Ишбель Абердин: жазушы, қайырымдылық шаруасы және әйелдер құқығын қолдаушы.
Ishbel Hamilton-Gordon, Marchioness of Aberdeen and Temair
Ишбель Гамильтон Гордон – британдық жазушы, қайырымдылық шараларымен айналысушы, әйелдер құқығын қолдаушы. Канада мен Ирландияның вице-королевасы болды. Тарихы мен білімі зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд жазушысы, қайырымдылық жасаушы және әйелдердің құқықтарын қорғаушы
Scottish author, philanthropist, and women's advocate
Ишбел Мария Гамильтон Гордон, Абердин мен Темейрдің маркизасы (туғандағы аты Изабель Мария Марджорибанкс; 15 наурыз 1857 – 18 сәуір 1939) – британдық жазушы, қайырымдылық жасаушы және әйелдер мүдделерін қолдаушы. Джон Гамильтон Гордонның, Абердин мен Темейрдің 1-ші маркизінің әйелі ретінде, ол 1893 жылдан 1898 жылға дейін Канаданың вице-корольдік серігі және 1906 жылдан 1915 жылға дейін Ирландияның вице-корольдік серігі болды.
Ishbel Maria Hamilton Gordon, Marchioness of Aberdeen and Temair, (née Isabel Maria Marjoribanks; 15 March 1857 – 18 April 1939) was a British writer, philanthropist, and an advocate of women's interests. As the wife of John Hamilton Gordon, 1st Marquess of Aberdeen and Temair, she was viceregal consort of Canada from 1893 to 1898 and of Ireland from 1906 to 1915.
Ерте өмір
Лондонда туған Изабелла Мария Марджорибанкс 1-ші Твидмаут бароны мен Изабелла Вейр Хоггтың (Сэр Джеймс Вейр Хоггтың қызы) үшінші қызы болды. Ол ағылшын, француз, математика, тарих және география пәндерінен жан-жақты білім алды, өте жақсы оқушы болғандықтан, мұғалімі оған колледжге түсуді ұсынды. Алайда, леди Абердиннің әкесі университет әйелдерге арналмаған жер деген кең таралған пікірді бөлісті. Оның орнына, оның білімі ата-анасының қоғамдық шараларында жалғасты, онда ол сол кездегі танымал саясаткерлермен танысты. Бұл тәжірибе оны өмір бойы саяси қызметке қатысуға дайындады. Изабель ерте жасында евангелист болып, көптеген викториялықтар сияқты, жақсылыққа арналған өмірге, сондай-ақ әлеуметтік және моральдық реформаға сенді. Алты жылдық танысудан кейін ол 7 қараша 1877 жылы Лондонның Ганновер скверіндегі Сент-Джордж шіркеуінде 7-ші Абердин графы Джон Кэмпбелл Гамильтон Гордонға (кейіннен 1-ші Абердин және Темейр маркизі) тұрмысқа шықты. Олардың төрт баласы болды: Джордж (1879), Марджори (1880), Дадли (1883) және Арчибальд (1884). Леди Абердиннің қызы "Ишбель әйелінің міндетін күйеуіне жеке өмірінде тыныш орта жасау ғана емес, сонымен қатар оның барлық ісінде ойлап, күресу деп түсіндірді" деп жазды.
Born in London, Isabel Maria Marjoribanks was the third daughter of the 1st Baron Tweedmouth and Isabella Weir Hogg (daughter of Sir James Weir Hogg). She received a well rounded education in English, French, mathematics, history, and geography, and was such a good student that her teacher recommended she attend college. However, Lady Aberdeen's father shared the widely held opinion that university was no place for a woman. Instead, her education continued at home at her parents’ social events, where she met the famous politicians of the day. This experience helped prepare her for a lifetime of political involvement. Isabel became an evangelical at an early age, believing like many Victorians in a life dedicated to good works, as well as social and moral reform. After a six year acquaintance, she married John Campbell Hamilton Gordon, the 7th Earl of Aberdeen (later the 1st Marquess of Aberdeen and Temair), on 7 November 1877 in St. George's Church, St. George Street, Hanover Square, London. The couple had four surviving children: George (1879), Marjorie (1880), Dudley (1883), and Archibald (1884). Lady Aberdeen's daughter has written that "Ishbel interpreted the duty of wife as one who not only provided for her husband a serene background in private life, but as one who also thought and fought for him in all his affairs."
