Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дурноварья – қазіргі Англияның Дорсет графтығындағы Дорчестер римдік қаласының латынша атының ұсынылған жазылу түрі, ол шын мәнінде байқалған Дурноварьядан түзетілген. Атының бастапқыда бриттік болғаны болжамдалса, атаудағы бірінші элемент *durno «жұдырық» (уэльс тілінде dwrn – «жұдырық, түйін») сияқты мағына берсе, екіншісі ескі ирланд тіліндегі fáir ~ fóir сөздерімен байланысты болуы мүмкін, олар шектеулі ауданды немесе жасырын орынды білдіреді. Түзетуді бір әріппен жасаса (*Duronovaria), бұл орын 18 көне британдық атаудың біріне айналады, олардың құрамында Duro болады және көбінесе өзендердегі өткелдерде кездеседі, ал novaria Ұлыбританиядағы өзендердің қосылған жерлерімен байланысты екі көне мысалға ие. Бұл талдау Дорчестердің географиялық орнына толық сәйкес келеді.
Durnovaria is a suggested spelling for the Latin form of the name of the Roman town of Dorchester in the modern English county of Dorset, amended from the actually observed Durnonovaria. Upon the assumption that the name was originally Brythonic, it is suggested that the first element in the name, *durno may mean "fist" like (Welsh dwrn ‘fist, knob’) and the second may be related to Old Irish fáir ~ fóir denoting a confined area or den. A simpler amendment (one letter instead of two) would lead to *Duronovaria, making this place one of up to 18 ancient British names that contain Duro and mostly occur at river crossings, while novaria has two possible ancient parallels in Britain associated with river junctions. That analysis would perfectly fit the geographical situation of Dorchester.
Қызыл сарайдағы римдіктер
Бұл аймақтағы Римге дейінгі халық орталығы қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай 2 миль (3 км) жердегі Мейден замогы төбедегі бекінісі болған сияқты. Тұрғындары римдік шапқыншылыққа қарсылық көрсеткен көрінеді, ал олардың соғыс зираты 1930 жылдары Мортимер Уилер қазып шығарды. Кейіннен бұл орын IV ғасырдағы римдік-британдық ғибадатханаға айналды.
The pre Roman population centre in the area appears to have been at the hill fort of Maiden Castle, 2 mile (3 km) southwest of the town centre. The inhabitants appear to have resisted the Roman invasion and their war cemetery was excavated in the 1930s by Mortimer Wheeler. It later became the site of a 4th century Romano British temple.
Роман Дорчестер
Қазіргі Дорчестердің орны бастапқыда Рим жаулап алғаннан кейін көп ұзамай құрылған II Августа легионының шағын гарнизондық бекінісі болған болуы мүмкін. Шамамен 70 жылы әскерилер кетіп қалғанда, Дурновария азаматтық елді мекенге айналды, бұл, әдетте, Дуротриг тайпалар конфедерациясының Durotrigum civitas-ы болды. Салтанатты негіз салу рәсімі үшін арналған заттарды сақтау үшін шұңқырлар қазылды. Ескі шекараларды ескермей, жоспарлы көшелер жүйесі салынды, көшелер ағаштан жасалған тіреулермен жиектелді; қоғамдық ғимараттар, соның ішінде термалар салынды және жасанды сумен жабдықтау жүйесі құрылды. Қала жергілікті Дуротриг тайпасының екі елордасының біріне айналған сияқты. Бұл маңызды жергілікті сауда орталығы болды, әсіресе Пурбек мраморы, тақтатас және Пул порты мен Нью-Форесттен шыққан керамика өнімдері үшін. Қала қазіргі елді мекеннің орталық және оңтүстік бөліктерінде, 2-ші ғасырда Коллитон паркінің маңына қарай солтүстік-батысқа қарай кеңейгенге дейін кішкентай болып қалды. Осы ғасырдың ортасына қарай қаланың қорғаныс қабырғалары салынды, ал неолиттік Маумбери рингтері амфитеатр ретінде пайдалануға бейімделді. 3-ші ғасырда ағаш ғимараттар алғаш рет тас ғимараттармен ауыстырылды, бұл көптеген тас көздері бар аймақта күтпеген кеш даму болды. Бай отбасыларға арналған көптеген сәнді үйлер болды және қазылған мозаикалық едендері қалада мозаика өнері мектебінің шеберханасы болғандығын көрсетеді, оның мүшелері Дурновариядан алыс виллаларда мозаикалық едендер жасау үшін аймақта саяхаттаған сияқты. Қаланың батысындағы Пундбериде үлкен соңғы римдік және христиандық зират қазылып алынды, бірақ Рим әкімшілігі кеткеннен кейін Дурноварияның құлдырауы туралы көп мәлімет жоқ. Алайда, атауы сақталды және ағылшын-саксон Dornwaraceaster және қазіргі "Дорчестер" болып өзгерді. Қазіргі Дорчестер тұрғындары Дурновариялықтар деп аталады.
