Кіріспе

Ағылшын өнертапқышы және өнеркәсіпшісі Сэмюэл Кунлифф Листер, 1-ші барон Машам (1815 жылғы 1 қаңтар – 1906 жылғы 2 ақпан), – ағылшын өнертапқышы және өнеркәсіпшісі, Листердің инелі тарағын (nip comb) ойлап тапқанымен әйгілі.

Ерте өмір

Ол Брэдфорд маңындағы Калверли-Холлде (қазіргі Калверли-Хаус-Фарм, осы аттас орта ғасырлық поместьемен шатыспау керек) дүниеге келді. Ол 1832 жылғы реформалық актіден кейін Брэдфорд округінен сайланған парламент мүшесінің біріншісі, Эллис Кунлифф Листердің (1774–1853) ұлы. Анасы – Мэри (құрмет аты Кей) Листер. 1854 жылы Джон Дирденнің қызы Энн Дирденге үйленді, олардың бес қызы болды. Ол еңбек жолын Ливерпульдегі сауда фирмасында жұмыс істей бастады.

Өнеркәсіп және кәсіпкерлік

Листер 19 ғасырдағы өнеркәсіптік революция кезінде Брэдфордтың жүн өнеркәсібінің дамуында маңызды рөл атқарды. Тоқыма өнеркәсібі Брэдфордты шағын ауылдық қаладан бай және танымал қалаға айналдырды. Сәтті диірмен иесі болғаннан бөлек, ол кейде басқа да салаларға қызығушылық танытты, мысалы, теміржол үшін ауа тоқтағышы. Ол сыртқы спорт түрлерін, әсіресе, итару және аң аулауды ұнатты, сондай-ақ бейнелеу өнерін де қолдады.

Тоқыма бұйымдары

Листер шикі жүнді бөліп, түзететін Листердің қысқыш тіс тарамдысын ойлап тапты, оны тоқыма жүнге айналдыру үшін тоқу қажет еді, ал он тоғызыншы ғасырда бұл жұмыс ыстық, лас және шаршатарлық болатын. Листер қысқыш тарамды ойлап табу арқылы индустрияда революция жасады. 1855 жыл шамасында ол жібек қалдықтарындағы талшықтарды пайдаланудың жолын табуға кірісті. Бұл жұмыс көп жылдар бойы оның уақытын алып, оны банкроттыққа жеткізді, бірақ соңында ол жібек тарамдау құрылғыларын жетілдіре алды, бұл оған сапалы жіпті төмен бағамен жасауға мүмкіндік берді. Жібек өндірісімен байланысты тағы бір маңызды өнертабыс – 1867 жылы каталондық өнертапқыш Жасин Барраудан сатып алған барқыт тоқыма станогының патенты. Жаңа тоқыма станогы Маннингхэм Миллде Барраудың шебер жұмысшысы және кейін Листердің фабрика директоры болған Жауме Рейшах жасады, және ол оны өте бай етті. Дегенмен, бизнес АҚШ-тың шектеуші баж салығынан ауыр зардап шекті, осылайша ол британдық еркін сауда саясатының ерте сыншысына айналды.

Листер саябағы

Оның мүсіні қазір Батыс Йоркширдегі Брэдфорд қаласының Маннингэм ауданындағы Листер паркінде тұр. Оны Мэтью Нобл ақ сицилиялық мәрмәр блогынан мүсіндеп, 1875 жылғы 15 мамыр күні сенбіде сол кездегі Брэдфордтың парламент мүшесі В. Э. Форстер ашты. Листер паркін Листер Брэдфорд халқына сыйға тартқан.