Англия мен Шотландиядағы әлеуметтік белсенділік
Лорд Абердин либерал және Лордтар палатасының мүшесі болды, ал леди Абердин оны әлеуметтік шаралар ұйымдастыру арқылы қолдады. Зерек және бейілді әйел болған ол көп ұзамай белсенді ретінде жеке саяси өмірін құрды. Саяси міндеттемелерге байланысты отбасы уақытын Лондон мен Шотландияның Абердинширдегі поместьесі арасында бөлісті. Олар үйлерін Хаддо Хаусы деп атады, және леди Абердин осы жерде әлеуметтік реформалармен айналыса бастады. Ол қызметшілерге ән салу, ағаш өңдеу, оқу және басқа да іскерліктерді үйрету үшін Үй шаруашылығы клубын құрды. Абердиндер көбінесе қызметшілерінің кешкі жиындары мен кездесулеріне қатысты, ал Лондон қоғамында олар тіпті бірге тамақтанған деген әңгіме тарады. Олар сондай-ақ жергілікті мектепті және аурухананы қаржыландырды – денсаулық сақтау леди Абердин өмірі бойы қолдаған мәселе болды. Леди Абердиннің ықпалы оның поместьесінен тысқары жерлерге де тарады. Ол «Ілгері және жоғары» қауымдастығын құрды, ол қызметші қыздарға географиядан әдебиетке және үй шаруашылығына дейінгі тақырыптар бойынша пошта курстарын ұсынды. Бұл бағдарлама Абердинширден басталып, мыңдаған қызметшілерді қамтыды. Леди Абердин Шотландиядағы жас әйелдерге көмектесетін Абердин ханымдар одағын құрды. 1883 жылы ол қалаларда тұратын жас әйелдердің әл-ауқатын жақсартуға бағытталған Абердин ханымдар одағының алғашқы президенті болды. Эмиграциялық комитет лайықты әйелдерді таңдап, оларды колонияларға, әсіресе Канадаға көшіруге демеушілік жасады. Леди Абердин сондай-ақ әйелдердің сайлау құқығын жақтаған Әйелдер либералдық федерациясының төрағасы болды. Оның тұрғын үйді жақсартуға деген талпынысы және Октавия Хиллдің еңбегіне деген қызығушылығы оның қызы, Баронесса Пентланд жазған 1952 жылғы анасының өмірбаянында көрсетілген: «1939 жылдың ақпанында ол (Лондоннан тыс жерлерде алғаш рет) Хиллдің жұмысының өмірін бейнелейтін жүз жылдық көрмені өткізді, ол солтүстікке әкелінді және мисс Энн Люптон түсіндірді».
Lord Aberdeen was a Liberal and a member of the House of Lords, and Lady Aberdeen supported him by hosting social events. An intelligent and determined woman, she soon established her own political life as an activist. Because of political obligations, the family divided their time between London and their Scottish estate in Aberdeenshire. They called their home Haddo House, and it was here that Lady Aberdeen began her involvement with social reforms. She organized a Household Club that held classes for servants to learn singing, carving, reading, and other activities. The Aberdeens often attended their servants’ evening socials and meetings, and in London society it was rumoured that they had even dined together. They also funded a local school and hospital—healthcare was a cause that Lady Aberdeen supported throughout her life. Lady Aberdeen's influence also extended beyond her country estate. She established the Onwards and Upward Association, which provided servant girls with postal courses on topics ranging from geography to literature to domestic science. This program spread from Aberdeenshire to include thousands of servants. Lady Aberdeen founded the Aberdeen Ladies' Union, an institution to help young women in Scotland. In 1883 she became the first president of the Ladies’ Union of Aberdeen, an organization that focused on the well being of young women living in cities. An Emigration Committee chose suitable women and sponsored them to move to the colonies, especially Canada. Lady Aberdeen was also the head of the Women's Liberal Federation, which advocated for women's suffrage. Her commitment to housing improvement and fascination with the work of Octavia Hill is recorded by her daughter Baroness Pentland who wrote in a 1952 biography of her mother: 'In February 1939 she presided at the showing (for the first time outside London) of a centenary exhibition illustrating the life of Hill's work which had been brought north and explained by Miss Anne Lupton'.
