Уильям Ховелл: Австралия саяхатшысының өмірі мен экспедициялары
William Hovell
Уильям Ховелл – австралиялық саяхатшы, 1824 ж. Сиднейден Порт-Филипке (Мельбурн) сапар жасаған. Батыл із-тәуелшінің өмірі мен экспедициялары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Хилтон Ховелл (26 сәуір 1786 – 9 қараша 1875) – Австралияны зерттеген ағылшын саяхатшысы. 1824 жылы Гамильтон Хьюммен бірге Сиднейден Порт-Филлипке (қазіргі Мельбурн қаласының жанында) құрлықпен экспедиция жасады, содан кейін Батыс портының аймағын зерттеді.
Australian explorer
William Hilton Hovell (26 April 1786 – 9 November 1875) was an English explorer of Australia. With Hamilton Hume, he made an 1824 overland expedition from Sydney to Port Phillip (near the site of present day Melbourne), and later explored the area around Western Port.
Ерте өмір
Ховелл Англияның Норфолк графтығындағы Ярмут қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Жерорта теңізіне сауда жасайтын кеме капитаны және оның бір бөлігінің иесі болды, 1794 жылы сапар барысында француздар оны тұтқынға алып, бір портына жеткізіп, онда ол екі жыл бойы соғыс тұтқыны болды. Уильям он жасқа толғанда өмірін көру үшін теңізге шықты. Кеменің алдыңғы бөлігіндегі жұмыстың қиындығын бастан өткізгеннен кейін, 20 жасында ол Перуға бағытталған «Зенобия» кемесінің серігі болды, ал екі жылдан соң Рио-де-Жанейроға бағытталған «Юно» сауда кемесінің капитаны болды. Ол Австралияға келуге шешім қабылдады, әйелі Эстер Арнделл (хирург Томас Арнделлдің қызы) және екі баласы – ұл мен қызбен бірге «Эрл Спенсер» кемесімен 1813 жылдың 9 қазанында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сиднейге келді. Симеон Лордпен байланыс орнатып, Ховелл кеме шебері болды және Австралияның шығыс жағалауы мен Жаңа Зеландияға бірнеше сауда сапарларын жасады. 1816 жылдың маусым айында «Ағалар» кемесімен Кент тобында, Басс бұғазында кеме апатқа ұшырады, ол және сегіз адамнан тұратын экипажы кемеден шашырап қалған бидайдың есебінен 10 апта бойы тірі қалды, содан кейін «Спринг» кемесімен құтқарылды. 1819 жылы ол Сиднейдің жанында жерге қоныстанды және оңтүстікке қарай зерттеулер жүргізді; 1823 жылы ол Буррагоранг аңғарына жетті.
Hovell was born in Yarmouth, Norfolk, England. His father was captain and part owner of a vessel trading to the Mediterranean, which, during a voyage in 1794, was captured by the French and taken into a port, where he became a prisoner of war for two years. William, when only 10 years of age, went to sea to earn his living. After going through the hard life of a foremast hand, at 20 years of age he was mate of Zenobia bound to Peru, and two years later he was a mercantile marine captain of the Juno bound to Rio Janeiro, and others. He decided to come to Australia, arriving at Sydney New South Wales by the ship Earl Spencer, with his wife Esther née Arndell (daughter of the surgeon Thomas Arndell), and two children, a boy and a girl, on 9 October 1813. Making an association with Simeon Lord, Hovell became master of a vessel and made several trading voyages along the east coast of Australia coast and to New Zealand. In June 1816, while in command of The Brothers he was shipwrecked in the Kent Group, Bass Strait, and along with his crew of eight survived for 10 weeks on the wheat from their cargo that was washed up, before being rescued by the Spring. In 1819 he settled on the land near Sydney and did some exploring in a southerly direction; he reached the Burragorang Valley in 1823.
