Жаңа Оңтүстік Уэльстегі «Zig Zag» темір жолының тарихы

Кіріспе

Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы темір жол желісі – туристік орын және темір жол желісі.

Зиг-Заг темір жолы – Австралияның Литгоу қаласының жанында, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында орналасқан тарихи темір жол. Ол 1975 жылғы қазан айында коммерциялық емес Зиг-Заг темір жолы кооперативінің күш-жігерімен, ешқандай жалақысыз волонтерлермен жұмыс істейтін тарихи темір жол ретінде ашылды. Бұл желі 1869 және 1910 жылдар аралығында Батыс магистральдың бөлігі болған Литгоу зигзагының трассасын пайдаланды. Желі Көк таулардың батыс беткейімен көтеріліп, биіктікке шығу үшін темір жол зигзагтарын қолданады. Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметімен аккредиттеу мәселелеріне байланысты тарихи темір жолдың жұмысы 2012 жылы тоқтатылды. Темір жол 2013 жылғы қазан айында қызметін қайта бастауды жоспарлаған, бірақ 2013 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы өрттер және одан кейін болған су тасқынынан қиын жағдайға түсті. 2016 жылғы тамызда қалпына келтірілген пойыз вагондары мен жолдардың жөндеу және сынақ жұмыстары басталды. 2019-2020 жылдарғы өрттер маңызды инфрақұрылымға зақым келтіргенге дейін 2019 жылы шектеулі тарихи қызметтерді қайта бастау жоспарланған. COVID-19 пандемиясы да қалпына келтіру жұмыстарын кешіктірді. Тарихи пойыз қатынасы 2023 жылғы 27 мамырда қайта жаңартылды.

Құрылыс және тастау

Литвоу Зигзагы Батыс магистральдық желінің бір бөлігі ретінде салынды және 1869 жылдың 19 қазанында ашылды. Литвоу мен Кларенс арасында Батыс магистральдық желі Көк таулардың батыс беткейіне көтеріліп, 550 фут (168 м) тік қашықтықты еңсеруі керек болды. Соңында қабылданған шешімге сәйкес, екі теміржол зигзагы қолданылуы тиіс болды, онда барлық пойыздар кері жүруге мәжбүр болды. Желінің үш тік көтерілісі болды: Үстіңгі жол (жоғарғы нүктелерден жоғары), Ортаңғы жол (екі зигзагдың арасында) және Төменгі жол (төменгі нүктелерден төмен), олардың ең үлкен градиенті 1:42 (~2.38%) құрады. Желіге бірнеше қысқа туннельдер мен виадуктар кірді. Тік градиенттер және пойыздарды кері жүргізу қажеттілігі желідегі трафик үшін үлкен кедергі болды және кері жүру станцияларында пойыздың бақылаусыз қозғалысынан бірнеше апаттар орын алды. Бұл мәселені жолдың бағытын өзгерту, кері жүру станцияларын орналастыру және кеңейту арқылы шешуге тырысты, бірақ проблемалар жалғасты. 1885 жылдың өзінде Зигзаг мәселесін шешу үшін 3 км ұзындығындағы туннель салу жоспарланған. Бірақ бұл жобаға қаражат жұмсаудың тиімділігі төмен деп есептелді. 1908 жылы «Он туннельдік айналым» жұмыстары басталды, бұл екі кері жүру станциясы мен жоғарғы екі тік көтерілісті айналып өтетін екі жолды бағыт болды, бірақ 1:42 градиентімен Төменгі жолды сақтап қалды. Бұл жұмыс аяқталғаннан кейін, айналып өткен бөлік 1910 жылдың қазан айында жабылды. 1972 жылы «Литвоу Свичбек Теміржол Кооперативі» құрылды, ал 1974 жылы ол «Зигзаг Теміржол Кооперативі» болып өзгертілді. Осы кезде Теміржол комиссары тек мұралық локомотивтер мен вагондарды ресми түрде қолдау көрсеткен Жаңа Оңтүстік Уэльс Теміржол Көлігі Мұражайына берді. Сондықтан, желі Қазақстандағы, Оңтүстік Австралиядағы және Тасманиядағыдай тар жолға қайта салынды, бұл басқа штаттардан локомотивтер мен вагондарды сатып алуға мүмкіндік берді. Қызметтер 1975 жылдың 18 қазанында, бастапқы ашылудың 106 жылдығында басталды. Ньюнес-Джанкшндағы Батыс магистральдық желісімен қосылу үшін жолдың 50% -ы төселген жолмен қосымша кеңейту жұмыстары басталды. 1996 жылдың 25 қаңтарында 1072 локомотиві техникалық қызмет көрсету жабдығына соқтығысып, рельстен шығып кетті. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ.

