Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Матвей Исаакұлы Блантер (1903 жылдың 10 ақпанында [ескі стиль бойынша 28 қаңтарда] дүниеге келген, 1990 жылдың 27 қыркүйегінде қайтыс болған) – совет композиторы, Кеңес Одағындағы халыққа кең таралған әндер мен кино музыкасының ең белгілі композиторларының бірі. Ол көптеген шығармалардың авторы, соның ішінде бүкіл әлемде әлі күнге дейін орындалатын "Катюша" (1938) әнін жазған. 1975 жылға дейін композиторлық қызметпен айналысып, екі мыңнан астам ән шығарды.
Soviet Russian composer (1903–1990)
Matvey Isaakovich Blanter (Матве́й Исаа́кович Бла́нтер) (10 February 1903 [O. S. 28 January 1903]27 September 1990) was a Soviet composer, and one of the most prominent composers of popular songs and film music in the Soviet Union. Among many other works, he wrote the famous "Katyusha" (1938), performed to this day internationally. He was active as a composer until 1975, producing more than two thousand songs.
Балалық шағы мен білімі
Блантер, еврей шебердің ұлы, Ресей империясының Чернигов облысындағы Почеп қаласында дүниеге келді. Курск жоғары музыка училищесінде фортепиано және скрипканы оқыды. 1917-1919 жылдары Мәскеуде скрипка мен композицияны оқыды.
Blanter, the son of a Jewish craftsman, was born in the town of Pochep, then in the Chernigov Governorate of the Russian Empire. He studied piano and violin at the Kursk Higher Music School. From 1917 to 1919, he continued his education in Moscow, studying violin and composition.
Мансап
Блантердің алғашқы әндері 1920 жылдары жазылған. Сол кезде ол жеңіл би және джаз музыкасын жазды, соның ішінде "Джон Грей" (1923) – үлкен сәттіге ие болған фокстрот. 1930 жылдары, кеңестік мәдениет идеологиялық тұрғыдан қатаң болған кезде, Блантер кеңестік үгіт әндерін жазуға көшті. Ол Кеңес Одағының "халық әнін" жасаушылардың бірі ретінде танылды. Блантердің 1930 жылдардағы кейбір әндері 1918–1921 жылдардағы Ресей Азамат соғысының Қызыл Армия әндерінің стилінде жазылған және соғыстың большевик батырларын мифологиялық бейнелеген. Олардың ең танымалдары – Николай Шхордың өмірінен алынған "Шхор әні" (1935) және командир Железняк туралы "Партизан Железняк" (1936). Бұл ән әскери марш ырғағын жоқтау балладасының элементтерімен үйлестіреді, Железняк командирінің шайқаста қаһармандықпен қаза табуын суреттейді (ән Железняк қабірінің даладағы жалғыз үйіндісі туралы шумақпен басталады және аяқталады). Сол кезеңдегі Блантердің тағы бір атақты әндері – "Жастық" (1937), "Қазіргі уақытта біздің жас, көркейіп келе жатқан елімізде бәрі жас" деген сөздермен қуанышпен шеру маршын орындады; Иосиф Сталинге арналған "Сталин – біздің жеңіс даңқымыз" (1937), және Ресейдегі әрбір футбол матчының басында орындалатын "Футбол маршы" (1938). 