Іздеуші
1824 жылы губернатор сэр Томас Брисбен Ховеллге Гамильтон Хьюммен бірлесіп, қазіргі Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Викторияның оңтүстігін зерттеуді тапсырды. Ховеллдің далалық тәжірибесі аз болғанмен, навигацияда мол тәжірибесі болды. Жоспарланған ресми экспедиция іске аспады, сондықтан Хьюм мен Ховелл саяхатты өз қаражатынан жасауға бекінді. Зерттеушілер 3 қазан 1824 жылы алты адаммен аттанды. Олар 13 қазанда Хьюмтің стансасына жетіп, 17 қазанда бес бұқа, үш жылқы және екі арбамен экспедицияны бастады. 22 қазанда Мюррамбиджи өзенінің тасыған кезінде одан өтудің жалғыз жолы – арбалардың біреуін тарпаулинмен жауып қайыққа айналдыру екенін анықтады. Адамдар, жылқылар мен бұқалар өзенді жүзіп өтті, барлық жабдықтар сәтті жеткізілді. Бір-екі күннен кейін, суарналары көп, бұдырлы жерде, жүкті арбаларға жол табу қиын болды, сондықтан 27 қазанда оларды тастап кетуге шешім қабылдады. 16 қарашаға дейін олардың жолы қиын таулы аймақтардан өтті. Сол күні олар үлкен өзенге келді, Ховелл оны Хьюм өзені деп атады, "оның алғашқы көргені". Бұл кейінірек Чарльз Стюрт ашқан Мюррей өзенінің жоғарғы ағысы еді. Бұл жерден өту мүмкін болмады, бірақ бірнеше күннен кейін жақсырақ жер табылды, олар қайықтың шикі жақтауын жасап, өтіп кетті. 3 желтоқсанға дейін олар Гулберн өзеніне жетіп, қайықсыз-ақ кесіп өтуге мүмкіндік алды. Төрт күннен кейін олар өтуге болмайтын жерге жетті. Топ үш күн бойы Ұлы бөлініс тауларын Өкініш тауынан өтуге тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Хьюм бағытын батысқа бұрып, 12 желтоқсанда болашақ Бродфорд қалашығының жанындағы төмендікке жетті, онда лагерь құрды. Хьюм оңтүстікке қарай төменгі жоталарға бет алды және келесі күні сол бағытта өткел тапты. Ол топты Хьюм өткелі, Вандонг арқылы бөлініс тауларын кесіп өтіп, 16 желтоқсан 1824 жылы Порт Филлип шығанағындағы Бёрд Рок, Пойнт Лилиасқа жетті, бұл болашақ Джилонгқа жақын жерде орналасқан. Ховелл сол күні олардың географиялық координаталарын өлшегенін айтты, бірақ шындығында ол саяхат кезінде өздері салған картадан оқыған. Ховелл 1867 жылы географиялық координаталарды өлшемегенін мойындап, кінәні Хьюмге жапты. Осы мойындаудан бұрын, 1831 жылы саяхат туралы алғашқы кітапты жазған доктор Уильям Блэнд, Ховеллді қорғау үшін географиялық координатада бір градус қате жіберген деген аңыз ойлап тапты. Топ 18 желтоқсанда Жаңа Оңтүстік Уэльске қайта оралды. Хьюм таулы жерлерден аулақ болу және көп уақытты үнемдеу үшін батысқа қарай саяхаттауды жөн көрді. Бұл дұрыс шешім болды. 16 қаңтар 1825 жылы, ұн бітіп қалғанда, олар артында қалдырған арбаларына жетті, содан кейін екі күннен кейін Гуннингтегі Хьюм стансасының қауіпсіздігіне жетті. 25 наурыз 1825 жылы губернатор Брисбен Ховелл мен Хьюмнің ашылулары туралы хабарлап, Батыс портты зерттеу үшін кеме жіберуді жоспарлап отырғанын айтты. Алайда, оның ізбасары, губернатор Дарлинг, 1826 жылдың соңында ғана капитан Райт басқаруымен экспедицияны Батыс портқа жіберді. Ховелл осы экспедицияға қосылды, келген кезде ол өзінің алғашқы сапарында жеткен аймақ емес екенін көрді. Ховелл Батыс портты және солтүстікке қарай қоршап тұрған жерлерді зерттеп, баяндады, ал шығысқа қарай Кеп Патерсон жағалауында ол "өте жақсы көмірдің көп мөлшерін" тапты. Бұл Викторияда көмірдің алғашқы ашылуы болды. Ховелл осы экспедицияда бес ай бойы болды, содан кейін басқа зерттеулер жасаған жоқ. Ол келесі 10 жыл ішінде Хьюммен бірге жасаған саяхаттары үшін, сондай-ақ Батыс портқа жасаған саяхаты үшін үкіметтен ерекше мойындау алуға тырысты, бірақ олар "құнына қарамастан, өте жеткіліксіз сыйақы ретінде шектеулер мен ауыртпалықтарға ұшырады". Ол сәттілікке жетпеген көрінеді, бірақ Гоулберндегі мал өсіру шаруашылығында өркендеп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Ол 9 қараша 1875 жылы қайтыс болды, ал 1877 жылы оның әйелі Сидней университетіне 6000 фунт стерлинг мүлік қалдырды, ол Уильям Хилтон Ховелл атындағы геология және физикалық география бойынша лекция оқуына негіз болды.