The site of present day Dorchester may have originally been a small garrison fort for the Legio II Augusta established shortly after the Roman conquest. When the military moved away, around AD 70, Durnovaria became a civilian settlement, apparently the civitas Durotrigum of the tribal confederacy of the Durotriges. Shafts were dug to deposit ritual foundation items. An organised street plan was laid out, ignoring earlier boundaries, the streets lined with timber slot structures; public buildings including thermae were erected and an artificial water supply established. The town seems to have become one of twin capitals for the local Durotriges tribe. It was an important local market centre, particularly for Purbeck marble, shale and the pottery industries from Poole Harbour and the New Forest. The town remained small, around the central and southern areas of the present settlement, until expansion to the north west, around Colliton Park, in the 2nd century. By the middle of this century, the town defences were added and Maumbury Rings, a neolithic henge monument, was converted for use as an amphitheatre. The third century saw the first replacement of timber buildings with stone ones, an unexpectedly late development in an area with several good sources of building stone. There were many fine homes for rich families and their excavated mosaic floors suggest a mosaic school of art had a workshop in the town, members of which seem to have travelled in the area to execute mosaic floors in villas away from Durnovaria itself. A large late Roman and Christian cemetery has been excavated at Poundbury just to the west of the town, but little is known of Durnovaria's decline after the departure of the Roman administration. The name, however, survived to become the Anglo Saxon Dornwaraceaster and modern 'Dorchester'. The residents of modern day Dorchester are known as Durnovarians.
Қалған қалдықтар
Қала әлі де кейбір римдік ерекшеліктерді сақтап тұр, оның ішінде қала қабырғаларының бөлігі және римдік үйдің іргетастары бар, олар округтік әкімшілік ғимаратының жанында еркін аралануға мүмкіндік береді. Округтік мұражайда көптеген римдік жәдігерлер сақталған. Римдіктер қалаға су жеткізу үшін акведук салды, оның іздері жақын маңдағы Уитфилд шаруашылығында және Дорчестер – Йевил теміржолындағы Паундбери туннеліне қарайтын бағытта табылады. Қала орталығына жақын орналасқан Маумбери шейіні ежелгі британдық қоршау, римдіктер оны амфитеатр ретінде пайдалану үшін қайта жабдықтады, ал солтүстік-батыс жағында Римге дейінгі кезеңде салынған Паундбери төбесі орналасқан. Дорсет мұражайының астында бүгінде «Жоғары Батыс Көшесі» деп аталатын римдік жолдың бөлігі бар, оның бір бөлігі мұражайда көрсетілген. Бұл жол Дурновария қаласының ортасынан өтеді. Дурноварияның римдік кезеңнен кейін де сақталғандығын көрсететін айғақтар аз: Гилдастың «Британның құлауы және жаулануы» еңбегіндегі 28 қала мен бұрынғы гүлденген дәуірдегі түрлі қамалдар туралы айтылған, бірақ есімдері көрсетілмеген. Дорсетті қамтитын әкімшілік аймақтың, немесе цивитастың солтүстік шекарасы Селвудқа дейін созылып, Сомерсет және Уилтшир арасындағы округтік шекараны белгілейді. Римдік кезеңнен кейін қалалар біртіндеп тасталып, әкімшілік және сот орталықтары, мүмкіндігінше, бекінілген қамалдарға көшірілді. Қала орны тоғызыншы ғасырда Дорнваракеастер деп тіркелген, ал 937 жылы алғаш рет «Дорнакеастер» деп жазылған.
The town still has some Roman features, including part of the town walls and the foundations of a Roman town house, which are freely accessible near County Hall. There are many Roman finds in the County Museum. The Romans built an aqueduct to supply the town with water, traces remain at nearby Whitfield Farm and approaching Poundbury tunnel on the Dorchester Yeovil railway. Near the town centre is Maumbury Rings, an ancient British earthwork converted by the Romans for use as an amphitheatre, and to the north west is Poundbury Hill, another pre Roman fortification. Part of a Roman road, known today as High West Street, exists underneath the Dorset Museum, and a portion of it is displayed within the museum. The road ran through the centre of Durnovaria. There is little evidence to show whether or not Durnovaria survived into the post Roman era: Gildas' record of a tradition, given in De Excidio et Conquestu Britanniae iii, of twenty eight cities and sundry castles of former happy times was not provided with any names. Surviving northern boundaries of the administrative region, or civitas that included Dorset, reached as far as Selwood, and mark the county division between Somerset and Wiltshire to this day. In the sub Roman period, as urban centres were progressively abandoned, the centres of administration and justice, such as they were, generally removed to fortified strongholds. The city's site is attested as Dornwaraceaster in the ninth century, elided to produce 'Dornaceaster, first recorded in 937.