Кіріспе

Чешир тарихы Хоксн аралық мұздық кезеңіне, шамамен 400 000 – 380 000 жыл бұрын дейін жетеді. Сол кезеңге жататын алғашқы құралдар табылған. Тас дәуірінің қалдықтары неолит дәуірінде тұрақты қоныстану болғанын көрсетеді, ал Темір дәуірінде бұл аймақты кельт Корнови тайпасы және, мүмкін, Десеангли тайпасы мекендегені белгілі. Римдіктер 70 жылдан бастап шамамен 400 жыл бойы Чеширді басып алып, қазіргі Честер қаласы орналасқан Дева Виктрикс қалашығы мен бекінісін салған. Римдіктер кеткеннен кейін Чешир Мерсияның, англосаксон мемлекетінің бір бөлігі болды, ол Уэльс және даниялықтардың шабуылдарын бастан өткерді. 1070 жылғы Норман жаулап алуында Чеширді жаулап алушылар қатал басқарды. Жергілікті халық басып алушыларға наразылық білдіріп, көтеріліс жасады. 1642 жылғы Англия азамат соғысы кезінде жергілікті ақсүйектер округті бейтарап етуге тырысқанына қарамастан, округте қайтадан соғыс болды. Өнеркәсіп революциясы Чеширде халық санының өзгеруіне әкелді, өйткені шаруалар Манчестер мен Ланкаширдің фабрикаларына қоныс аударды. 18 және 19 ғасырларда Чеширдегі сарайлар қайта жаңғырды, каналдар мен теміржолдар салынды. Қазіргі Чешир – төрт бірлік әкімшілік ауданы басқаратын рәсімдік округ: Чешир Шығысы, Чешир Батысы және Честер, Халтон және Уоррингтон. (Бұрын Ланкашир құрамында болған Уоррингтон 1974 жылы Чеширге қосылды.) Чешир рәсімдік мақсаттар үшін Лорд-лейтенант және Жоғары шериф лауазымдарын сақтап тұрады.

Топонимика

Чешир атауы бастапқыда Честер қаласының ертедегі атынан туындаған және алғаш рет Англо-саксон жылнамасында Legeceasterscir деп тіркелген, бұл "легиондар қаласының графтығы" деген мағынаны білдіреді. Атау алғаш рет 980 жылы кездеседі, бірақ графтықтың 920 жылдары Эдуард Кенже жасағандығы айтылады. "Domesday Book" кітабында Честер Cestrescir (Честершир) деп жазылған, бұл сол кездегі Честердің атынан алынған. Ағылшын тілінің өзінде болған бірқатар өзгерістер, сондай-ақ жеңілдетулер мен дыбыстардың түсірілуі нәтижесінде қазіргі Чешир атауы пайда болды.

Тарихқа дейінгі дәуір

Чешир 11,5 мың жыл бұрын Жас Дриас мұз дәуірінің соңына дейін мұзбен жабылған. Дегенмен, 400 000 және 380 000 жыл бұрынғы Хоксниан аралық мұздық кезеңіне жататын алғашқы құралдар табылды, бұл Чешир сол кезде, мүмкін, Homo heidelbergensis тұрған жер екенін көрсетеді. Таттоннан б.з.д. 10 000 жылға дейінгі балта басқыштары табылған, бұл Ескі тас дәуірінің (Палеолит) ізі. Чеширде тұрақты қоныстану Жаңа тас дәуірінде (Неолит) басталды. Мысалы, Конглтонның жанында "Кейірім тастары" деп аталатын камералы қабір бар. Бұл "мегалиттік мәдениетке" жатады, оның ерекшелігі – жер мен тас үйінділерінің астында салынған тас камералардағы ұжымдық жерлеу салты. Ол Конглтоннан шамамен үш миль шығысқа қарай орналасқан және бүкіл Чеширдегі ең көне мегалиттік құрылым болып табылады. Эддисбери бекінісі әскери қоғамға бет бұруды көрсетеді. Темір дәуірінде Чеширді солтүстікте Бриганттармен, батыста Десеанглилер мен Ордвиктермен шектес кельт Корновилері басып алды. Корнови тайпасының астанасы Шропширдегі Урекин қаласында орналасқан және олар Мидлвич пен Нортвичтегі кендерден тұз саудасымен аты шыққан. Манчестер әуежайының жанындағы маңызды Оверсли фермасының (неолит және қола дәуірі) қазбалары туралы мәліметтерді Оверслифорд#Оверсли фермасы бөлімінен қараңыз.