The Lithgow Zig Zag was constructed as part of the Main Western line and opened on the 19 October 1869. Between Lithgow and Clarence, the Main Western line needed to climb the western flank of the Blue Mountains, overcoming a vertical distance of 550 feet (168 m). The alternative eventually decided upon required the use of two railway zig zags where all trains had to reverse. The line had a ruling grade of 1:42 (~2.38%) on three inclines known as the Top Road (above Top Points), Middle Road (between the two zig zags) and Bottom Road (below Bottom Points). The line included several short tunnels and some viaducts. The steep gradients and need to reverse trains proved to be a serious bottleneck to traffic on the line, and there were several accidents with runaway trains at the reversing points. Attempts were made to mitigate this by realigning the track and relocating and extending the reversing stations, but the problems continued. As early as 1885, plans for alleviating the Zig Zag problem involved the construction of a 2 mile (3 km) long tunnel. This was said to provide little gain for the cost proposed. In 1908, work began on the Ten Tunnels Deviation, a double tracked route that by passed the two reversing stations and the upper two inclines, although retaining the Bottom Road with its 1:42 gradient. Once this was completed, the by passed section was closed in October 1910. In 1972, the Lithgow Switchback Railway Co op Limited was formed and this became the Zig Zag Railway Co operative Limited in 1974. At this time, the Commissioner for Railways only made heritage locomotives and rolling stock available to the officially sponsored New South Wales Rail Transport Museum. Thus the line was relaid to narrow gauge as used in Queensland, South Australia and Tasmania rather than the New South Wales to allow locomotives and carriages to be procured from these states. Services commenced on 18 October 1975, the 106th anniversary of the original opening. A further extension to meet the Main Western line at Newnes Junction has been started with track laid for 50% of the distance. On 25 January 1996, locomotive 1072 derailed after hitting maintenance equipment. No injuries are known to be reported.

Аккредиттеу және коллизия

2006 жылдың тамызында Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінің қауіпсіздікті реттейтін және темір жол операторларын аккредиттеуші тәуелсіз көлік қауіпсіздігін реттеуші (ITSR) Зиг Заг темір жолын (және тағы бір операторды) күрделі операциялары мен жолаушылар саяхаттарының көптігіне байланысты "жоғары тәуекел" оқшауланған желі операторы ретінде анықтады. ITSR Zig Zag Co компаниясына қауіпсіздікті жақсарту жоспарын әзірлеуге қосымша уақыт берді, ол 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап барлық мұралық темір жол операторларына қатысты күшіне енген Заңға сәйкес келу үшін қабылданды. 2011 жылдың 1 сәуірінде Кларенс және Топ-Пойнт станциялары арасында техникалық қызмет көрсету көлігі мен екі вагондық рельсті мотор арасында соқтығысу оқиғасы болды. Қарсы бағыттардан келе жатқан және бір жолаушысы (Hy рельсті көлігінде) және әрбір теміржол көлігінің бір жүргізушісі бар екі адам жарақат алды. Кейіннен Транспорттық қауіпсіздікті зерттеу бюросы жүргізген тергеуде негізгі қателік – қате коммуникация екені анықталды. Сондай-ақ, тергеу барысында соқтығысуға себеп болған бірқатар басқа да факторлар анықталды. 2012 жылдың наурыз айынан бастап тек рельсті вагондар ғана пайдалануға рұқсат етілді, ал 2012 жылдың маусым айында ITSR бірқатар қауіпсіздік мәселелері шешілгенге дейін барлық қызметтерді тоқтатуға бұйырды. Темір жол 2013 жылдың қазан айында қызметін қайта бастауды жоспарлап отырды.

