Кіріспе

Шотландияда туған неміс пианині және композиторы Эвген (алғашқы аты Евгений) Фрэнсис Чарльз д'Альберт (10 сәуір 1864 – 3 наурыз 1932) – Шотландияда туған пианині және композиторы, Германияға эмиграциялаған. Глазго, Шотландияда, ағылшын анасы Энни Роуэлл және француз және итальян тегі бар неміс туған әкесі Чарльз Луи Наполеон д'Альберт (1809–1886) отбасында дүниеге келді, оның ата-бабалары композиторлар Джузеппе Маттео Альберти және Доменико Альберти болды. Д'Альберттің әкесі пианист, аранжировщик және салон музыкасының өнімді композиторы, сонымен қатар Король театрында және Ковент-Гарденде балетмейстер болған. Д'Альберт әкесі 55 жасқа келгенде дүниеге келді. 1904 жылы «Музыкалық Таймс» газетінде былай деп жазылды: «Осы және басқа да жағдайлар баланың үй өмірінде және балалық шағында белгілі бір жалғыздыққа себеп болды. Ол түсінілмеді және туған жеріне қарсы үлкен наразылық тудырды, өйткені ол осы елде кездейсоқ туған және онда ештеңе үйренбеген». Д'Альберт Глазгода өсті және музыканы әкесінен алды, содан кейін 12 жасында Лондондағы жаңа Ұлттық музыка мектебіне (қазіргі Корольдік музыка колледжінің алдағысы) стипендия жеңіп түсті. 1880 жылы д'Альберт Салливанның қасиетті музыкалық драмасы «Антиохияның шейітінің» вокалдық партитурасы үшін фортепианолық редукция жасады, хор репетицияда сүйемелдеу үшін. Ол сондай-ақ Салливанның басшылығымен Гилберт пен Салливанның 1881 жылғы «Сабырлылық» операсының увертюрасын жазды. Д'Альберт көп жылдар бойы осы кезеңдегі білімі мен еңбегін пайдасыз деп есептеді. «Таймс» газеті оның «Англияда туып, білім алып, алғашқы жетістіктерін Англияда бағындырғанын, бірақ кейінірек балалық шақтағы еріншектігінен бұл елмен байланысын жоққа шығарғанын» жазды. Бірақ кейінірек ол өз көзқарасын өзгертті: «Англияға қарсы болған бұрынғы көзқарасым, бірнеше жағдайлардың нәтижесінде туған, көп жылдардан бері мүлдем жойылды». Сол жылы д'Альберт Мендельсон стипендиясын жеңіп алды, бұл оған Венада оқуға мүмкіндік берді, онда ол Йоханнес Брамс, Франц Лист және оның стиліне әсер еткен басқа да маңызды музыканттармен танысты. Д'Альберт неміс мәдениеті мен музыкасына деген ертедегі құлшынысын сақтап қалды («Тристан мен Изольданы тыңдау оған әкесінен немесе Ұлттық музыка мектебінен алған білімнен гөрі үлкен әсер етті»). Германияда және Австрияда д'Альберт пианист ретінде мансап құрды. Лист оны «екінші Таусиг» деп атады, ал д'Альберттің Лист шығармаларының ерте жазбасын естіруге болады. 1882 жылы ол Вена филармониясы оркестрімен өзінің фортепиано концертін орындады, бұл оркестрмен бірге шыққан ең жас пианист болды. Ол Бетховеннің сонаталарын және И.С. Бахтың прелюдияларын мен фугаларын орындағаны үшін мақталды, олардың кейбіреулерін д'Альберт фортепианоға аударды. Оның ең сәтті операсы – жетінші операсы «Тифланд», ол 1903 жылы Прагада тұңғыш рет қойылды. Томас Бичем операны Лондонға таныстырғанда, «Таймс» газеті «Операның музыкасы Салливанның тәжірибесіне көп қарызды, сонымен қатар ерекше ағылшын хошы иісі бар» деп жазды. «Тифланд» бүкіл әлемдегі опера театрларында қойылды және 2007 жылдың қарашасында Берлиндегі Deutsche Oper театрында қойылғанмен, стандартты неміс және австриялық репертуарда өз орнын сақтап қалды. Биограф Хью Макдональдтың айтуынша, ол «италиялық веризм мен неміс экспрессионист операсының арасындағы байланысты қамтамасыз етеді, бірақ оркестрлік текстуралар Вагнерлік стильді еске түсіреді». Алайда бұл сөз басқаларға да жатқызылған. Оның кейінгі әйелдері – сопрано Гермине Финк, ол Хампердинктің «Хензель мен Гретель» операсындағы қарапайым әйел рөлін орындады; актриса Ида Фулда; Фридерике («Фрици») Джаунер; және Хилде Фелс. Оның соңғы серігі – махаббатшасы Вирджиния Занетти. Д'Альберт Швейцарияның Моркоте қаласындағы Лугано көліне қарап тұрған зиратта жерленген.

Пернетақта

Фортепианоға арналған ре минорындағы сюита, Оп. 1 (1883) Ноталар жинағы. Сегіз фортепианолық пьеса, Оп. 5. Фортепианоға арналған вальстер, төрт қол, Оп. 6 Ноталар жинағы. Ф-диез минорындағы фортепианолық соната, Оп. 10 (1893). Klavierstücke, Оп. 16.

Камералық жұмыстар

Струнный квартет № 1 ля минор, Op. 7 (1887)
Струнный квартет № 2 ми-бемоль мажор, Op. 11 (1893)