Римдік

Римдіктер 48 жылы Корновийлер жеріне келді және оларды Врэкин шайқасында жеңді. 70 жылы римдіктер Дева Виктрикс бекінісі мен қаласын салды, қазіргі Честер, ежелгі картограф Птолемейдің айтуынша, бекініс Британиядағы басқа бекіністерден 20%-ға үлкен болды. 1-ші ғасырда салынған амфитеатр 8 000 – 10 000 адамға сыятын. Бұл Ұлыбританиядағы ең үлкен әскери амфитеатр және сонымен қатар қорғалатын ескерткіш. Римдіктер Кондате (Нортвич) және Салинае (Мидлвич) елді мекендерін тұз кендері ретінде маңыздылығы үшін дамытты. Тұз Рим қоғамында өте маңызды болды және римдік оккупациялық күштер үшін жоғары бағаланды. Римнің басқа салалары Ранкорнда қорғасын балқыту және Уилдерспулда қыш ыдыс жасау болды, бірақ округ өзінің ауылдық сипатының көп бөлігін сақтап қалды және жергілікті британдықтар өнеркәсіпке қарағанда ауыл шаруашылығына көбірек бейімделді. Римдіктер 410 жылы Британиядан қоршаудан шыққанда әскер бекіністен бас тартса да, азаматтық қоныстар жалғасты (мүмкін, кейбір римдік ардагерлер әйелдері мен балаларымен бірге қалды) және оның тұрғындары бекініс пен оның қорғанысын Ирландия теңізінен келген шабуылшылардан қорғану үшін пайдалануды жалғастырды. Кейінірек 7-ші ғасырда Чешир Мерсия патшалығының құрамына кірді. Бірақ даниялықтардың шабуылдары күшейгенде, англосаксондықтар Честер қабырғаларын кеңейтіп, нығайтты. Честер ағылшындар мен даниялықтар арасындағы бірнеше шайқастардың орталығы болды, соңында Уэссекс және Мерсия королі Альфред оларды 894–895 жылдары қаладан қуып шықты және бейбітшілік шарты жасалды, оған сәйкес даниялықтарға Уирралда қоныстар берілді, оны олардың даниялық жер атауларынан көруге болады, мысалы, Тингволл (мағынасы «кездесу орны»). 7-ші ғасырдың соңында Әйіз Вербург қазіргі Честердегі Сент-Джон шіркеуі орнында діни мекеме құрды, ол кейіннен алғашқы кафедралық собор болды. Осы уақытқа дейін Мерси өзені Мерсия мен Нортумбрия арасындағы табиғи шекараны құраған болуы мүмкін. Қауіп енді Йорк қаласында орналасқан Дания патшалығынан келді, сондықтан Мерсия патшалығы 914 жылы Честерді қорғау үшін Эддисбериде бекініс салды. Мерси өзенінің бойымен Манчестерге дейін қорғаныс үшін бекіністі елді мекендер құрылды, соның ішінде Руддлан, Ранкорн, Телуолл, Бейкуэлл және Пенвортэм. Едуард Ескінің тұсында Мерсия патшалығына ескі Дербиширдің бөліктері қосылды. Бұл қазіргі Лонгдендейл мен Макклсфилд. Ол өзінің сотын Хандбридждегі ескі Ди көпірінің жанында, қазір Эдгардың даласы деп аталатын жердегі сарайда өткізді. Патшалар оған адалдық пен бағыныштылық серт бергеннен кейін, оны сарайға қайтарды. Ол кіргенде, осы көптеген патшалардың бағыныштылығымен оның мұрагерлері ағылшын патшалары деп мақтана алады деді. Честер 1007 жылы Чешир, Стаффордшир және Шропшир корольдерінің елдорманы Эдрик Стреонаның штаб-пәтері болды. Бұл Мерсия графтарының басшылығына ауысты: алдымен Леофрик (шамамен 1030–1057); содан кейін Эльфгар (1057–1062); және соңында Эдвин (1062–1070). Мерсия жерлерінің атауларын бүкіл округте көруге болады. Оларды «хам» (саксон сөзі «хамм» елді мекенді білдіреді) жұрнағымен тануға болады, мысалы, Фродшам, Истхам, Уиверхам; және «бург» немесе «бери» (бекінілген елді мекен немесе бекініс) сияқты Вренбери және Престбери. 