2013 ж. орман өрттері мен дауылдан болған залал

Темір жол 2013 жылғы қазан айындағы өрттердің бір бөлігі болған "Мемлекеттік шахта өртінен" ауыр зақым көрді. Темір жолға миллиондаған долларлық зиян келді, оның ішінде он жолаушы вагоны және төрт жатын вагоны зардап шекті. Өрттен ең көп зақым Боттом Пойнтс шеберханасына тиді, солтүстік жағының көп бөлігі қирады. Бұл, құрастырма бөлшектер дүкендері, кеңселер және шеберхананың көп бөлігін қамтыды. Сигналдарды басқаруға арналған электр жабдықтары, қауіпсіздік радиобайланыс жүйесінің ретрансляциялық мұнарасы, сондай-ақ ішкі телефон желілері мен станциясы толығымен жойылды. Мыңдаған жаңа рельс және күзетшінің жатын вагоны да жоғалды. Боттом Пойнтс шеберханасының артында сақталған 1047 локомотиві де қирады. Зақымның көп бөлігі 1920 жылдарға дейінгі темір жолдың түпкілікті жабдықтарына тиді. Ол кезде темір жолдың Мемлекеттік шахта өртінен қалпына келуіне толық бір жыл қажет болады деп есептелді. Кейіннен қатты жаңбырлар Кларенс туннелінің батыс жағындағы бөгетке, Топ Пойнтс платформасына және Боттом Пойнтс айналма жолына қосымша зақым келтірді. 2017 жылдың қыркүйегінде көлік құралдарын және инфрақұрылымды қалпына келтіру жұмыстары жалғастырылып, қызметтердің қауіпсіз және мүмкіндігінше тезірек қайта басталуына үміт болды. Жөндеу және қайта құру инфрақұрылымының күрделілігіне байланысты, қайта ашу 2019 жылдың соңында күтілді, бірақ 2019 жылғы өрттердің зардабынан барлық үміт күйреп кетті. Темір жолдың веб-сайты мен Facebook парақшасында жаңарулар жарияланып тұрады.

2019 жылғы орман өртінен зақым келген және жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр

2019 жылдың желтоқсан айының соңында Зиг-Заг теміржолы Госперс тауындағы өрттен зардап шекті. Станция ғимараттары мен жылжымалы құрамның көп бөлігі, бұрынғыдан зақымдалған бірнеше вагондардан басқа, сақталып қалды. Әжетханалар, қоймалар, байланыс бөлімі, сигналдау жабдықтары, су және электрмен жабдықтау, сондай-ақ соңғы 45 жылғы деректер сақталған бас кеңсе – барлығы шамамен 1500 тіреуішпен бірге қирады, бұл теміржолдың қайта ашылуын бірнеше жылға ықшамдады. 2020 жылдың 24 шілдесінде 1004 дизель локомотиві 2012 жылдың наурыз айында бумен қызмет көрсету тоқтатылғаннан бері Төменгі Нүкте станциясынан Кларенс станциясына дейін жүрген алғашқы локомотив болды. Бұрын жұмыс пойыздары тек Орта Жолда (Төменгі Нүктеден Жоғарғы Нүктеге дейін) жүргізілді, себебі 2013 жылы Кларенсте болған топырақ қабаттың құлауынан үлкен зақым келген еді.

