Кіріспе

1960 жылғы фильм «13 арбау» – 1960 жылғы американдық табиғаттан тыс қорқыныш фильмі. Оны Уильям Касл өндірген және режиссерлік еткен, сценарийін Робб Уайт жазған. Басты рөлдерде Розмари ДеКамп, Маргарет Гамильтон, Чарльз Герберт, Мартин Милнер, Джо Морроу, Джон ван Дрилен және Дональд Вудс ойнаған. «13 арбау» фильмі 1960 жылы «12 to the Moon», «The Electronic Monster» немесе «Battle in Outer Space» фильмдерімен бірге қос фильм ретінде көрсетілді, бұл фильм нарығына байланысты өзгеретін.

Сюжет

Оккультист доктор Платон Зорба өзінің кедей інісі Кирге үлкен үй қалдырады. Әйелі Хилда, жасөспірім қызы Медея және жасөспірім ұлы Бакпен бірге Сайрусқа заңгер Бен Раш үйде Доктор Зорбаның әлемнің түкпір-түкпірінен жинаған арбалары бар екенін айтады. Өсиетте отбасының үйде тұруы және оны сатпауы керектігі, әйтпесе мемлекет иелігіне берілуі керектігі айтылған. Отбасы үйді 12 арбаның қорлап жүргенін білгенде, қатты таңғалады. Сонымен қатар, үйде сеанстар өткізетін, Елейн есімді қорқынышты үй басқарушы бар. Сондай-ақ, үйдің ішіне жасырын байлық та бар. Бұл рухтар: жылап жатқан әйел, қол ұстасып, отты қаңқа, итальяндық ашпақ әйелі мен оның сүйіктісін ас үйде үнемі өлтіріп, асылған әйел, кесілген бас ұстап тұрған палач, бассыз қолға ұстап алған толыққанды арыстан, жүзетін бас және Зорбаның жындысы. Барлығы қорқынышты үйде тұтқын болып, оларды босату үшін бақытсыз 13-ші арбақты іздеп жүр. Доктор Зорба сондай-ақ, ерекше көз айнектерді қалдырады, бұл - арбақты көрудің жалғыз жолы. Оуижа тақтасы отбасына үйде өлім болатынын ескертеді. Раш, мұрагерлік орындаушы, Зорбаның байлығы үйдің бір жерінде жасырынғанын біледі, өйткені ол бұған дейін оны сәтсіз іздеген. Бак баспалдақтан құлағаннан кейін екі 100 доллар ақшасы құлаған кезде, Раш Бакты ақшаны жасырын іздеуге көндіреді. Бак баспалдақ астында ақшаны тапқаннан кейін, Раш ұйықтап жатқан баланы бөлмеден алып шығып, Зорбаны өлтіргендей өлтіруге тырысады: адамдарды өлімге душар ететін төмен түсетін шатырмен жабдықталған төрт плакат төсегін қолданады. Зорбаның арманы пайда болады, ол қорқынышты Рашты шатырдың астына алып кетіп, Рашты өлтіреді, ал Бак оянып, қашып кетеді. Раш 13-ші жынды болды. Келесі күні таңертең Кир отбасымен бірге табылған ақшаны санап, қалуға шешім қабылдайды. Элейн арбалар кеткенін айтады, бірақ олар қайта оралады деп болжайды, бұл Бактың қуанышына себеп болады. Отбасы көрмей, көрінбейтін күш арнайы шыныларды ұрып-соғады. Элейн қоқыс алып, өзіне кішкентай жұмбақ күлімсірейді.

Шығару және қабылдау

Өзінің бірнеше танымал туындыларындағыдай, продюсер Уильям Касл 13 арбақты насихаттау үшін бір әдіс қолданды, көрермендерге арбақтарды көруге мүмкіндік берді. Театрларда көбінесе көріністер қара-ақ түсте көрсетілсе, арбақтар бейнеленген көріністер "Иллюзия О" деп аталған технологиямен көрсетілді. Актерлер мен декорациялардың түсірілген бөліктері – арбақтардан басқа барлық нәрсе – түсірілімге көк сүзгі қолданылды, ал арбақтардың бөліктері қызыл сүзгімен өңделді және кадрға қойылды. Көргендерге қызыл және көк целлофан сүзгілері бар көзілдірік берілді. Ерте 3D көзілдіріктерінің бірі қызыл, екіншісі көк немесе бирюза болғаннан өзгеше, "Иллюзия О" құрылғысы көрермендерден екі көзімен бір түсті қарауды қажет етті. Қызыл сүзгі арқылы қарағанда арбақтардың бейнесі күшейді, ал көк сүзгі оларды "жоқ қылды". Телевизиялық және үй бейнежазбаларында арнайы көзілдіріктерсіз сол әсерді беру үшін өңдеу жасалған. Говард Томпсон The New York Times газетінде фильмді "қарапайым, ескі үлгідегі қорқынышты үй туралы әңгіме" деп атады, және "бұл әдіс болмағанда фильм әлдеқайда жақсырақ болар еді" деді. Variety журналы: "Идея дұрыс және пайдалы, бірақ орындалуы толыққанды болмайды", - деп түсіндірді, арбақтардың "жекелігі жоқ және қорқынышты емес, сондықтан "арбақ көруші" қатысқан эпизодтарда жеткілікті кернеу болмайды". Айлық кино бюллетені оны "кәсіби біліктілікпен жасалған, бірақ өте қорқынышты емес қорқынышты фильм" деп атады, "арбақтар, қарапайым қызыл түсті болғандықтан, олардың болуы көрсетілгенде қарағанда әлдеқайда аз әсерлі, әсіресе олардың көрінуі "Иллюзия О" сияқты қарапайым процеске байланысты болғанда".

Қайта жасау

Фильм 2001 жылы Стив Бек режиссерлік еткен "Он үш әуесқор" (Thirteen Ghosts) деген атпен қайта түсірілді. Түпнұсқасы сияқты, бұл фильмді де Columbia Pictures таратты, бірақ АҚШ және Канадада оны Warner Bros. Pictures таратты.