1069 жылы соңғы қарсылық әрекеті тоқтатылды және Эдвин мен басқа саксон жер иелерінің мүлігі тартып алынып, олардың жерлері нормандық лордтарға берілді. Эдвин 1071 жылы тағы бір көтеріліске тырысты, бірақ сатқындыққа ұшырап, өлтірілді. 1086 жылғы Домсдей сараптамасынан қираудың дәлелдерін көруге болады, Чеширдегі жерлердің көпшілігі «wasta» немесе шөлге айналған жерлер деп тіркелді, «тастап кетілген немесе пайдасыз жерлер». Жеңіске дейін жерлер құнарлы болған. Честер 1070 жылы қоршауға алынып, ақырында тоналған, негізінен қиратылған және қираған. Округты бақылауға ие болған Уильям Ди өзеніне қарап, қалаға үстемдік ете алатын және оны басқара алатын, сонымен қатар округті басқара алатын қорғаныс орнында Честерде қамал салдырды. Ескі римдік қабырғалар жөнделіп, Честер сол кездегі Ұлыбританиядағы ең қорғалған қалалардың бірі болды. Хью Лупус немесе қасқыр деген лақап атпен танылды және патшаның толық өкілеттігімен дербес билік жүргізді. Сондықтан Чешир графтығының палатины деп жарияланды, бұл атақ бүгінгі күнге дейін сақталуда. Округты нормандық графтар басқаруды жалғастырды және олар 1237 жылы 7-ші граф Джон еркек мұрагерсіз қайтыс болғанға дейін өздерінің соттарын, мемлекеттік қызметін және тәуелсіз биліктерін енгізді. Сол кезде Генрих III әйелдер тарапынан мұрагерлік құқығын жарамсыз деп жариялап, атақты қайтарып алды және оны өзінің ұлы, кейіннен Эдуард I патшасы болған принц Эдуардқа берді. Осы уақыттан бері Англияның барлық монархтарының үлкен ұлы Честер графы атағын иеленді және атақ Уэльс принцімен бірге құрылды. 13-ші ғасырға қарай қала мен Честердегі қамал соншалықты маңызды болды, оларға Эдуард I патшасының түрлі соғыстарында пайдалану үшін патшалық пәтерлер салынды. Мерси мен Риббл арасындағы аудан (Домсдей кітабында «Inter Ripam et Mersam» деп белгіленген) Чеширге қатысты мәліметтерге кірді. Бұл сол кезде Оңтүстік Ланкашир Чеширдің құрамында болған деген жорамалға әкелді, бірақ толық зерттеулер Чешир мен болашақта Ланкашир болып танылатын жер арасындағы шекара Мерси өзені болып қалғанын көрсетті. Солтүстік шекараның осы белгісіздік кезеңі 1182 жылға дейін жалғасты, одан кейін Мерсидің солтүстігіндегі жерлер жаңа Ланкашир округінің құрамына кірді. Кейінірек Атискросс және Экстан жүздіктері Уэльстің құрамына кірді. Арадағы жылдарда қалған он жүздік тек жетіге бірікті, олардың аттары өзгерді: Брокстон, Баклоу, Эддисбери, Макклсфилд, Нантвич, Нортвич және Уиррал. Честер, Мидлвич және Нантвичте 1066 жылға дейін нарықтар болды, ал «порт» жұрнағы (нарық деген мағынада) Нормандықтардан бұрынғы нарықтардың болуын көрсетеді, мысалы, Стокпорт. Алайда, 12-ші және 13-ші ғасырларда қалаларға нарық құқықтары берілуі күшейді, бұл жергілікті халық нормандық билікке көбірек үйренгендіктен болды. Алдфорд және Алдерли нарықтары 1253 жылы құрылды; Макклсфилд 1261 жылы; Конглетон 1272 жылы және Овер 1280 жылы. Алайда, бәсекелестік күшті болды және 14-ші ғасырдың басына дейін Алдфорд, Коддингтон, Бреретон және Бертон нарықтары банкрот болды.

