Кіріспе

Канадалық саясаткер

Джон Норман Маккей (John Norman McKay) (21 наурыз 1948 жылы туған) – канадалық заңгер және саясаткер. Ол Скарборо Гилдуд сайлау округінің Либералдық партиясынан сайланған парламент мүшесі. Маккей 2003-2006 жылдары Пол Мартин үкіметі кезінде Қаржы министрінің парламенттік хатшысы болды, содан кейін Стивен Харпер үкіметі кезінде 2015 жылдың қараша айына дейін оппозициялық депутат және сыншы ретінде қызмет етті. Қазіргі уақытта ол Ұлттық қорғаныс жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасы; Канада-АҚШ Тұрақты Бірлескен Комиссиясының (Defence) Канадалық бөлімінің төрағасы; және Канада-АҚШ парламентаралық тобының тең төрағасы. Маккей 2003 жылдың 12 желтоқсанында Канада Корольдік Жеке Кеңесінің мүшесі ретінде ант берді және өмір бойына "Құрметті" және "Жеке Кеңесші" (PC) атағын иеленеді. Онтарио провинциясының Торонто қаласында туған Маккей өмірінің көп бөлігін Торонтоның Скарборо ауданында өткізді. Ол Торонто университетінің Скарборо бөлімінен бакалавр, ал Квинс университетінен заң бакалавры дәрежесін алған. Торонтодағы евангелистік шіркеуге қатысады. Жеке практикамен айналысқаннан кейін 1997 жылы Скарборо-Ист округінен парламент депутаты болып сайланды және 2000 жылы қайта сайланды. 2003 жылы Скарборо-Ист округі таратылды, ал Маккей 2004 жылы жаңа Скарборо-Гилдуд округінен сайлауда жеңіске жетті. Маккей содан бері әр сайлауда қайта сайланды, соңғысы 2021 жылы болды.

Ерте өмір және мансап

Скарборо қаласында өмір бойы тұрған Маккей аймақтың бес мемлекеттік мектебінде білім алған. Ол Сэр Уилфрид Лориер атындағы орта мектебін бітірді. Маккей Торонто университетінің Скарборо кампусына түсіп, өнер бакалавры дәрежесін алды. Кейіннен ол Квинс университетінде заң бакалавры дипломын қорғалды. Білімін аяқтаған соң, ол жылжымайтын мүлік саласындағы жеке практикамен айналысып, заңгерлер қауымдастығында жетекші лауазымдарды иеленді. Атап айтарлықтайы, ол Дурхам адвокаттар қауымдастығының президенті, округтік және аудандық заң қауымдастығының атқару комитетінің мүшесі, Канада адвокаттар қауымдастығының жылжымайтын мүлік бөлімінің басшысы және Жоғарғы Канада заң қоғамының титулдық сақтандыру комитетінің мүшесі болды.

Федералды парламентке сайлау

Маккей алғаш рет 1997 жылғы маусымда Канаданың 36-шы Парламентіне жалпы сайлау кезінде Либерал партиясынан депутат болып сайланды. Маккей 1997 және 2000 жылдары екі рет Скарборо-Ист сайлау округінен депутат болып сайланды, ол кезде тиісінше 54,3 және 59,8 пайыз дауыс жинады. 2000 жылдан кейін Скарборо-Ист округі таратылып, оның орнына Скарборо-Гилдвуд округі құрылды, ол Скарборо-Оңтүстік-Батыс және Скарборо-Орталық округтерінің бөліктерін қосты. 2015 жылдың қазіргі күніне дейін Маккей Скарборо-Гилдвуд округінің Парламент мүшесі болып табылады және 2004, 2006, 2008, 2011, 2015, 2019 және 2021 жылдары тиісінше 57,5, 53,3, 50,2, 36,2, 60,0, 61 және тағы да 61 пайыз дауыспен сайланды.