In 1824 Governor Sir Thomas Brisbane asked Hovell to join with Hamilton Hume to undertake the exploration of what is now southern New South Wales and Victoria in an attempt to obtain more information about any rivers that might run south in the direction of Spencer Gulf. Hovell had little bush experience, but had great experience as a navigator. The planned official expedition did not eventuate, and Hume and Hovell decided to make the journey at their own expense. The explorers left on 3 October 1824 with six men. They reached Hume's station on 13 October, and on 17 October began the expedition proper with five bullocks, three horses and two carts. On 22 October they found that the only way to pass the Murrumbidgee River, then in flood, was to convert one of the carts into a type of boat by passing a tarpaulin under it; the men, horses, and bullocks swam over, and everything successfully got across. A day or two later, in broken hilly country full of water courses, they had great difficulty in finding a road for the loaded carts, deciding on 27 October to abandon them. Until 16 November their course lay through difficult mountainous country. On that day they came to a large river which Hovell called Hume's River "he being the first that saw it". This was an upper reach of the Murray River so named by Charles Sturt a few years later. It was impossible to cross here, but after a few days a better place was found, and constructing the rough frame of a boat, they managed to get across. By 3 December they had reached the Goulburn River, which they were able to cross without a boat. Four days later impassable country was reached. The party spent three days attempting to cross the Great Dividing Range at Mt Disappointment but were thwarted. Hume shifted direction to the West then reached lower land at the future township of Broadford on the 12 December where they camped. Hume headed towards low ranges to the South and found a pass in that direction next day. He led the party across the Dividing Range at Hume’s Pass, Wandong and on the 16th December, 1824 reached Port Phillip Bay at Bird Rock, Point Lillias adjacent to the future Geelong. Hovell claimed that he measured their longitude on the same day but in reality he read it off the sketch map that they had drafted themselves during the trip. Hovell admitted in 1867 that he did not take any longitude measurements and blamed Hume for it. Prior to this admission, Dr William Bland, who wrote the first book on the journey in 1831, invented the myth that Hovell made an error of one degree in longitude in order to protect him. The party turned back towards New South Wales on the 18 December. Hume chose to travel more to the west to avoid the mountainous country and save considerable time. This was a sound decision. On 16 January 1825, just as their flour ran out, they reached the carts they had left behind them, and then two days later the safety of Hume's station at Gunning. On 25 March 1825 Governor Brisbane mentioned the discoveries of Hovell and Hume in a dispatch and said that he intended to send a vessel to Western Port to have it explored. However, nothing was done until his successor, Governor Darling, towards the end of 1826, sent an expedition under Captain Wright to Western Port. Hovell was attached to this expedition, and when it arrived he saw that it was not the region that he had reached on his first trip. Hovell explored and reported on the land surrounding Western Port and to the north of it, and near the coast to the east at Cape Paterson he discovered "great quantities of very fine coal". This was the first discovery of coal in Victoria. Hovell was away five months on this expedition and afterwards did no more exploring. He made various efforts during the next 10 years to obtain some special recognition from the government in addition to the grants of for the journey with Hume, and for the journey to Western Port, "subject to restrictions and encumbrances so depreciatory of its value, as to render it a very inadequate remuneration". He appears to have had no success, but prospered on his pastoral run at Goulburn, where he lived for the rest of his life. He died on 9 November 1875, and in 1877 his widow left the substantial sum of £6000 to the University of Sydney as a memorial of him, which was used to found the William Hilton Hovell lectureship on geology and physical geography.
Өмірінің соңғы жылдары
1854 жылы Хьюм мен Ховелл арасында наразылық туды, осының салдарынан екеуі де экспедицияны жүргізу барысы туралы қайшылықтарға толы мәлімдемелер жазған қоғамдық құжаттарды дайындады. 1853 жылдың желтоқсан айында Ховелл Гелонгте аймақтың ашылуының 29 жылдығын мерекелеу үшін өткен қоғамдық кешкі асқа шақырылды. Хьюмға Гелонгтың ашылуы Ховеллге есептелгені туралы хабар жетті. Ховеллдің сөйлегенінің ең толық мәліметі Хьюмнің талабын растамайды. Ховелл 1875 жылдың 9 қарашасында Сиднейде қайтыс болды және Гулбернде жерленді, одан бір ұлы қалды.
In 1854 ill feeling arose between Hume and Hovell which led to each write public documents with contradicting claims on the conduct of their expedition. In December 1853 Hovell had been entertained at a public dinner in Geelong to celebrate the 29th anniversary of the discovery of the district. Reports reached Hume that Hovell was credited for the discovery of Geelong. The fullest report of Hovell's speech available does not justify Hume's contention. Hovell died in Sydney on 9 November 1875 and was buried at Goulburn, survived by a son.