17 ғасыр

XVII ғасырдың басында Чеширде нормандардан тараған өз ақсүйектері қалыптасты. Бұл әулеттер сауда, құқық және қоғамдық істерде, әрі әрине жер иелігінде үстемдік құрды. Алайда, Чеширдің және Честер портының стратегиялық маңызы ұлттық қолбасшылардың жергілікті бейтараптыққа көнуіне мүмкіндік бермеді, нәтижесінде 1643 жылдың наурыз айында күштер Бірінші Миддлвич шайқасында қақтығысты. Округ өзінің аумағында көптеген шайқастарды көрді, ең бастысы – Нантвич пен Честер қамалдары. Парламент тарапынан, әсіресе Альтриншамға жақын Дунхам-Массиден сэр Джордж Бут бастаған бүліктер жоспарланды, бірақ олар басылды және көшбасшылары жазаланды. Соңында 1658 жылы әскери үкімдік аяқталды және Англия королі Карл II монархияны қайта орнатты. 1689 жылы Норфолк герцогы Генрих Джеймс II-нің Англия тағына қайта оралуына қарсы тұру мақсатымен Честердегі шағын Роодиде полк құрды. Бұл полк Чешир полкіне айналды және қазір Мерсиан полкінің (Чешир) 1-ші батальонының құрамына кіреді.

20 және 21 ғасырлар

1972 жылғы 1 сәуірде күшіне енген 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заң арқылы солтүстік-батыстағы бірқатар аудандар Үлкен Манчестер және Мерсисайд метрополиялық округтерінің құрамына кірді. Стокпорт (бұрынғы қалалық округ), Хайд, Дюкинфилд және солтүстік-шығыстағы Сталибридж Үлкен Манчестердің бөлігіне айналды. Солтүстік-батыстағы Уиррал түбегінің көп бөлігі, оның ішінде Бёркенхед және Уоллэй қалалық округтері Мерсисайдқа қосылды. Сонымен қатар, Тинтвистл ауылдық округі Дербиширге берілді. Мерсисайд/Үлкен Манчестер аймағының оңтүстігіндегі Ланкашир ауданы, оның ішінде Виднес және Уоррингтон қалалық округтері, Чеширдің жаңа метрополиялық емес округіне қосылды. Халтон мен Уоррингтон 1998 жылдың 1 сәуірінде Чешир округі кеңесінен тәуелсіз біртұтас билік органдары болды, бірақ рәсімдік мақсаттарда, сондай-ақ өрттен қорғау және полиция қызметтері үшін Чеширдің құрамында қала берді. 2004 жылы жергілікті өзін-өзі басқару реформасымен байланысты сайланған аймақтық ассамблеяға қатысты референдум жоспарланған, бірақ ол өткізілмеді. 2009 жылдың сәуірінде жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін қайта құру аясында Чешир округінің кеңесі мен Чешир округтері таратылып, олардың орнына екі жаңа біртұтас билік органы – Чешир Шығысы және Чешир Батысы мен Честер құрылды. Ал Халтон мен Уоррингтонның қолданыстағы біртұтас билік органдары бұл өзгеріске ұшырамады. Чешир қазір төрт біртұтас билік органы басқаратын рәсімдік округ болып табылады: Чешир Шығысы, Чешир Батысы мен Честер, Халтон және Уоррингтон. Чешир 1997 жылғы Лейтенанттар туралы заңға сәйкес рәсімдік мақсаттар үшін Лорд-лейтенант және Жоғары шериф лауазымдарын сақтап тұрады. Полиция, өрттен қорғау және құтқару қызметтері барлық төрт аймақта бірлесіп жалғастырылуда, Чешир полиция басқармасы мен Чешир өрттен қорғау басқармасы төрт кеңестің мүшелерінен тұрады. Англия шіркеуінің Честер диоцезінің шекарасы 1974 жылға дейінгі Чешир округінің шекарасына ең жақын, сондықтан ол Уиррал, Стокпорт және Тинтвистл ауылдық округі кеңесінің аумағын қамтитын Чеширдің барлық бөліктерін қамтиды. Рим-католик шіркеуінің басқару тұрғысынан, Чеширдің көп бөлігі Шрусбери Рим-католик диоцезіне жатады.