2020 жылдар

2020 жылдың наурыз айында темір жол жол дәлізін қауіпсіз ету жобасын іске қосып, дамытып жатқан кезде Зиг-Заг аймағында дауылдар болды, бұл темір жолдың қызметке оралу мерзіміне кері әсер етті. 2020 жылдың наурыз-қыркүйек айлары мен 2021 жылдың маусым-қараша айлары аралығында Жаңа Оңтүстік Уэльсте (NSW) COVID-19 шектеулері салдарынан жұмысшылар мен еріктілердің жұмыс орнына келуі қиын болды, бұл темір жол жұмыстарының барысын баяулатты. Сонымен қатар, темір жол 2022 жылдың қаңтар және наурыз айларында болған дауылдар сияқты ауа райының қолайсыз жағдайларына бірнеше рет тап болды. Жол 2023 жылдың 27 мамырында қайта ашылды. Темір жол жақында 2023 жылдың 21 қазанында таспа кесу рәсімі, алдын ала брондалған бу локомотивтерімен саяхаттар, жергілікті өнерпаздердің өнерлері, көрмелер, мұражайлық автобустар және сауда орындарымен бірге қайта ашылуын және 154 жылдығын тойлады.

Бұрынғы кесте

2012 жылы қызмет тоқтатылғанға дейін Зиг-Заг темір жолы Жаңа Оңтүстік Уэльсте бірегей болды, өйткені Рождество күнінен басқа барлық күн сайын жұмыс істейтін жалғыз мұражайлық оператор еді. Дүйсенбі, сейсенбі, бейсенбі, жұма және жексенбі күндері рельстік моторлар пайдаланылды. Әр сәрсенбі, сенбі және жексенбіде бу локомотиві мен вагондар жұмыс істеді, ал жексенбі күні екі вагондық кесте болды. Арнайы шараларға «Томаспен бір күн» және жылына бірнеше рет өткізілетін «Wizards Express» кірді. Көптеген мектептік демалыстар кезінде бумен жүретін пойыздар күн сайын іске қосылды. Жолаушылар Сиднейден NSW TrainLink қызметтерімен келіп, Зиг-Заг теміржол стансасы орналасқан Bottom Points немесе Bells Line of Road-қа жақын орналасқан Clarence стансаларынан қызметке қосыла алады.

Локомотивтер мен жылжымалы құрам

Зиг-Заг темір жолының локомотивтері мен вагондары негізінен Квинсленд темір жолынан алынған, бірақ Оңтүстік Австралия темір жолы мен Эму шығанағы темір жолынан да материалдар бар. Жиынтықта Квинсленд темір жолының 2000 класты рельс моторлары, Квинсленд темір жолының Эванс вагондары, Эму шығанағы темір жолының дизель локомотивтері, Оңтүстік Австралия темір жолының ашық платформалы вагондары, сондай-ақ бірнеше ескі вагондар және демонстрациялық пойыздар, өрт сөндіру, жолдар мен инфрақұрылымды жөндеу және күтіп ұстау үшін қолданылатын көптеген жүк вагондары бар.

