Кіріспе

Банктік шоттың түрі

Жинақ шоттары – бөлшек сауда банкіндегі банктік шоттар. Олардың жалпы ерекшеліктеріне шектеулі мөлшерде ақша алу, чектер мен байланыстырылған дебеттік карталардың болмауы, аударымдардың шектеулі мүмкіндіктері және есептен асып кету мүмкін еместігі жатады. Бұрын жинақ шоттары бойынша жасалған операциялар көбінесе жинақ кітапшасында тіркелген, кейде оларды "жинақ кітапшасы" деп атаған, ал банк шот-выпискалары берілмейтін. Алайда, қазіргі уақытта мұндай операциялар электронды түрде тіркеліп, онлайн режимде қолжетімді. Адамдар ақшаларын жинақ шоттарына әртүрлі себептермен салады, оның ішінде ақшаны сақтау үшін қауіпсіз орын ретінде пайдалану үшін. Жинақ шоттары әдетте пайыз төлейді: көбісі уақыт өте келе күрделі пайызды жинақтайды. Көптеген елдер жинақ шоттарын сақтандыру арқылы қорғауды талап етеді, ал кейбір елдер шот балансының кем дегенде бір бөлігіне мемлекеттік кепілдік береді. Жинақ шоттарының көптеген түрлері бар, олар көбінесе нақты мақсаттарға қызмет етеді. Оларға жас үнемдеушілерге арналған шоттар, зейнеткерлерге арналған шоттар, Рождестволық жинақтар, инвестициялық шоттар және ақша нарығындағы шоттар жатуы мүмкін. Кейбір жинақ шоттарында минималды бастапқы салым, жүйелі түрде салынатын салымдар және ақшаны алу туралы алдын ала хабарлау сияқты қосымша талаптар болуы мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та, Regulation D ережесінің 204.2(d)(1) тармағы бұрынғыда жинақ шоттарынан ай сайын күйреуге бес реттен артық ақша алуға шектеу қойған, бірақ 2020 жылдың сәуірінде бұл шектеу алынып тасталды. Дегенмен, кейбір банктер 2021 жылға дейін өз еркімен шектеу сақтап келді. Шотқа ақша салудың санына ешқандай шектеу жоқ. Ережені бұзу қызмет ақысын төлеуге немесе шоттың ағымдағы шотқа өзгертілуіне алып келуі мүмкін. Regulation D жинақ шоттарының қалдықтары үшін резервтік талаптарды төмендетіп белгілейді. Сонымен қатар, клиенттер алымдардан сақтану және пайыз табу үшін ақша алуды жоспарлай алады, бұл банктердің несие бере алатын жинақ шоттарының тұрақты сальдосын қамтамасыз етуге көмектеседі. Бір қаржы мекемесіндегі ағымдағы шотқа байланысты жинақ шоты ашылған жағдайда, есептен тыс шығындарды болдырмауға және банктік қызметтерге жұмсалатын қаражатты азайтуға болады.

Жоғары кірісті жинақ шоттары

Жоғары кірісті жинақ шоттары, кейде HYSA деп қысқартылады, – қалыпты жинақ шоттарынан жоғары пайызбен ашылатын жинақ шоттарының бір түрі. Мұндай шоттар әдетте, кәдімгі жинақ шоттарына қарағанда 10 есе көп проценттік табыс әкеледі. HYSA-лар қысқа мерзімді инвестициялау үшін тиімді нұсқа болуы мүмкін.

Үндістан

Үндістанда жинақ шоттары өте танымал, халықтың шамамен 80%-ы осындай шотқа ие, ал көптегендері бірнеше жинақ шоттарын ашқан. 1920 жылдарға дейін олар қарапайым халық арасында кеңінен таралмаған. Көптеген банктерде жинақ шоттары ұзақ уақыт бойы болған жоқ. Адамдар жинақтарын сақтау үшін көбінесе мерзімді депозиттерге сенген. Canara Bank (бұрынғы Canara Banking Corporation Limited) 1920 жылы жинақ банкі шоттарының тұжырымдамасын қатаң ережелермен бірге енгізді. Клиенттер қалаған жағдайда, кемінде 1 рупий, көбінесе 1000 рупий салта алатын. Шотта 2000 рупийден артық қаражат ұстауға рұқсат етілмеген. Ақшаны алу үшін банкке үш күн бұрын хабарлау қажет болды. Банктердің депозиттерге сыйақы мөлшерлемесін әр айдың ең төменгі кредиттік қалдығы бойынша белгілеуге құқығы болды. Банктер жинақ шоттарынан түсетін табысты арттырудың жаңа жолдарын ойлап тапты. Әрбір жаңартылатын шот кітапшасы үшін – клиенттер шоттағы барлық операцияларды тіркеу үшін пайдаланатын маңызды құжат үшін – 25 пайса төлеу талап етілді. Қазір бұл көбінесе тегін беріледі. Біраз уақыт бойы Үндістан банктеріндегі жинақ шоттарына сыйақы мөлшерлемесін Үндістанның Резерв банкі реттеді. Бірақ қазір банктер өздері қалауынша сыйақы мөлшерлемесін белгілей алады. Банктер жеке тұлғаларға жинақ шоттарын ашуға рұқсат беру үшін Резерв банкінің «біздің клиентімізді тану» (Know Your Customer) талаптарын орындауы тиіс. Үндістандағы барлық банк депозиттері Депозиттерді сақтандыру және несие кепілдік корпорациясымен 500 000 рупийге дейін немесе депозит сомасына дейін, олардың арасындағы ең төменгі сома бойынша сақтандырылады.