осы қарым-қатынастарды сипаттағанда, ол контрацепциялық құралдарды пайдалануға қатты көңіл бөлді және балаларының әкесі тек күйеуі болсын деді, бірақ ол қыздарының болашақта «бірнеше таңдалған әкелерден бала тууына, ешқандай айыптаусыз» мүмкіндік алатынын армандады. Наоми мен Диктің жеті баласы болды. Олардың төрт ұлы: Джеффри (1918–1927), менингиттен қайтыс болды, Денис (1919–2018), бактериология профессоры, Мёрдок (1922–2011) және Аврион (1928–2022), екеуі де зоология профессоры. Олардың үш қызы: Лоис (1926 жылы туған), Валентина (1928 жылы туған) және Клеменси, ол 1940 жылы туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. 1923 және 1939 жылдар аралығында олар Лондонның Хаммерсмит ауданындағы Риверкорт үйінде тұрды. 1939 жылы олар Кинтайрдағы Каррадейл үйін сатып алды, онда өмірінің соңына дейін тұрды. Үйге әртүрлі адамдар жиі келіп тұратын: лордтар, ледилер, саясаткерлер, жазушылар, көршілер, балықшылар және фермерлер. Ол және жергілікті балықшы Денис Макинтош 1949 жылы «Адамдар мен селеу: деректі фильм» атты деректі фильмді бірлесіп жазды. Он жылдан кейін бұл фильм BBC телеарнасы үшін «Спиндрифт» атты деректі драма ретінде бейімделді.

On 11 February 1916, Naomi married the barrister Gilbert Richard Mitchison (23 March 1894 – 14 February 1970), who was a close friend of her brother. Mitchison was then on leave from the Western Front; like her, he came from a well connected and wealthy family. He became a Queen's Counsel, then a Labour politician, and eventually a life peer on 5 October 1964 as Baron Mitchison of Carradale in the County of Argyll, on retirement for his political work. Naomi thus became Lady Mitchison as the wife of a life peer, but she objected to the title. She played an active part in her husband's political career and in his constituency duties. Dick and Naomi Mitchison's marriage was not wholly satisfactory. After some years they both agreed to an open marriage, in which they entered into several other relationships that were conducted with dignity and described with humour. Her first serious lover was the Oxford classicist Theodore Wade Gery, whose scholarship she drew on in writing her historical novels. As described in her autobiography, You May Well Ask: A Memoir 1920–1940, she fell deeply in love with Wade Gery. She wrote him love poems and missed him greatly after he broke off the relationship, considering it incompatible with his marriage to another woman in 1928. She mitigated her sorrow by undertaking a risky mission to help persecuted socialists in fascist dominated Austria. Later she had several briefer, less intense affairs, in which the men were in love with her and she did her best to reciprocate. As she emphasized in describing these, she was careful to use contraceptives with her lovers and let her children be fathered by her husband alone – although she dreamed of a future in which her daughters would be able to "have children by several chosen fathers, uncensured". Naomi and Dick had seven children. Their four sons were Geoffrey (1918–1927), who died of meningitis, Denis (1919–2018), a professor of bacteriology, Murdoch (1922–2011), and Avrion (1928–2022), both professors of zoology. Their three daughters were Lois (born 1926), Valentine (born 1928), and Clemency, who died in 1940, shortly after her birth. Between 1923 and 1939, they lived at Rivercourt House, Upper Mall, Hammersmith, London. They bought the Carradale House at Carradale in Kintyre in 1939, where they lived for the rest of their lives. The house was frequented by people of all sorts: lords, ladies, politicians, writers, neighbours, fishermen and farmers. She and Denis MacIntosh, a local fisherman, wrote a documentary, Men and Herring: A Documentary, in 1949. Ten years later this was adapted for BBC Television as a docudrama, Spindrift.