Түзу рельс: Карам бильярдтың ең қарапайым түрі

Кіріспе

Карлом бильярдының ең қарапайым түрі. Түзу рельс, сондай-ақ түзу бильярд, үш допты бильярд немесе еркін ойын деп аталатын бұл дисциплина карлом бильярдының ең қарапайым түрі болып табылады. Ойын әдетте белгіленбеген бильярд үстелінде, көбінесе стандартты өлшемде және үш бильярд добымен ойналады: біреуі, әдетте ақ, бірінші ойыншы үшін, екінші ойыншы үшін (дақпен немесе сары түспен ерекшеленеді) екінші доп және әдетте қызыл түсті объект добы. Ойынның мақсаты – ойыншыға тағайындалған допты таяқшамен соғып, оның қарсыластың добымен және объект добымен бір соққыда тиісуіне қол жеткізу арқылы ұпай жинау. Ойындар белгіленген ұпай санына дейін ойналады.

Тарих

Тіке рельстік ойын, басқа каром ойындарының бастауы саналады, 18 ғасырда пайда болған деп есептеледі, бірақ нақты пайда болу уақыты белгісіз. «Тіке рельс» атауының шығу тегі нақты емес, бірақ бұл қалтасыз үстелге сілтеме болуы мүмкін. Осы ойын туралы алғашқы мәлімет 1881 жылғы 23 наурызда жарық көрген «The New York Times» газетінде «тіке рельстік ойын» деп аталып келген. 1855 жылы АҚШ-та алғашқы ашық тіке рельстік жарыс Сан-Францискода өтті. Бәсекелескендер Майкл Фелан мен Париждің Месье Деймон жеті сағат бойы күресті, бірақ Феланның ең жоғары көрсеткіші тоғыз ұпайды құрады. Көп ұзамай «қысым жасау» деп аталатын әдіс пайда болды, ол үстелдің бұрышындағы рельстердің қиылысқан жеріне қатысты. Екі нысана допты қысым жасау орнына жылжыту арқылы ойыншы оларды бұрышта бекітіп, олардан үздіксіз ұпай жинауға мүмкіндік алады. Кәсіби ойынның шеберлігі көбінесе жинау соққыларын жетілдіру және «қорғау» техникасының түрлерін дамыту арқылы артты. Жинау соққысы – бұл кий допты және нысана доптарды бірге, әдетте рельске жақын жерге әкелетін соққы. Қорғау соққысы жиналғаннан кейін нысана доптарды мұқият манипуляциялауды қамтиды, нәтижесінде екі доп кий допқа тиеді, бірақ үш доптың да қозғалысы минимал болады немесе осы позиция қайталап ойналатын жағдайға әкеледі. 1879 жылы өткен АҚШ-тың тіке рельстік кәсіби турнирінде Якоб Шефер аға бір рет соққымен 690 ұпай жинады. Доптардың қимылсыз болуы және қайта-қайта соққы беруі жанкүйерлерге көруге көп нәрсе қалдырмады. Шефер «шебер» деп мақталып, тіке рельстің қайталанатын сипаты балклиннің дамуына әкелді, онда доптарды жылжыту қажеттілігі туғанша белгілі бір мөлшерде ұпай жинауға рұқсат етіледі, сондай-ақ бір рельстік бильярдқа, онда кий доп соққының бөлігі ретінде бір рельске тиюі керек. Бүгінде АҚШ-та тіке рельстік ойын сирек кездеседі, бірақ Еуропада танымалдылығын сақтап, көбінесе балклин және үш рельстік бильярдқа дайындық ретінде қолданылады, бұл бір рельстік бильярдтың дамуы, ол ең танымал кәсіби каром бильярд ойынына айналды. Сонымен қатар, Еуропада пентатлон деп аталатын кәсіби жарыстар өткізіледі, онда тіке рельс бес каром бильярд түрінің бірі ретінде ұсынылады, ал қалған төртеуі – 47.1 балклин, бір рельстік бильярд, 71.2 балклин және үш рельстік бильярд.

Straight rail, from which other carom games derive, is thought to date to the 18th century, although no exact time of origin is known. The derivation of the name straight rail is not clear, though may be a reference to the pocketless table. An early mention appears in the March 23, 1881, edition of The New York Times, wherein it is referred to as "the straight rail game." In 1855, the first public stakes straight rail match in the U. S. took place in San Francisco. The contestants, Michael Phelan and a Monsieur Damon of Paris battled for seven hours, but the high run, set by Phelan, was just nine points. A technique soon developed, known as "crotching", referring to the space near the corner of a table where the rails meet. By moving the two object balls into the crotch, a player could endlessly score off of them, all the while keeping them immobilized in that corner. Skill in the professional game increased mostly through the refinement of gather shots and the development of a variety of "nurse" techniques. A gather shot is one in which brings the cue ball and object balls together, ideally near a rail. A nurse shot involves careful manipulation of object balls once gathered, which results in both balls being touched by the cue ball, but with all three balls barely moving, or that result in a position that can be duplicated over and over. At the U. S. straight rail professional tournament held in 1879, Jacob Schaefer Sr. scored 690 points in a single at the table. With the balls barely moving and repetitively hit, there was little for the fans to watch. Although Schaefer was hailed as "the wizard", the repetitive nature of straight rail led to the development of balkline, where the table is divided by into where only a certain number of points can be scored before the balls must be driven away, and one cushion billiards, where the cue ball must contact one of the as part of the shot. Today, straight rail play is relatively uncommon in the U. S. but retains popularity in Europe, where it is often played as a practice game for both balkline and three cushion billiards, a development of one cushion that has become the most prominent professional carom billiards game. Additionally, Europe hosts professional competitions known as pentathlons in which straight rail is featured as one of five carom billiards disciplines at which players compete, the other four being 47.1 balkline, one cushion billiards, 71.2 balkline, and three cushion billiards.