Кіріспе

Математикада бірінші түрдегі дифференциал – Риман беттерінің (жалпы жағдайда, күрделі көптүрліліктердің) және алгебралық қисықтардың (жалпы жағдайда, алгебралық түрлердің) теорияларында қолданылатын дәстүрлі термин, ол әр жерде реттелген дифференциал 1-формаларын білдіреді. Егер M күрделі көптүрлілік болса, онда бірінші түрдегі дифференциал ω – барлық жерде голоморфты болатын 1-формамен бірдей; егер V алгебралық түр болса және сингуляр емес болса, онда ол Келер дифференциалдарының когерентті шоғыры Ω1-дің жаһандық қимасы болады. Екі жағдайда да, осы анықтаманың бастауы Абель интегралдарының теориясында. Осы сәйкестендіру арқылы бірінші түрдегі дифференциалдар кеңістігінің өлшемі Ходж саны h1,0-қа тең. Бірінші түрдегі дифференциалдарды жолдар бойынша интегралдау эллиптік интегралдарды күрделі сандардағы барлық қисықтарға обобщайтын интегралдарға әкеледі. Мысалы, олар Q квадраттық еркін көпмүшесінің кез келген берілген дәрежесі > 4 болғандағы гиперэллиптік интегралдарды қамтиды. Рұқсат етілген қуат k тиісті гиперэллиптік қисықтың шексіз нүктесіндегі мүмкін полюстің талдауы арқылы анықталады. Бұл орындалғанда, жағдай k ≤ g − 1 екені анықталады, яғни Q дәрежесі 5 немесе 6 болғанда k ең көп 1-ге, 7 немесе 8 болғанда ең көп 2-ге тең, және т.б. (g = [(1+ deg Q)/2]). Жалпы алғанда, осы мысал көрсеткендей, тығыз Риман беті немесе алгебралық қисық үшін Ходж саны g туысына тең. Алгебралық беттер үшін бұл классикалық түрде белгілі шама, ол ретсіздік q деп аталады. Сонымен қатар, ол жалпы жағдайда Якобтың орнына келетін Албандық түрлердің өлшемі болып табылады.

Екінші және үшінші түрдегі дифференциалдар

Дәстүрлі терминологияға екінші және үшінші түрдегі дифференциалдар да кіретін еді. Бұл идеяны қазіргі алгебралық дифференциалдық формалар теориясы, Ходж теориясы тұрғысынан да, коммутативті алгебралық топтарға морфизмдерді қолдану арқылы да қолдайды. Вейерштрасс зета функциясы эллиптік функциялар теориясында екінші түрдегі интеграл деп аталды; ол тета функциясының логарифмдік туындысы болып табылады, сондықтан оның бүтін сан қалдықтары бар жай полюстері бар. (Мероморфты) эллиптік функцияны "үш түрге" бөлу (i) тұрақтыдан, (ii) Вейерштрасс зета функциясының трансляцияларының сызықтық комбинациясынан және (iii) кез келген полюстері бар, бірақ оларда қалдықтары жоқ функциядан тұрады. Бұл ыдыраудың ұқсас түрі жалпы жағдайда да қолданылады, mutatis mutandis, бірақ терминология толық сәйкес емес. Алгебралық топтар (жалпыланған Якобиан) теориясында үш түр – абельдік сорттар, алгебралық торлар және аффиндік кеңістіктер, ал ыдырау композициялық қатар тұрғысынан қарастырылады. Екінші жағынан, екінші түрдегі мероморфтық абельдік дифференциал дәстүрлі түрде барлық полюстеріндегі қалдықтары нөлге тең болып келеді. Үшінші түрдегі дифференциалдың барлық полюстері жай болып табылады. Поанкаре қалдықтарын пайдалана отырып, жоғары өлшемді аналогтары да бар.