Қаржы министрінің парламенттік хатшысы

2003 жылдан 2006 жылға дейін Маккей сол кездегі қаржы министрі Ральф Гудэйлдің парламенттік хатшысы қызметін атқарды. Пол Мартин премьер-министр болған кезінде парламентті демократиялық етуге бағытталған бірқатар реформалар жүргізді. Осы реформалардың бірі министрдің парламенттік хатшысы қызметін атқаратын депутаттардың өкілеттіктерін арттырды, бұл олардың бұрынғы рөлінен өзгеше болды, себебі бұрын олар үкімет саясатына көбінесе қатыспайтын кеңсе қызметкерлері еді. Осы мақсатта Маккейге мемлекеттік және жеке сектор арасындағы серіктестікті жақсартуға жауапкершілік берілді. 2003–2006 жылдар аралығында Қаржы министрлігі қатарынан екі теңгерімді бюджет ұсынды және инновациялар, ішкі саудаға кедергілерді жою, бәсекеге қабілетті салық саясаты және инфрақұрылымды жақсарту сияқты шаралар арқылы экономикалық өсімді ынталандыруға бағытталған өнімділік стратегиясын іске асырды.

Ұлттық қорғаныс министрінің парламенттік хатшысы

2015-2019 жылдар аралығында Маккей сол кездегі Ұлттық қорғаныс министрі Харжит Саджанның парламенттік хатшысы қызметін атқарды.

Комитеттер

Маккей 2001–2003 жылдары Әділет және адам құқықтары жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасының орынбасары, 2004–2011 жылдары Қаржы жөніндегі тұрақты комитеттің мүшесі, 2011–2012 жылдары Үкіметтік операциялар жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасы және 2011–2013 жылдары Ұлттық қорғаныс жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасының орынбасары болды. 2013–2015 жылдары Қоршаған орта жөніндегі тұрақты комитеттің мүшесі қызметін атқарды. Қазіргі таңда (2019 жылдың сәуір айы), ол Қоғамдық қауіпсіздік және ұлттық қауіпсіздік жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасы, Канада-АҚШ қорғаныс жөніндегі тұрақты бірлескен комиссиясының Канадалық бөлімінің төрағасы және Канада-Ұлыбритания парламентаралық қауымдастығының вице-президенті, сондай-ақ бірнеше басқа да топтар мен комитеттердің мүшесі.

Қауіпті өнімдер туралы заңға (өрт қауіпсіз темекі) өзгерту енгізу туралы заң - C-260

2002 жылы МакКей C 260 заң жобасын ұсынды, ол қолданыстағы Қауіпті өнімдер туралы заңға түзету енгізді, бұл темекі өндірушілерді бақылаусыз қалған темекілерден туындайтын өрт қаупіне жауап ретінде өртке қауіпсіз темекілерді өндіруге міндеттейді. Заң жобасында темекілердің заңмен белгіленген тұтануға бейімділік стандарттарына (RIP) сәйкес келуі және Денсаулық сақтау министріне ережеге сәйкес екенін растайтын құжаттарды ұсынуы талап етіледі. 2005 жылдың 1 қазанынан бастап Канададағы барлық темекілер темекі сүзгісіне жеткенше өздігінен сөніп, ұмытылғанда немесе темеші ұйықтағанда өрт шығу қаупін азайтады. C 260 заң жобасы қабылданғанға дейін Канаданың Денсаулық сақтау министрлігі бақылаусыз қалған темекілер салдарынан 2085 өрт, 70 адамның қаза болуы және 28,1 миллион долларлық мүлікке зиян келгенін есептеді. Health Canada сондай-ақ RIP стандарттарын енгізу арқылы өрттен келтірілген зиянның 34-68% алдын алуға болатынын бағалады. 2003 жылы C 260 заң жобасына Корольдік мақұлдау берілгеннен кейін Канада темекіге қатысты ұлттық тұтануға бейімділік ережелерін енгізген алғашқы ел болды және осындай ережелерді қабылдауды қолдайтын басқа елдердегі әрекет топтары үшін үлгі ретінде қызмет етеді.

