Кіріспе

Британдық әскери шенеунік және саяхатшы

Коллет Баркер (31 желтоқсан 1784 – 30 сәуір 1831) – британдық әскери шенеунік және саяхатшы. Ол Оңтүстік Австралия, Батыс Австралия және Солтүстік территорияның Кобург түбегі аймақтарын зерттеді.

Тарих

Баркер Англияның Хакни қаласында дүниеге келді және балалық шағында Ньюбериде өмір сүрді. Ол 23 қаңтар 1806 жылы британдық армияға 39-шы жаяу полкіне ақы төлеп прапорщик болып қабылданып, 1809 жылы лейтенант, ал 1825 жылы капитан болды. Баркер Пенисула соғыстарының қатысушысы, Сицилия, Португалия, Испания және Францияда қызмет етті. Ол сондай-ақ Канада мен Ирландияда қызметтен кейін, 39-шы жаяу полкінің 1-ші батальонымен бірге Phoenix түрме кемесімен Австралияға аттанды. Ол 18 шілде 1828 жылы Сиднейге жетті.

Солтүстік территория

1828 жылдың 13 қыркүйегінде ол Солтүстік территориядағы Раффлс шығанағындағы Форт Веллингтон бекінісінің жаңа коменданты ретінде келді. Баркер Форт Веллингтонға басшылыққа келген кезде, капитан Генри Смит басқарған кезеңде аборигендер мен қоныс аударушылар арасындағы қарым-қатынас өзара қорқыныш пен ашық жаушылыққа дейін нашарлаған еді. Губернатор Дарлингке бірінші хабарламасында Баркер: «Ұзақ уақыттан бері аборигендерден хабар жоқ; олар жақын маңдағы жерлерді тастап кеткен сияқты» деп хабарлады. Аборигендердің ұрлық жасауы мен сөңке салуына байланысты, бұрынғы комендант «әлгі адамды қоныста ұстап, осылайша одан әрі жанжалдардың алдын алуға болады деген үмітпен» әрбір абориген үшін бес фунт сыйлық ұсынды. Бұл, Дарлингтің айтуынша, «өте ауыр құқық бұзушылыққа» әкеп соқты. Жеке Чарльз Миллер тергеу барысында берген куәлігінде мынаны мәлімдеді. Осы жағдайлардың нәтижесінде Коллет Баркер 1828 жылдың 13 қыркүйегінде өзінің қызметін бастады. Осыдан кейін аборигендер қонысқа жақындады және Баркердің малай тілмашының қызы Норриді жіберіп, Веллингтонның қолын ұстатып, бекініске кіргізді. Келесі айларда Баркер қарым-қатынасты жақсартты, соның арқасында ол жергілікті тұрғындармен бірнеше күнге қауіпсіз сапарға шыға алды. Осы қоныстың құрылу себептерінің бірі – Малай немесе Макассан балықшыларымен сауда байланысын орнатуға тырысу еді. Олар терекпан (теңіз құрттары) іздеп, Австралияның солтүстік жағалауына үнемі кемелерін тікелей қытайларға сату үшін жеткізіп жүрді. Жыл бойы 1000-нан астам теңізші Раффлс шығанағының жағалауына келіп, Баркердің бекінісімен сауда жасауға үлкен қызығушылық танытты. Баркер өзінің күнделіктерінде көптеген аборигендердің есімдерін, сөздерін және жергілікті тұрғындармен үнемі байланыс арқылы білген аборигендер мәдениетінің ерекшеліктерін жазды. Екі мәдениет арасындағы келіспеушіліктердің себебі, әсіресе қоныстың каноэлерін ұрлау болды. Баркер бұл мәселені каноэлерді уақытша беру арқылы шешті және шілде айына қарай олар балық пен тасбақа панцирімен қайтарылып жатқанын көрді. Баркердің Макассан балықшыларымен байланысын жақсарту және аборигендермен қарым-қатынастың оңға бағдалуы туралы хабарламалары губернатор Дарлингтің шешіміне әсер ете алатыны белгілі болғаннан кейін, қонысты тастау туралы бұйрық келіп түсті. Баркер кейіннен Британдықтардың Король Джордж шығанағындағы қонысының коменданты болды, жол бойында Перттегі Суан өзенінің жаңа қонысында тоқтады.