1938 жылы Блантер ақын Михаил Исаковскиймен ұзақ мерзімді ынтымақтастығын бастады. Олардың бірінші әні, Блантердің ең танымал туындысы болған "Катюша" әлемге әйгілі болды. Онда Блантер ерлік, көтеріңкі шайқас әнінің элементтерін және сүйіктісін сағынып жылайтын шаруа әнінің элементтерін біріктірді. Өзен жағасында тұрған жас Катюша, кеңестік шекарада қызмет ететін сүйіктісі туралы ән айтады (оны "даланың сұр бүркітімен" салыстырады). Әннің тақырыбы – жауынгер Отанды және халқын қорғайды, ал бойжеткені олардың махаббатын сақтайды. Ән қуанышқа толы, құнарлы, гүлденген жерді бейнелейді, бірақ сонымен бірге Отан қауіп-қатерде екенін сезіндіреді. "Катюша" екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өз жерін жаудан қорғауға шабыттандырды. 1937 жылы "Правда" газеті мыңдаған совет қыздарын елдің алыс шығыс аймағында әскери қорғаныс құрылысына көмектесу үшін жұмыс істеуге шақырды. Блантерге осы бастаманы атап өту үшін өте танымал "Амур жағалауында" опереттасын жазу тапсырылды: премьерасы 1939 жылы Мәскеу опера театрында өтті, ал туынды Мәскеу радиосы арқылы таратылды және елдің опера компаниялары қабылдады. Блантер 1945 жылдың басында Қызыл Армиямен бірге Берлинге барды. Ол Сталиннің тапсырмасымен Берлиннің басып алынуы туралы симфония жазды. Алайда, Василий Чуйков Гитлердің өзін-өзі өлтіруінен кейін капитуляцияласу үшін Ханс Кребс басқаратын неміс делегациясымен кездескенде, Чуйков бірнеше әскери тілшілерге өзінің бас штабының мүшелері болып көрінуін ұсынды, келіссөздерде кәсіби және қауіпті көріну үшін. Бірақ Блантер сол кезде Чуйковпен делегация келген кезде кездесіп отырды және азаматтық киім кигендіктен Қызыл Армия офицері ретінде таныла алмады. Сондықтан Чуйков оны делегат бөлмеге кірер алдында шкафқа тығып тастады. Ол конференцияның көп бөлігін сол жерде өткізді, бірақ ауа жетіспеушілігінен есінен танып, шкафтан құлап түсті, делегаттар кетіп бара жатқанда Чуйковты ұялтып, немістерді таң қалдырды. Блантер соғыс жылдарында тағы бірнеше өте танымал әндер жазды. Оның 1945 жылғы "Жауы үйін өртеп тастады" әні, майданнан қайтып келген сарбаздың барлық отбасы мерт болғанын көруі туралы, билік оны тым пессимистік деп санап, орындалуына тыйым салғандықтан, дау тудырды; ол 1961 жылы алғаш рет орындалды. Блантердің соғыстан кейінгі әндері – "Көшпелі құстар ұшып барады" (1949), патриоттық совет әні, онда баяндаушы көшпелі құстардың ұшып кетуін бақылайды және Отаннан артық жақсы орын жоқ деп санайды, және бас-баритон Леонид Харитонов үшін жазылған "Қара көзді казак қызы" (Russian: Черноглазая казачка). 1983 жылы Блантер Совет жұртшылығының антисионистік комитетінің мүшесі болды, бұл комитет Совет Одағы антисионистік үгіт құралы ретінде құрылған. Ол 1990 жылы Мәскеуде қайтыс болды.