"Күн сәулесі туралы заң жобасы" C-474 заң жобасы

2013 жылдың 26 ақпанында Маккей C 474 заң жобасын, немесе «Күн сәулесі заң жобасын» ұсынды, бұл АҚШ Жоғарғы Сотының бұрынғы судьясы Луи Брэйдейстің ашықтық туралы әйгілі сөзін – «күн сәулесі ең жақсы дезинфекция құралы» деп қабылдады. Шетелдік ұйымдарға жасалған корпоративтік төлемдердің жемқорлықпен байланысты екені туралы айыптауларға жауап ретінде, заң жобасы Канаданың тау-кен және мұнай-газ секторы компанияларынан Канада Үкіметіне шетелдік үкіметтерге жасалған барлық төлемдерді ашып көрсететін жылдық есеп беруді талап ететін еді. Заң жобасы сондай-ақ Канада Үкіметіне шетелдік үкіметтерге жасалған төлемдерді тергеуге, сондай-ақ 5 миллион долларға дейін айыппұл салуға және компанияға қатысты сотта шағымдарды қарауға құқық беретін еді. Маккейдің сөзіне сүйенсек, «Күн сәулесі заң жобасы» АҚШ-тың Кардин-Лугар түзетуіне (2016) – Додд-Франк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңға сәйкес жасалған, ол мұнай, газ және тау-кен компанияларынан шетелдік үкіметтерге жасалған төлемдерді ашуды талап ететін немесе АҚШ қор биржаларынан шығарылуы мүмкін. 2013 жылдың 24 мамырында Маккей Парламентте былай деді: «Бұл өте маңызды мәселе. Әдетте, сот үкімі тіркеледі, лауазымды тұлғалар жұмыстан босатылады, акциялар құнсызданады, сондықтан көптеген адамдар бақытсыз болады, ал ең бақытсыздары – акционерлер. Біздің көптеген компаниялардың акционерлеріміз, өйткені олардың барлығы TSX-те тіркелген, ал Канада зейнетақы қоры осы компаниялардың көптеген акцияларын иеленеді». Ол 2014 жылдың 31 қаңтарында сөйлеген сөзінде былай деді: «Ең жақсы компаниялар ең жоғары этикалық стандарттарды сақтайды, бірақ олар, шын мәнінде, нашар этикалық компаниялар табысты келісімдерге жемқорлық арқылы қол жеткізгенде көмектесе алмайды. Бұл дұрыс істегісі келетін бас директорларды қажетсіз жағдайға түсіреді және, шын айтқанда, Канаданың беделін түсіреді». Тау-кен сектор ашықтығы туралы заң мұнай, газ және тау-кен компанияларынан шетелдік ұйымдарға жасалған төлемдерді ашуды талап етеді. Заң бойынша құқық бұзушылықтар үшін айыппұлдар және жеңіл жазалау мүмкіндігі қарастырылған.

Жеткізу тізбегіндегі бала еңбегінің барлық түрлерін жою Сыртқы істер және халықаралық даму жөніндегі тұрақты комитетінің есебі

2018 жылдың қазан айында Маккей бала еңбегі және қазіргі заманғы құлдыққа қатысты Халықаралық адам құқықтары жөніндегі Төменгі палата талқылауына қатысты, нәтижесінде «Іс-қимылға шақыру: Жеткізу тізбектерінде бала еңбегінің барлық түрлерін тоқтату» атты құжат жарық көрді. Комитет Канада үкіметіне жеткізу тізбектерінде бала еңбегін азайту бойынша ұсынымдар жинағын ұсынды. Комитет есепті қорытындылап, Канада үкіметін жеткізу тізбектерінде балалар мен мәжбүрлі еңбекті пайдалануға қарсы шаралар қабылдауға шақырды, сондай-ақ, ішкі комитеттің ұсыныстарын іске асыру үшін біртұтас халықаралық іс-қимыл жасау бала еңбегінің барлық түрлерін жоюдың ең тиімді жолы екенін атап өтті. Есептің нәтижесінде Канада үкіметі жеткізу тізбектерінде балалар мен мәжбүрлі еңбекті тоқтату мақсатындағы заңнаманы қарастыруға кірісті.