Батыс Австралия

Келесі жылы Баркер Батыс Австралиядағы Король Джордж шығанағының командирі болды. Баркер тамаша әкімшілік қабілеттеріне ие болды және екі бағынышты жерде де жергілікті халыққа мейірімді дос болды. Ол аборигендердің жер-су атауларын, адамдарын, дәстүрлерін және сенімдерін жазып алып, сақтап қалды, әйтпесе олардың құны жоғалып кетуі мүмкін еді.

Оңтүстік Австралия

1831 жылы Чарльз Стюрттың ұсынысымен, ол өткен жылы Мюррей өзенінің саңылаулы аузына барғаннан кейін, Баркер Оңтүстік Австралиядағы Сент-Винсент шығанағының шығыс жағалауын зерттеу үшін жіберілді. Мақсаты – Мюррей өзенінің тағы бір арнасы осы жерде теңізге құя ма екенін анылау еді. 1831 жылдың 13 сәуірінде Баркер мен оның серіктері Изабелла кемесімен Джервис мүйісіне жетті. Ол жағалауды зерттеп, арнаның жоқ екенін анықтады. Баркер 15 сәуірде Онкапаринга өзенімен кездесті. Одан кейін ол қазіргі Аделаида қаласының солтүстігіндегі таулы аймақтарды зерттеді және Лофти тауына көтерілді, онда Порт өзенінің құйылысын, Баркер шығанағын және болашақ Порт-Аделаиданы көрді – оның ең маңызды жаңалығы осы болды. Содан кейін ол Изабелла кемесін қазіргі Янкалилла шығанасының жанында тоқтатып, Александрина көлі мен Энкоунтер шығанасының айналасын зерттеу үшін құрлықпен жүрді.

Өлім

1831 жылы 29 сәуірде олар Мюррей аузына жетті. Баркер келесі күні таңертең тар арнадан жүзіп өтіп, құм төбесінен өтті де, одан кейін қайтадан көрінбеді. Бірнеше күннен кейін экспедиция мүшелері Баркерді жергілікті халықтың өлтіргенін білді. Олар оны киіт немесе теңіз аңшысы деп қателесіп, олардың көптегені жергілікті әйелдерді зорлап алып кеткен еді. Кінәлілер анықталды, бірақ оларға қарсы ешқандай жазалау шарасы қолданылмады. Бір сарапшының пікірінше, бұл оларды еуропалықтарға, әсіресе "Мария" кемесінен аман қалғандарға шабуыл жасауға жігерлендірді. Баркер тірі қалғанда, губернатор Дарлинг оны маорилердің наразылығынан қауіптеніп, Жаңа Зеландияның Солтүстік аралына алғашқы резидент ретінде жібермек еді. Оның міндеті – тараптарды татуластыру болған.

Тану

Баркер тауына капитан Стюрт оның құрметіне ат қойған, бірақ оны қателікпен Лофти тауы деп ойлаған, ал осы таудың атымен қала аталған. Батыс Австралиядағы Маунт-Баркер қаласы және Оңтүстік Австралияның оңтүстік-шығысындағы Баркер сайлау округі де оның есімімен байланыстырылған.

Жеке өмір

Баркер ешқашан үйленбеген. Оның ең жақын туыстары Коллет Добсон Коллет, жүрегі жақын туысы; Клара Коллет, шөбересі; Эдвард Добсон, Жаңа Зеландия инженері, жүрегі жақын туысы; және шөберелері, сэр Артур Дадли Добсон, Жаңа Зеландия инженер-геодезист, және Джордж Добсон, Жаңа Зеландия геодезисі, 1866 жылы Берджесс тобының қолынан қаза тапты.