Blanter's first songs were composed in the 1920s. At the time, he wrote light dance and jazz music, including "John Gray" (1923), a foxtrot that became a major hit. In the 1930s, as Soviet culture grew more ideologically strict, Blanter shifted toward writing Soviet propaganda songs. He emerged as one of the creators of the Soviet "mass song". Some of Blanter's 1930s songs were styled after the Red Army songs of the Russian Civil War (1918–1921) and mythologized the war's Bolshevik heroes. The most famous among these are "The Song of Shchors" (1935), telling the tale of Ukrainian Red Army commander Nikolai Shchors, and "Partisan Zheleznyak" (1936), which combines the energetic rhythms of a military marching song with elements of a mournful ballad as it describes Commander Zheleznyak's heroic death in battle (the song opens and closes with a stanza about Zheleznyak's lonely burial mound in the steppes). Other notable Blanter songs from that period include "Youth" (1937), a cheerful marching song asserting that "right now, everyone is young in our young, beautiful country"; "Stalin Is Our Battle Glory" (1937), a widely performed hymn to Joseph Stalin; and "The Football March" (1938), music from which is still performed at the start of every football match in Russia. In 1938, Blanter began his long lasting collaboration with the poet Mikhail Isakovsky. Their first song, undoubtedly the most famous of Blanter's works, was the world renowned "Katyusha". In it, Blanter combined elements of the heroic, upbeat battle song and of a peasant song representing a woman's lamentation for an absent lover. Standing on a high riverbank, a young woman, Katyusha, sings of her beloved (compared to "a gray eagle of the steppes"), who is far away serving on the Soviet border. The theme of the song is that the soldier will protect the Motherland and its people while his girl will preserve their love. While the song is joyful and filled with the imagery of a fertile, blooming land, it also conveys the sense that the motherland is under threat. "Katyusha" gained fame during World War II as an inspiration to defend one's land from the enemy. In 1937, Pravda published a request for thousands of Soviet girls to go to work in the far east of the county, to help construct military defences. Blanter was commissioned to write the highly popular operetta On the Bank of the Amur River to celebrate the initiative: the premiere took place at Moscow Operetta Theatre in 1939, and the work was broadcast by Moscow Radio as well as taken up by operatic companies throughout the country. Blanter accompanied the Red Army to Berlin in early 1945. He was commissioned by Stalin to compose a symphony about the capture of Berlin. However, when Vasily Chuikov was meeting with a German delegation led by Hans Krebs to negotiate their surrender following Hitler's suicide, Chuikov had several uniformed war correspondents pretend to be members of his general staff in order to appear more professional and intimidating at the negotiations. But Blanter was also meeting with Chuikov at the time the delegation arrived and he could not pass as a Red Army officer as he was wearing civilian clothes. Thus, Chuikov shoved him into a closet just before the delegate entered the room. While he remained there for most of the conference, he eventually lapsed into unconsciousness from a lack of air, collapsing out of the closet and into the room just as the delegates were preparing to leave, embarrassing Chuikov and astonishing the Germans. Blanter wrote several other highly popular wartime songs. His 1945 song, "The Enemy Burned Down His Home", about a soldier who returns from the front to find his entire family dead, became controversial when the authorities deemed it too pessimistic and banned its performance; it was performed for the first time in 1961. Blanter's postwar songs include "The Migratory Birds Are Flying" (1949), a patriotic Soviet song in which the narrator watches migratory birds fly away and asserts that he can think of no better place to be than the Motherland, and "Dark Eyed Cossack Girl" (Russian: Черноглазая казачка), written especially for the bass baritone Leonid Kharitonov. In 1983, Blanter became a member of the Anti Zionist Committee of the Soviet Public, an organization created by the Soviet Union as an anti Zionist propaganda tool. He died in Moscow in 1990.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
Айн Рэндтің 1936 жылы жазылған "Біз тіріміз" романында 1923-1925 жылдар аралығындағы Петроградтағы оқиғаларға арналған бөлімде "Джон Грейдің" үлкен сұранысқа ие болуы суреттелген. 1966 жылғы "Соңғы шайқас" романында Корнелиус Райан Блантердің соғыстың соңғы күндері мен нацистік үкіметтің құлауы кезінде Қызыл Армиямен бірге Берлинге барғанын айтады. 2004 жылғы "Құлау" фильмінде Блантердің шағын рөлі бар, оны Борис Шварцман сомдады. Фильмде ол нацистік генерал Ханс Кребспен кездесуге асығысқан Василий Чуйковтың кабинетіндегі шкафқа тығылып қалады.
Ayn Rand's 1936 novel We the Living, set in Petrograd between 1923 and 1925, has a passage devoted to the huge popularity of "John Gray." In the 1966 novel The Last Battle, Cornelius Ryan records that Blanter accompanied the Red Army into Berlin during the last days of the war and the collapse of Nazi power. In the 2004 film, Downfall, Blanter plays a small role and is portrayed by Boris Schwarzmann. In the film, he is stuffed into the closet of Vasily Chuikov's office, who is in a rush to meet the Nazi general, Hans Krebs.