Жан Батист Дебре: Бразилия өмірін бейнелеген француз суретшісі

Кіріспе

Француз суретшісі (1768–1848)

Жан Батист Дебре (ʒɑ̃ batist dəbʁɛ; 18 сәуір 1768 – 28 маусым 1848) – Бразилия халқының бейнелерін сомдаған көптеген құнды литографиялардың авторы болған француз суретшісі. Дебре 1798 жылғы Көркем өнерлер салонында екінші жүлдеге ие болды.

Өмірбаян

Дебре француздық Бейнелеу өнері академиясында оқыды, ол ұлы Жак Луи Давидтің (1748–1825) шәкірті болды. 1780 жылдары Давидпен бірге Римге барды. Оның тұңғыш жұмысы 1798 жылы Бейнелеу өнері салонында болды, онда ол екінші жүлдеге ие болды. 1816 жылғы наурыз айында ол Бразилияға «француздық көркемдік миссиясының» мүшесі ретінде сапар шекті. Бұл француз суретшілері мен шеберлердің тобы Рио-де-Жанейрода король Д. Жоао VI және Барка графының қолдауымен өнер және қолөнер лицейін (Escola Real de Artes e Ofícios) құруға міндеттелген. Лицей кейін император Дом Педро I тұсында Императорлық Бейнелеу өнері академиясына (Academia Imperial de Belas Artes) айналды. Алдымен Португалияның эмиграциядағы сарайының, кейін Риодағы императорлық сарайдың сүйікті суретшісі ретінде Дебретке оның көптеген мүшелерінің портреттерін салу тапсырылды, мысалы Португалия королі Дом Жоао VI және Австрияның архигерцогинясы Мария Леопольдина, Бразилияның бірінші императрицасы, ол Д. Педро I-ге үйленді (Дебретке Рио портына үйлену тойына келгенінің суретін салу, сондай-ақ жаңа императорды жұртшылықтың құрметтеуін бейнелеу тапсырылды). Ол 1822 жылғы желтоқсанда Императорлық академияда өз ательесін ашып, 1826 жылы құрметті оқытушы болды. 1829 жылы Дебре Бразилиядағы алғашқы көркемдік көрмені ұйымдастырды, онда өзінің және шәкірттерінің көптеген жұмыстарын ұсынды. Француз империясы кезінде Давидтің атқарған рөлін үлгі етіп, Дебре көптеген ресми шаралар мен сарайдың мерекелеріне арналған әшекейлерді жасауға қатысты, тіпті сарай қызметкерлерінің кейбір киімдерін де оған жасатқан. Ол Париждегі ағасымен жиі хат алмасып тұрды. Ағасының Бразилиядағы күнделікті өмірді бейнелеуге қызығушылығын байқағаннан кейін, ол 1816–1831 жылдар аралығында көше көріністерін, жергілікті киімдерді және бразилиялықтардың қарым-қатынастарын суреттеуге кірісті. Ол, әсіресе, Бразилиядағы африкалық құлдардың тағдыры мен жергілікті халықтарға қызығушылық танытты. Немец суретшісі Иоганн Мориц Ругендаспен (1802–1858) бірге оның жұмысы 19 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Бразилиядағы өмірдің ең маңызды графикалық құжаттамаларының бірі болып табылады. Дебре 1831 жылы Францияға оралып, Бейнелеу өнері академиясының мүшесі болды. 1834–1839 жылдары ол өзінің монументалды үш томдық гравюралар сериясын жариялады, ол «Бразилияға суретші және тарихи саяхат» («Voyage Pittoresque et Historique au Brésil, ou Séjour d'un Artiste Français au Brésil») деп аталды. Алайда, бұл жұмыс коммерциялық сәттілікке жете алмады. Көрерменің назарына түсу үшін ол алыстағы туысы Давидтің суреттерін бейнелейтін литографиялар жасады, бірақ басылымдардың саны өте шектеулі болды және қаржы жетіспеді. Дебре 1848 жылы Парижде кедейлікте қайтыс болды.

Debret studied at the French Academy of Fine Arts, a pupil of the great Jacques Louis David (1748–1825) to whom he was related. He accompanied David to Rome in the 1780s. His debut was at the Salon des Beaux Arts of 1798, where he got the second prize. He travelled to Brazil in March 1816 as a member of the so called French Artistic Mission, a group of bonapartist French artists and artisans bound to creating an arts and crafts lyceum in Rio de Janeiro (Escola Real de Artes e Ofícios) under the auspices of King D. João VI and the Count of Barca. The lyceum later became the Academia Imperial de Belas Artes (Imperial Academy of Fine Arts) under Emperor Dom Pedro I. As a painter favored first by the Portuguese court in exile and later by the imperial court in Rio, Debret was often commissioned to paint portraits of many of its members, such as Portuguese king Dom João VI and the Archduchess Maria Leopoldina of Austria, the first empress of Brazil, who married D. Pedro I (Debret was commissioned to produce a painting of her arrival for the marriage at the Rio port, as well as the public acclaiming of the new Emperor). He established his atelier at the Imperial Academy in December 1822 and became a valued teacher in 1826. In 1829 Debret organized the first arts exhibition ever to take place in Brazil, in which he presented many of his works as well as of his disciples. Emulating David's role during the French Empire, Debret was also involved in the drawing ornaments for many of public ceremonies and official festivities of the court and even some of the courtier's uniforms are credited to him. He corresponded frequently with his brother in Paris. After noticing his brother's interest in his depiction of everyday life in Brazil, he started to sketch street scenes, local costumes and relations of the Brazilians in the period between 1816 and 1831. He took a particular interest in slavery of blacks and in the indigenous peoples in Brazil. Together with the German painter Johann Moritz Rugendas (1802–1858), his work is one of the most important graphic documentation of life in Brazil during the early decades of the 19th century. Debret returned to France in 1831 and became a member of the Academie des Beaux Arts. From 1834 to 1839 he published his monumental series of three volumes of engravings, titled Voyage Pittoresque et Historique au Brésil, ou Séjour d'un Artiste Français au Brésil ("A Picturesque and Historic Voyage to Brazil, or the Sojourn of a French Artist in Brazil"). Unfortunately the work was not a commercial success. In order to survive, he made lithographs depicting paintings by his distant cousin David, but the editions were very limited and money was short. Debret died poor in Paris in 1848.