Канададағы уақыт
1893 жылы лорд Абердин Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалды және 1898 жылға дейін осы қызметте болды. Абердиндер елге жаңа емес еді, олар бұрын бірнеше рет сапарлаған болатын. 1890 жылы Канада бойынша жасаған саяхатында Британдық Колумбияда үй сатып алған. Сол сапарда олар дала арқылы өтіп, леди Абердин пионерлердің қиын және оқшауланған өміріне қатты әсерленді. Кейін ол Батыстағы қоныс аударушыларға жақсы әдебиет тарату мақсатында Абердин қауымдастығын құрды, ол қоныс аударушыларға кітаптар мен журналдар жіберді. Леди Абердин генерал-губернатордың әйелі (Канаданың вице-консорті) ретінде өзінің рөліне адал болды. Ол қысқы фестивальдер мен костюмді кештер сияқты көптеген танымал әлеуметтік шараларды өткізді және өзінің ізашарларына қарағанда саяси жағынан белсенді болды. Ол көп саяхаттап, шараларға қатысып, күйеуі үшін ақпарат жинады. 1893 жылы, Канадаға келген жылы, леди Абердин әйелдер құқықтары үшін күресетін Халықаралық әйелдер кеңесінің бірінші президенті болып тағайындалды. Осының нәтижесінде ол Канаданың Ұлттық әйелдер кеңесін ұйымдастырды және жергілікті бөлімшелер құру үшін елді аралап жүрді. Олмен бірге жұмыс істеген белсенділердің бірі Аделаида Худлес болды, ол кейін Әйелдер институтын құрды. Леди Абердин 1892 жылы құрылған Канаданың Әйелдер өнер қауымдастығының алғашқы демеушісі болды. Оның тағы бір жобасы – Мей Корт клубы, бұл қауымдастық жақсы жағдайдағы жас әйелдерге қайырымдылық жұмыстарын жасауға мүмкіндік берді. Ол әйелдерге жақсы білім беру және жоғары жалақы алуға мүмкіндік беру үшін құрылған Викториялық медбикелер орденінің құрылуына көмектесті, осылайша олар ауылдық және мұқтаж халыққа қызмет көрсетуге болатын еді. Леди Абердин мен топтың қолдаушылары 1898 жылы ұйымның патшалық жарғысын алу үшін медициналық қауымдастықтың қарсылығын жеңуге мәжбүр болды. Сол кезде леди Абердин ирландтық қолөнерді насихаттап, Ирландия өнеркәсібі қауымдастығының төрағасы болды. Олардың Ирландиядағы екінші мерзімі 1906 жылдан 1915 жылға дейін созылды, бұл жолы ол денсаулық сақтау және әлеуметтік әл-ауқатқа назар аударды. Леди Абердин Ирландияның Әйелдер ұлттық денсаулық сақтау қауымдастығы сияқты медициналық ұйымдармен айналысты, олар туберкулезді емдеуге және алдын алуға, сондай-ақ балалар денсаулығын жақсартуға арналған. Оның есімі Леди Ишбел даңғылында сақталған, ол Оңтүстік Белфастағы бұрынғы Пурдисберн қызба ауруханасының бір бөлігі. 1911 жылы ол Ирландияның Тұрғын үй және қала құрылысы қауымдастығының бірінші президенті болып қызмет етті, кең таралған кедейлікті жою үшін жақсы тұрғын үй мен қоғамдық кеңістіктерді жақтады. Муллингердегі леди Абердиннің коттедждері оның құрметіне аталған. Ол Ирландияға алғаш келгенде өте танымал болғанмен, оралғанда басқаша қабылдады. 1906 жылға қарай Ирландияда ұлтшылдық сезімдер күрт өсті, ал оның Ұлыбританиямен байланысы оған қарсы пайдаланылды. Сонымен қатар, ол өзінің пікірін еркін білдіруге бейім болғандықтан, ирландтықтардың көзқарасын әрдайым ескере бермейтін.
