Кіріспе

Француз жазушысы және дипломаты (1914–1980)

Мансап

Курстың барлық бөлімдерін сәтті аяқтағанына қарамастан, Гари өз сыныбындағы 300-ге жуық курсанттардың ішінде офицерлік шен алуға лайық деп табылмайтын жалғыз адам болды. Ол әскери жағдайдағылардың оған шетелдік және еврей екендігіне байланысты сенімсіздікпен қарағанына сенді. Осы кезеңде ол өзінің есімін Ромен Гари деп өзгертті. Ол соғыстағы батылдығы үшін марапатталды, көптеген медальдар мен наградаларға ие болды, оның ішінде "Compagnon de la Libération" ордені және "Légion d'honneur" командоры атағы. 1945 жылы ол өзінің алғашқы романы "Еуропалық тәрбие" ("Éducation européenne") атты кітабын жариялады. Соғыстан кейін ол Болгария және Швейцариядағы француз дипломатиялық қызметінде жұмыс істеді.

Эмил Ажар рөлін сомдаған

1981 жылы жарық көрген естеліктерінде Гаридің жүрегі туған інісі Пол Павлович Гаридің Эмил Ажар псевдонімімен бірнеше шығарма жазғанын айтты. Гари Павловичті Ажар рөлін ойнау үшін тартты, бұл Гариге Ажардың нақты авторы ретінде танылмауына және осылайша 1975 жылғы Гонкур сыйлығын жеңіп алуына мүмкіндік берді, бұл сыйлық ережелерін бұзып, екінші рет жеңіске жетті. Гари Шатан Богот және Фоско Синибальди аттарымен де жарияланды. Гари Шатан Богот, Рене Девилл және Фоско Синибальди, сондай-ақ туған аты Роман Качев атымен де шығармаларын жариялады. Романшы ретіндегі табысынан өзге, ол "Ең ұзақ күн" фильмінің сценарийін жазды және "Өлтір!" (1971) фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын атқарды, онда сол кездегі әйелі Жан Себерг түсті. 1979 жылы ол 29-шы Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының құрамына кірді.

Дипломатиялық мансап

Жаулық аяқталғаннан кейін Гари Францияның азаттыққа қосқан үлесі ескеріліп, Франция қызметінде дипломаттық мансапқа кірісті. Осы лауазымда ол Болгарияда (1946–1947), Парижде (1948–1949), Швейцарияда (1950–1951), Нью-Йоркте (1951–1954) – Біріккен Ұлттар Ұйымындағы Францияның тұрақты өкілдігінде қызмет етті, онда ол иезуит Тейльяр де Шарденмен жиі араласты, оның тұлғасы оған терең әсер етіп, оған үлкен шабыт берді, әсіресе «Les Racines du ciel» туындысындағы Тассен әкесінің бейнесін жасауда (1955), содан кейін Лос-Анджелесте Францияның Бас консулы болды (1956–1960). Паришке оралғаннан кейін ол Сыртқы істер министрлігінен босатылғанға дейін (1961) қызметке тағайындалған жоқ.

Жеке өмірі және соңғы жылдары

Гаридің алғашқы әйелі британдық жазушы, журналист және «Vogue» журналының редакторы, «Сүйіспеншіліктің шалғай жағалаулары» кітабының авторы Лесли Бланч болды. Олар 1944 жылы үйленді, ал 1961 жылы ажырасты. 1962 жылдан 1970 жылға дейін Гари американдық актриса Жан Себергке үйленді, олардан Александр Диего Гари деген ұлы дүниеге келді. Диего Гаридің айтуынша, ол әке ретінде қашықта болған: «Ол жанында болған кезде де, әкем жоқ еді. Жұмысына құмар болғандықтан, маған сәлем беріп, бірақ ойлары басқа жақта болатын». Гари Жан Себергтің Клинт Иствудпен қарым-қатынаста болғанын білген соң, оны дуэльге шақырды, бірақ Иствуд бас тартты. Гари 1980 жылдың 2 желтоқсанында Парижде өзін-өзі атып өлтірді. Ол қалдырған хабарда өлімінің Себергтің өткен жылы жасаған өзіне қол жұмсауымен ешқандай қатысы жоқ екенін жазды. Сондай-ақ, ол өзінің Эмиль Ажар екенін де мәлімдеді. Гари Père Lachaise зиратында кремацияланды, ал күлі Рокбрюн Кап Мартин жанындағы Жерорта теңізіне шашылды.

Мұра

Роман Гэридің есімі 2003–2005 жылдар аралығында École nationale d'administration, 2013 жылы Institut d'études politiques de Lille, 2021–2022 жылдар аралығында Institut régional d'administration de Lille және 2001–2002 жылдар аралығында Institut d'études politiques de Strasbourg үгіт-насихаттарына берілді. 2006 жылы Париждің 15-ші округіндегі Роман Гэри алаңында және Ницца мұражай кітапханасында оған құрмет көрсетілді. Иерусалимдегі Француз институты да Роман Гэри есімін алып жүр. 2019 жылдың 16 мамырында Мирель Сакоттың редакциясымен оның шығармалары Bibliothèque de la Pléiade кітапханасында екі томдық жинақта жарық көрді. 2007 жылы Ромуальдас Квинтас салған «Галошадағы бала» мүсіні ашылды, ол «Таң ату уәдесі» романының 9 жасар батыры, көрші қызы Валентинаны әуелеу үшін аяқ киім жеуге дайындалып тұрған шақтағы бейнесін көрсетеді. Мүсін Вильнюсте, жазушының тұрған үйінің алдындағы Басанавичус көшесінде орналасқан. Оның есімімен тақта Марсельдегі Aix-Marseille университетінің құқық және саясаттану факультетінің Пуйон ғимаратына орнатылған. 2022 жылы Денис Менохет Анаис Барбо Лавалеттің «Ақ ит» (Chien blanc) фильмінде Роман Гэридің рөлін сомдады, бұл фильм 1970 жылы жазылған Гэридің осы аттас кітабының бейімделуі болды.