Кіріспе

Нацистік әріптестік жасаған Кеңес Армиясынан дезертирлеушілер тобы

Ресей халықтарын азат ету комитеті (Комитет Освобождения Народов России, Komitet Osvobozhdeniya Narodov Rossii, КОНР, KONR) – КСРО аумақтарынан шыққан, нацистермен ынтымақтастық жасаған әскери және азаматтық тұлғалардан (көбінесе орыстар) құралған комитет. Ол нацистік Германиямен 1944 жылғы 14 қарашада Прагада, Богемия және Моравия протекторатында (осьтік күштер бақылауындағы славян қаласы болғандықтан мақсатты түрде таңдалған) құрылған.

Мақсаттары

Комитет мақсаттары Прага манифесті деп аталатын құжатта бейнеленді. Манифестің он төрт тармағы сөз, баспасөз, дін және жиналыс бостандығына, сондай-ақ Ресейге қарасты аумақтарда тұратын кез келген этникалық топтың өзін-өзі анықтау құқығына кепілдік берді. Прага манифестінде ешқандай ашық түрде антисемиттік немесе басқа да нәсілдік идеология болмады, бұл көптеген нацистік пропагандашылармен келіспеушілік тудырды. Дегенмен, манифест кіріспесінде Батыс Одақтастарына (әсіресе АҚШ және Ұлыбританияға) бағытталған сынға орын берілді. Комитеттің төрағасы – Ресей Азаттық Армиясының қолбасшысы, генерал Андрей Власов болды. Комитет Ресей Азаттық Армиясының саяси құралы ретінде қарастырылды. Германия Одақтастарға тәуел болғаннан кейін комитет қызметін тоқтатты. Соғыстан кейінгі алғашқы кезеңде коммунизмге қарсы күрестің мақсатын жалғастыруды көздеген бірнеше жаңа ұйымдар құрылды (мысалы, Санкт-Андрей Туының одағы, Біріккен Власовшылар комитеті, Ресей халықтарын азат ету үшін күрес одағы), оларды комитет пен Ресей Азаттық Армиясының ардагерлері бастады, олар КСРО-ға мәжбүрлеп қайтарылудан құтылып үлкерді. Соңғы екі ұйым АҚШ-тың басшылығымен кеңестік эмигранттардың біріккен антисоветтік платформасын құруға жасалған күш-жігерге қатысты. АҚШ-та ЦРУ басқаратын, соған ұқсас атаумен – Ресей халықтарын азат ету жөніндегі американдық комитет 1940 жылдардың соңында құрылды және Орталық барлау агенттігі басқаратын, кейіннен АҚШ Конгресі қаржыландырған "Азаттық" радиостанциясы арқылы танылды. Ол Батыс Германиядағы Мюнхен қаласынан жұмыс істеді.