C-423 заң жобасы

C 423 заң жобасы немесе Заманауи құлдық туралы заң жобасын Маккей 2018 жылдың желтоқсан айында қазан айында жарияланған комитет есебінен кейін ұсынды. "Бұл заң жобасы тұтынушыларға олар сатып алатын өнімнің немесе пайдаланатын қызметтің өндіріс тізбегінің кез келген сатысында құл немесе мәжбүрлі еңбек қолданылғандығын білу мүмкіндігін береді". Заманауи құлдық туралы заңның мақсаты – Канаданың халықаралық міндеттемелерін орындау, өндіріс тізбегінің ашықтығын қамтамасыз ету және заманауи құлдыққа қарсы күреске үлес қосу. Заңға сәйкес, егер Канадада бизнес жүргізуді қаласа, 20 миллион CAD-тан астам активтері мен 40 миллион CAD-тан астам кірісі бар компаниялар өндіріс тізбектерінің ашықтығын және құлдық еңбекпен өндірілген тауарлардың болмауын қамтамасыз етуі керек. Егер заң қабылданса, Қоғамдық қауіпсіздік және төтенше жағдайлар министрі, Канада Шекара қызметі арқылы, мәжбүрлі еңбекпен толық немесе ішінара өндірілген тауарлар мен материалдарға импортты шектеуді енгізе алады. Бұзылған тауарларды импорттаған тұлғалар 250 000 CAD-ға дейін айыппұл төлеуге міндетті болады. Бұл, көбінесе, айыппұлдар мен импортты шектеуден де асып түсетін репутациялық шығындарға қоса. Дегенмен, C 423 заң жобасы 2019 жылғы Федералды сайлауға байланысты Парламентте қарастырылмады.

Қазіргі заманғы құлдыққа қарсы барлық партиялық парламенттік топ

2019 жылғы федералды сайлаудан кейін Маккей қазіргі құлдыққа қарсы заңнама бойынша жұмысын қазіргі құлдықты жою жөніндегі барлықпарламенттік топпен бірлескен төраға ретінде жалғастырды. APPG-нің бірлескен төрағасы сенатор Джули Мивилл Дешен 2020 жылдың ақпан айында Сенатқа S 216 заң жобасын енгізді. S 216 бастапқыда Маккейдің жеке мүшелік заң жобасы C 423 ретінде Халық қабылдаушылар палатасына ұсынылған болатын. Дегенмен, бұрынғы нұсқасы сияқты, S 216 COVID-19 пандемиясының басталуына байланысты қарастырылмады. 2021 жылғы федералды сайлау кезінде Канаданың Либералдық және Консервативтік партиялары Канаданың тауарлық тізбектеріндегі қазіргі құлдықты жоюға бағытталған тауарлық тізбек туралы заңнамаға қатысты сайлауалды бағдарламалық міндеттемелерін жариялады. APPG 44-ші парламент жұмысын қайта бастағаннан кейін заң жобасының үшінші нұсқасын ұсынуы күтілуде.

Қорғау жұмыстары

1998 жылдан 2000 жылға дейін Маккей Rouge Park Alliance кеңесінің мүшесі ретінде федералды үкіметтің өкілі болды. Бұл Rouge өзенінің су алабы мен көл жағалауы аймақтарын сақтауға, экологиялық қорғауға және жақсартуға бағытталған үкіметтік өкілдер мен қоғамдық лидерлерден құралған ұйым. (Скарборо-Ист бұрынғы сайлау округі Руж өзені аймағымен шектесетін). Маккей Скарборо жағалауының кейбір бөліктеріндегі Waterfront Trail-ді ұзарту және оның жалпы қолжетімділігін арттыру жөніндегі жұмыстарға да көмектесті.

Әр түрлі

Маккей Либералдық партияның жетекші әлеуметтік консерваторы. Ол 2005 жылы Канадада бір жынысты некелерді заңдастырған өз партиясының заң жобасына қарсы күресті. Маккей Торонто университетінің Скарборо кампусындағы Дорис Маккарти галереясының бұрынғы кеңесінің мүшесі болған.