In 1893, Lord Aberdeen was appointed the Governor General of Canada, a post he would occupy until 1898. The Aberdeens were no strangers to the country, as they had visited several times before; during their cross Canada tour of 1890 they had even purchased a homestead in British Columbia. On that same visit they crossed the prairies, and Lady Aberdeen was struck by the difficult and isolated lifestyle of pioneers. She subsequently founded the Aberdeen Association for Distribution of Good Literature to Settlers in the West, which sent settlers packages of books and magazines. Lady Aberdeen was dedicated to her role as Governor General's wife (Viceregal consort of Canada). She hosted many popular social events, such as winter festivals and costume balls, and was more politically involved than her predecessors. She travelled extensively, attending events and collecting information for her husband. In 1893, the year she arrived in Canada, Lady Aberdeen was named the first president of the International Council of Women, an organization that campaigns for women's rights. Consequently, she organized the National Council of Women of Canada and travelled the country establishing local branches. One of the activists she worked with was Adelaide Hoodless, who went on to found the Women's Institute. Lady Aberdeen was the first sponsor of the Women's Art Association of Canada, founded in 1892. Yet another of her endeavours was the May Court Club, an association that enabled well off young women to do charitable work. A key organization that she helped establish is the Victorian Order of Nurses, which aimed to give women better training and a higher salary so they could provide services to rural and disadvantaged populations. Lady Aberdeen and the group's supporters had to overcome resistance from the medical community before receiving the organization's royal charter in 1898. During that time, Lady Aberdeen had promoted Irish crafts and became chairman of the Association of Irish Industries. Their second term in Ireland lasted from 1906 to 1915, and this time she focused on healthcare and social well being. Lady Aberdeen was involved with medical organizations like the Women's National Health Association of Ireland that were dedicated to treating and preventing tuberculosis and improving children's health. Her name lives on in Lady Ishbel Avenue, part of the former Purdysburn Fever Hospital site in south Belfast. In 1911 she served as the first president of the Housing and Town Planning Association of Ireland, advocating for better housing and public spaces to address the prevalent poverty. Lady Aberdeen's Cottages in Mullingar are named after her. Although she had been quite popular during her first stint in Ireland, she faced a different reception upon her return. By 1906 nationalist sentiment had increased significantly in Ireland, and her ties to Britain were held against her. Furthermore, her determination to have her way meant that she was not always sensitive to the Irish perspective.
Кейінгі өмірі
Лорд пен леди Абердин Шотландиядағы үйлеріне зейнетке шықты, бірақ қоғамдық мәселелерге қатысуын жалғастырды. Олар 1925 жылы жарық көрген, жақсы қабылданып, кейін бірнеше рет толықтырылған «We Twa» атты естеліктерді бірге жазды. Леди Абердиннің 1893–1898 жылдардағы канадтық күнделігі Джон Сейвеллдің редакциясымен 1960 жылы, оның қайтысынан кейін Шамплейн қоғамынан жарияланды. 1931 жылы леди Абердин Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясына әйелдердің пасторлыққа, диакондыққа және шіркеу кеңесі мүшелігіне бекітілуін талап ететін 336 әйелдің петициясын ұсынды. Бұл арнайы комиссия құрылуына әкелді, ол әйелдерді тек диакондыққа бекітуді ұсынды. Шотландия шіркеуі әйелдерге кеңес мүшесі болуға немесе діни қызметке кіруге рұқсат беретін заңдарды тек 1968 жылы қабылдады. Ол 1936 жылға дейін Халықаралық әйелдер кеңесінің президенті қызметін атқарды. Ол 1939 жылдың 18 сәуірінде Абердиннің Рубислав қаласындағы Гордон үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды.