Бу локомотивтері

Сан және аты Сурет сипаттамасы Қалып-күйі Ливері жазбалары
218A YankQR 2 8 2 AC16 Операциялық Жасыл (бұрын қара және күміс) 2008 жылдан 2011 жылға дейін механикалық күрделі жөндеуден бұрын жұмыс істеді. 2021 жылдың мамыр айынан бастап жұмыс істейді.
934QR 4 8 0 C17 сыныбы Күкірегі жөндеуден өтіп жатыр Қызыл 1986 жылдан 2010 жылға дейін жұмыс істеді, толық жөндеуді күтеді.
966 Рокгемптон қаласыQR 4 8 0 C17 сыныбы Сақталды Қара Кларенсте сақталды.
1046QR 4 6 4T DD17 Қызметтен шығарылды Көк 1975 жылдан 1983 жылға дейін жұмыс істеді, бөлшектері темір жолдың айналасындағы әртүрлі жерлерде сақталды.
1047QR 4 6 4T DD17 Сақталды, қалпына келтіруді күтеді Жасыл (бұрын Көк) 1978 жылдан 1998 жылға дейін жұмыс істеді, қалпына келтіруді күтеді, 2013 жылы өрттен зақымдалды.
1049 Stormin' NorminQR 4 6 4T DD17 Сақталды, күрделі жөндеуді күтеді Көк 1994 жылдан 2011 жылға дейін жұмыс істеді, қазандықтың күрделі жөндеуін күтеді.
1072 Lithgow CityQR 4 6 2 BB18¼ Сақталды, жөндеуді күтеді Қара (бұрын Қара жасыл) 1980 жылдан 2011 жылға дейін жұмыс істеді, механикалық жөндеуді күтеді.
402SAR 4‑8‑2+2‑8‑4 Garratt 400 сыныбы Сақталды Жасыл Bottom Points-те сақталды.

Дизельді локомотивтер

No & Name Image Description Status Notes1003Emu Bay Railway 10 classҚалпына келтіруді күтуде. Bottom Points-те сақталған, қалпына келтіру күтілуде.1004 Emu BayEmu Bay Railway 10 ClassОперациялық. 2001 жылдан қазіргі уақытқа дейін жұмыс пойыздарында қолданылып келеді.6Майн қозғалтқышы, Гарднер қозғалтқышымен жұмыс істейді, төменгі деңгейлі ашық вагондарды тартуға арналған.Жарамсыз деп танылды. 2013 жылы жойылды. Бұрын жұмыс пойыздарын тарту үшін пайдаланылған.

Теміржол қозғалтқыштары

Сан Сурет сипаттамасы Күйі Ескертулер2006, 2011, 2051QR 2000 класты теміржол машинасыСақталуда, қалпына келтірілуді күтудеТөменгі нүктелерде сақталады, қалпына келтірілуді күтуде.2020QR 2000 класты теміржол машинасыСақталуда, қалпына келтірілуді күтудеЖоғарғы нүктелерде сақталады, қалпына келтірілуді күтуде.2055QR 2000 класты теміржол машинасыСақталудаКларенсте сақталады.2008QR 2000 класты теміржол машинасыСақталуда2013 жылғы қазан айындағы өртте өртеніп кетті.2016QR 2000 класты теміржол машинасыБөлшектелді2013 жылғы қазан айындағы өртте өртеніп кетті. 2018 жылы металл теріс бөлшектерге айналдырылды.

Жолаушылар вагондары

1970-ші жылдардың басында төрт бұрынғы NSWR ұйықтайтын вагондары Зиг-Загтың төменгі бөлігінде орналастырылып, ерікті пойыз экипаждары мен жұмысшыларына стационарлық ұйықтауға, тамақтануға және жуынуға жағдай жасады. Өкінішке орай, олардың барлығы 2013 жылғы өртте қирады. 1972 жылы стандартты кеңдіктегі Брокен-Хилл темір жолының ашылуына байланысты пайдасыз болған Оңтүстік Австралия темір жолының бес платформалы вагоны сатып алынып, қызметтерді іске қосу үшін пайдаланылды. 1974 жылы NSW мемлекеттік көлік комиссиясынан бес платформалы вагон сатып алынды, бірақ 1986 жылы Квинсленд темір жолынан 15 Эванс жақтау есікті вагондары сатып алынып пайдалануға берілген соң, бұл вагондар қолданылмады. Кейіннен Бодезерт темір жолынан қосымша вагондар сатып алынды. Аймақ Солтүстік Кореяның таулы аймақтарының орнында түсірілді, ал локомотивтер корей тіліндегі Чосонгул (Хангыль) әріптерімен арнайы боялды.