Кіріспе
Суданның географиялық аймағы – Нұба таулары (جبال النوبة), сонымен қатар Нұба төбеттері деп те аталады, Суданның Оңтүстік Кордофан штатында орналасқан. Бұл аймақта Нұба халықтары деп біріктірілген жергілікті этностық топтар тұрады. Орта ғасырларда Нұба таулары Алодия Нубия патшалығының бір бөлігі болған. 18 ғасырда бұл аймақ Махди Мұхаммед Ахмедтің жеңіліске ұшырағанға дейін таулардың төбеттерін бақылаған Такали патшалығының орталығы болды. Британдықтар Махди әскерін жеңгеннен кейін Такали тәуелді мемлекет ретінде қайта құрылды. Баггара арабтарының Мессирия тайпасының ықпалы қазіргі қақтығыстарға әсер етіп отыр. Тауларда шамамен 1,5 миллион адам тұрады, олардың басым бөлігі – нубалар, ал қалғаны – баггаралар.
The Nuba Mountains (جبال النوبة), also referred to as the Nuba Hills, is an area located in South Kordofan, Sudan. The area is home to a group of indigenous ethnic groups known collectively as the Nuba peoples. In the Middle Ages, the Nuba mountains had been part of the Nubian kingdom of Alodia. In the 18th century, they became home to the kingdom of Taqali that controlled the hills of the mountains until their defeat by Mahdi Muhammad Ahmad. After the British defeated the Mahdi army, Taqali was restored as a client state. Infiltration of the Messiria tribe of Baggara Arabs has been influential in modern conflicts. Up to 1.5 million people live in the mountains, mostly ethnic Nuba, with a small minority of Baggara.
География
Таулар шамамен 64 км ені мен 145 км ұзындығын қамтиды және айналасындағы жазықтан биік. Таулар 48 000 шаршы километр аумақты алып жатыр. Климаты жақын маңдағы аймақтармен салыстырғанда жасыл және ылғалды, көбінесе жартылай шөлейтті, ыстық климатқа ие, мамырдың ортасынан қазанның ортасына дейін жаңбырлы маусым созылады, ал жылдық жауын-шашын мөлшері — жайылымдық мал өсіруге және маусымдық жаңбырға тәуелді егіншілікке мүмкіндік береді. Құрғақ маусымның соңында, ақпаннан мамырға дейін су тапшылығы жиі кездеседі. Нюба таулары негізінен прекамбрий дәуіріне жататын метаморфтық тау жыныстарынан және неопротерозой мен палеозой дәуіріне жататын магмалық тау жыныстарының шашыраңқы аймақтарынан тұрады. Нюба тауларының айналасын қоршаған ауданда "Умм Рауаба шөгінділері" деп аталатын кензой дәуіріне жататын шөгінді тау жыныстары орналасқан. Ең үлкен таулар немесе төбелер Нюба тауларының орталық бөлігінде орналасқан, олар инсельбергтер болып табылады. Бұл инсельбергтер көбінесе магмалық тау жыныстарынан тұрады, себебі метаморфтық тау жыныстары күшті эрозияға ұшырап, төменгі жазықтарды құрайды. Нюба таулары ғана емес, бүкіл Оңтүстік Кордофан штаты да дауыс беруге құқылы, бұл негізінен Мессирия халқын қамту үшін жасалған. Сонымен қатар, Судан үкіметі аймақтағы әскери күшін күшейтті және болашақта "халықтық кеңестерге" тыйым салынуы мүмкін еді. 2011 жылдың маусым айында Оңтүстік Кордофанның губернаторы Ахмет Харун халықтық кеңестерді өткізу процесін тоқтатты, содан кейін Суданның халықтық қарулы күштері мен НДСҰ-ның Нюба жасақтары арасында қақтығыс болды (толық мәліметтер үшін Судан–НДСҰ қақтығысы (2011) деген мақаланы қараңыз). Судандағы соғыс 1983 жылы басталды және 2005 жылдың 9 қаңтарында қол қойылған Жалпы бейбіт келісімге (ЖБК) дейін жалғасты, ал тәуелсіздік туралы дауыс беру 2011 жылдың 9 шілдесіне белгіленді. 2011 жылдың 9 шілдесінде өткен дауыс беру нәтижесінде Оңтүстік Судан Республикасы Африканың ең жаңа мемлекеті болып құрылды. Астанасы Джуба қаласында орналасқан. Нюба таулары географиялық тұрғыдан Оңтүстік Кордофан деп аталатын аймақтың солтүстігінде орналасқан (толық мәлімет алу үшін Wikipedia-ны қараңыз). Нюба тауларының халқы (шөлден 1000 метрге дейін көтерілетін бес тау тізбегі) шариғат заңына және араб тіліне бағынбады. Бұл мәдени дау Нюба халқының Нюба тауларына кіретін жерлерінде кездейсоқ бомбалауға, бейбіт тұрғындарға шабуыл жасауға және миналар орнату арқылы қуғынға ұшырауының бір себебі болды. Сэмюэл Тоттен Судан үкіметінің Нюба тауларындағы науқанына "ауыру арқылы геноцид" деп сипаттады, аштықты жою құралы ретінде пайдаланды. 2002 жылы Нюба тауларының халқының қатты аштығына байланысты және БҰҰ-ның халықаралық қысымымен президент Башир (сол кезде үкімет Ұлттық ислам фронты деп аталды) Нюба тауларының халқына азық-түлік пен медициналық жабдықтар/көмек көрсету үшін уақытша атысты тоқтатуға рұқсат берді. Алғашында Суданның Халықтық азаттық армиясы/ХАА Қызыл теңіз жағалауындағы Порт-Суданға бағытталған оңтүстік-солтүстік құбыр желісіне шабуыл жасамауға келісті. Оңтүстік Кордофан провинциясына/Кадуглиге халықаралық бақылаушылар/кеңесшілер тобы, сондай-ақ бірнеше АҚШ кеңесшілері тікелей Нюба тауларына, әсіресе ХАА-мен бірге орналасу үшін жіберілді. Кеңесшілердің/бақылаушылардың бірі Рэндольф Хэмптон (АҚШ) болды, ол Каудада ХАА қолбасшылық құрамымен бірге орналасқан. Осы кезеңде бейбіт тұрғындарды кездейсоқ бомбалау және көмек көрсету үшін кіру жолдарына миналар орнату туралы хабарлар мен құжаттар (фотосуреттермен) жарияланды. Сол кезде Абдель Азиз Адам Эль Хилу Нюба тауларының губернаторы және ХАА-ның бұрынғы әскери басшысы болды. Қазіргі уақытта (2012 жылдың наурызынан бастап) ол Нюба тауларында көмек және қауіпсіздік операцияларын қолдауда. Халықаралық қауымдастық, соның ішінде актер Джордж Клуни және журналист Николас Кристоф сияқты бірқатар танымал тұлғалар жақында Нюба тауларына барып, Башир үкіметінің жалғасып жатқан геноцидтік әрекеттерін құжаттады. Президент Башир Суданның Дарфурдағы геноцидтік әрекеттері салдарынан Халықаралық қылмыстық сотта (ХҚС) іздеп отырған қылмыскер ретінде тіркелген. Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, аймақта кассеттік бомбалар қолданылуда. Соғыс жалғасуда, халықаралық қауымдастық Нюба таулары мәселесін шешуді талқылауда.