Кіріспе

Филип Гласстың операсы «Галилео Галилей» – Галилео Галилейдің өмірінен алынған үзінділерге негізделген опера. 2002 жылы Чикагодағы Гудман театрында тұңғыш рет қойылды, сондай-ақ Бруклин музыка академиясының «Жаңа толқын» музыка фестивалінде және Лондонның Барбикан театрында көрсетілді. Музыкасын Филип Гласс жазды, либреттосы мен режиссурасын Мэри Циммерман мен Арнольд Вайнштейн жасады. Бұл туынды бір актіде, үзіліссіз он сахнадан тұрады. «Галилео Галилей» – Гласстың 18-ші операсы. Ол Галилео мен оның отбасының хаттарынан, сондай-ақ түрлі құжаттардан пайдаланып, Галилеоның өміріне ретроспективті саяхат жасауды көздейді. Сотқа тартылып, инквизицияға ұшырағаннан кейін қарт, соқыр адам ретінде басталатын бұл опера оның діни сенімдерін, сонымен қатар шіркеутен жаңылған қарым-қатынасын зерттейді және ғылымның дінмен де, өнермен де үнемі өзгеретін байланысына дейін кеңейеді. Опера Галилеоның бала кезінде әкесі Винченцо Галилейдің операсын тамашалауымен аяқталады. Оның әкесі Флоренция камератасының мүшесі болған, бұл опера өнерінің тууына ықпал еткен суретшілер қауымдастығы еді. Ирониялық жайт, әкесінің операсы аспан денелерінің қозғалысы туралы. Опера 2012 жылы Мэдисон Операсы және Портленд Операсы тарапынан жаңа қойылымдармен қайта жаңғыртылды. Портленд Операсының қойылымы Orange Mountain Music компаниясымен жазылды. Сент-Луис опера театры 2024 жылдың маусым айында осы операны қоюды жоспарлап отыр.

Өндіріс жазбалары

Барлық гений шындық ретінде қабылдануға дейін зор қарсылыққа тап болады. Галилейдің жағдайында, бұл Жердің Күнді айналатыны туралы қарапайым гипотеза еді. Бұл идея ғалымдар мен дін қызметкерлері тарапынан дінге қарсы және құдайға құрметсіздік ретінде қарастырылды. Галилейдің беделін жою үшін көптеген әрекеттер жасалды. Олар ғылыми дәлелдермен оны жоққа шығара алмағандықтан, жала жауып, азаптаумен қорқытуға көшті. Католик шіркеуі Галилейді қуғынға салғаны үшін қателік жасағанын мойындағанға дейін көп уақыт өтті. Олар қателіктерін мойындауға жүздеген жылдар жұмсады. Галилей өмірінің соңында жасаған ғылыми жетістіктерінің барлығы бекер болды деп ойлап қайтыс болды. Оның кітаптарына тыйым салынды, есімі қараланды. Бәрі де – шындыққа айналған теорияны ұсынғаны үшін болды. Опера Галилейдің Инквизиция алдындағы сот процесін көрсетуден бөлек, оның жеке өміріне де көңіл бөледі. Атап айтқанда, оның Мария Селесте деген қызымен қарым-қатынасын көрсетеді, ол монах болған. Мария Селесте әкесімен білім мен ғылымға деген құштарлығын бөлісті, сонымен қатар оның терең иманды адам екенін түсінді. Ол ғылымның оның имандылығын күшейтетін сала екенін білгендіктен, оны осы жолда қолдады. Екеуі де сирек кездесетін. Оларды арақашықтықтан бөлек, Галилейдің денсаулығының нашарлауы да бөліп тұрды. Өкінішке орай, олар Мария Селестенің 33 жасында қайтыс болуымен толық ажырасты, бұл Галилей үшін зор қайғы болды. Дегенмен, операдағы олардың байланысы оның тарихын жекелейтін рөл атқарады. Оқиғаның өзі уақыт бойынша кері баяндалады. Ол Күнге көп қарап соқыр болған қарт Галилейден басталып, бала кезімен аяқталады. Бұл телескоптың жұмыс принципімен байланысты, ол линзалар арқылы бейнелерді кері айналдырады. Бұл қойылымдағы көптеген декорациялар Галилейдің теорияларын бейнелейді және оның өнертабыстары арқылы әлемге таныс болған жаңалықтардың, планеталар мен жұлдыздардың үлгілерін ұстанады.