Кіріспе

1966 жылғы 3 категориялы Атлантикалық дауылы

«Фейт» дауылы – ұзақ өмір сүрген Кабо-Верде дауылы болды және 1966 жылғы Атлантикалық дауыл маусымының алтыншы аталған дауылы және бесінші дауылы еді. «Фейт» 21 тамызда Кабо-Верде мен Африканың батыс жағалауы арасындағы қозыңқанды ауа райы аймағынан пайда болды. Батысқа қарай жылжыған дауыл бірте-бірте күшейіп, келесі күні «Фейт» тропикалық дауылына айналды. Атлант мұхиты арқылы батысқа қарай жылжып, ол баяу күшейе берді және 23 тамызда дауыл статусына жетті. Келесі бірнеше күнде дауыл Кіші Антиль аралдарының солтүстігінен өтіп, 26 тамызда тропикалық дауылға дейін әлсіреген. Кіші Антиль аралдарының жанында орналасқан «Фейт» дауылының сыртқы жолақтары аймақта, әсіресе Пуэрто-Рико, Виргин аралдары және Антигуада дауылды желдерді тудырды. Тринидад пен Тобагоға дейін жағалауда шағын зақымдар тіркелді. 27 тамызда дауыл қайтадан дауыл статусына жетті, ал келесі күні Багам аралдарының жанында солтүстік-батысқа бұрылып, одан да күшейіп, ірі дауылға айналды. Келесі күні дауыл 2 категориялы дауылға дейін әлсіреп, солтүстік-шығысқа қарай қайта бұрылды. Бір адам Атлант мұхитының батысында кемесі батып кеткеннен кейін суға батып қайтыс болды. Бермуда аралдарында қатты жаңбыр мен жел соққанмен, ешқандай зақым болған жоқ. Дауыл бірнеше күн бойы АҚШ-тың шығысынан өтіп, дауыл күшін сақтап тұрды. 3 қыркүйекте «Фейт» экстратропикалық өзгеріске ұшырағанда ірі дауыл статусына қайта қол жеткізді, ал экстратропикалық өзгерісін аяқтағаннан кейін «Фейт» дауылының ең күшті желдері әлсіреп, Атлантикалық Канаданың шығысында тропикалық сипаттамаларын жоғалтты. Жүйе Атлант мұхитын бірнеше күн бойы кезіп өтті, содан кейін 15 қыркүйекте Франц-Иосиф аралдарының солтүстігінде тарады. Дания жағасында Солтүстік теңізде тағы үш адам суға батып қайтыс болды. Бесінші адам дауылға байланысты қайық апатында алған жарақаттарынан көз жұмды.

Метеорологиялық тарих

Телевизиялық инфрақызыл бақылау спутнигі XI (TIROS XI) түсірген суреттер 18 тамызда Кот-д’Ивуар үстіндегі ауа райының бұзылуын көрсетті. Жүйе батысқа қарай баяу жылжып, ақырында Атлант мұхитына жетті. 21 тамызда 0000 UTC-де тропикалық депрессия пайда болды деп есептеледі, ол Кабо-Вердеден оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 386 км (240 миль) қашықтықта болды. Батысқа қарай жылжуын жалғастырған депрессия күшейді және келесі күні «Фейт» тропикалық дауылына дейін жаңартылды. «Фейт» тропикалық дауылы батысқа қарай бірте-бірте күшейе түсті, Левард аралдарын айналып өтіп, 28 тамызда Түрк және Кайкос аралдарының жанында 2-санатты дауылға дейін жетті. Дауыл алты сағаттан кейін 3-санатты дауылға дейін жылдам күшейді. 29 тамызда 00:00 UTC-де «Фейт» ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына жетті. 29 тамызда ең жоғары жылдамдыққа жеткеннен кейін «Фейт» бірте-бірте әлсіреп, 30 тамызда 2-санатты дауыл деңгейіне төмендеді. Осы кезде дауыл Бермуда мен Флорида арасындағы Атлант мұхитының субтропикалық антициклонының шетімен солтүстік-шығысқа бұрылды. 1 қыркүйекте шығысқа қарай бұрылғаннан кейін «Фейт» АҚШ-тың шығыс жағалауынан және Атлантикалық Канададан алыс қалды. Содан кейін ол жылдамдап, солтүстік-шығысқа қарай қисайды, Солтүстік полюстен шамамен 966 км (600 миль) қашықтықта орналасқан Франц-Иосиф жеріне жетті.

Әсері

Ливард аралдарында «Фейт» даулының жақындауы Антигуадағы, Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (НАСА) ұшқышсыз зымыранын бақылап тұрған станцияның, зымыран ұшырылғаннан кейін 45 минут өткен соң жұмысын тоқтатуына себеп болды. «Фейт» сонымен қатар Пуэрто-Рико және Виргин аралдарында дауылдық желдерді тудырды, бірақ аз ғана зиян келтірілді және қаза болғандар мен жарақат алғандар туралы хабарлама түспеді. Түркс және Кайкос аралдарында «Фейт» 105 шақырымдай шығыс-солтүстік-шығысқа қарай өткен кезде теңіз қорғанысы зақымданып, қирады. АҚШ-тың Шығыс жағалауында дауыл Флорида штатының Кейп-Канаверал (бұрынғы Кейп-Кеннеди) мен Вирджиния шығарулары аралығында толқынды теңіз бен су тасқынына әкеп соқты. Сонымен қатар, метеорологиялық бюро Каролина және Вирджиния штаттарында дауылдық желдер болуы мүмкін екенін ескертті, бірақ аймақ дауылдың тек шеткі әсерлерін ғана сезінетінін атап өтті. Бермудада «Фейт» даулының сыртқы жаңбыр жолақтары қатты жаңбыр мен желдің күшті соғуына себеп болды. «Скагерак» деп аталатын 2726 тонналық норвегиялық автопаром Данияның Солтүстік Ютландия аймағындағы Хиртсхалс портына бағытталғанда суға батып бастады. Толқындар бортындағы люктерді соғып, қозғалтқыш бөлімін су басты, нәтижесінде кеме істен шықты. Бортындағы 144 жолаушыны құтқару үшін кең ауқымды іздеу-құтқару операциясы жүргізілді. Барлық жолаушылар құтқарылып, Данияның Хьёрринг қаласында алған жарақаттарына емделді, бірақ біреуі ауруханада қайтыс болды. Норвегияда «Фейт» даулының қалдықтары Рифюльке мен Суннфьорд аралығындағы аймақтарға әсер етті. Дауыл қатты жаңбырмен бірге мұздықтардың еруіне әкеп соқты, бұл кейбір жерлерде су тасқынына себеп болды. «Фейт» даулының қалдықтарынан Фолгефонна, Фьерланд және Суннфьорд мұздықтарынан су ағыны рекордтық деңгейге жетті.