Lord and Lady Aberdeen retired to their home in Scotland, but continued to be involved in social causes. Together they wrote a memoir, We Twa, that was published in 1925 to a positive reception and was followed by several expanded editions. The Canadian Journal of Lady Aberdeen, 1893–1898, was edited by John Saywell and published by the Champlain Society in 1960, after her death. In 1931, Lady Aberdeen presented to the General Assembly of the Church of Scotland a petition of 336 women calling for women to be ordained to the ministry, diaconate and eldership of the Kirk. This resulted in a special commission, which recommended only that women should be ordained to the diaconate. It was not until 1968 that the Church of Scotland passed acts allowing women to become elders or enter the ministry. She continued to serve as the president of the International Council of Women until 1936. She died of a heart attack on 18 April 1939 at Gordon House in Rubislaw, Aberdeen.
Тану
[[Файл:Абердин әйелдерінің халықаралық конгресіндегі кімнің кім екені туралы портрет альбомы. Лейди Абердин Канадада құрметті диплом алған алғашқы әйел болды. Гатино өзеніндегі ең алғашқы көпір – Леди Абердин көпірі оның құрметіне аталды. Гатино және Оттава өзендерінің қосылған жерінде мұзға түсіп кеткеннен кейін, леди Абердинді жергілікті тұрғындар құтқарып алды. Леди Абердин алтын ретривер тұқымын Канадаға әкелген деп есептеледі; оның әкесі, сэр Дадли Коутс Марджорибанкс, 1-ші барон Твидмут, шотланд аристократы, осы тұқымды шығарған адам ретінде танымал. Канаданың Онтарио штатындағы Гамильтон қаласындағы Абердин даңғылына 1890-1898 жылдар аралығында Бей-стрит-Саутта тұрған Лорд және Леди Абердиннің есімі берілген. Олар 16 қыркүйек 1890 жылы Гамильтон қалалық кітапханасының ашылу рәсіміне төрағалық етті. Торонтодағы Абердин даңғылы да олардың құрметіне аталған. Онтарио штатының Кингстон қаласындағы Абердин көшесіне осы жұбайлардың есімі берілген; ол Куинс университетінің кампусына жақын орналасқан. Канадада оның танымал болуына байланысты, Канада үкіметі оған 18 әсем шай жиынтығын сыйға берді. Бұл сыйлық оның лауазымына немесе некесіне қатысы жоқ, ол тек оның жеке еңбегі мен ықпалының нәтижесі болды. Ол Британ медициналық қауымдастығының құрметті мүшесі атанған алғашқы әйел болды. Леди Абердин сондай-ақ Оттавадағы Сассекс драйвтегі тақташасымен Ұлттық тарихи тұлға ретінде танылды. Роберт Гордон университетінің Гартди кампусында оның есімімен аталатын ғимарат бар.
[[File:Portrait album of who's who at the International Congress of Women Countess of Aberdeen. jpg|thumb|left|Lady Aberdeen was the first woman to receive an honorary degree in Canada. The Lady Aberdeen Bridge, which is the first bridge upstream to cross the Gatineau River, in Gatineau, Quebec, was renamed in her honour. After falling through the ice at the confluence of the Gatineau and Ottawa Rivers, Lady Aberdeen was rescued by locals. Lady Aberdeen is credited with introducing the Golden Retriever to Canada; her father, Sir Dudley Coutts Marjoribanks, 1st Baron Tweedmouth, a Scottish aristocrat, is best known as the originator of the breed. Aberdeen Avenue in Hamilton, Ontario, Canada, was named after Lord and Lady Aberdeen who lived on Bay Street South between 1890 and 1898. They presided over the opening of the Hamilton Public Library on 16 September 1890. Aberdeen Avenue in Toronto is also named after them. Aberdeen Street in Kingston, Ontario, is named for the couple; it is located near the Queen's University campus. Her popularity in Canada led to her being given 18 elaborate tea sets by the Canadian government. This gift was nothing to do with her title or marriage and was purely because of her own work and impact. She was the first woman to be made an honorary member of the British Medical Association. Lady Aberdeen was also named a National Historic Person with a plaque on Sussex Drive in Ottawa. Robert Gordon University has a campus building on its Garthdee campus named after her.