Кіріспе

Ұзаққа созылатын ұшқышсыз әуе кемесі

IAI Heron (Machatz 1) – Израиль аэроғарыш өнеркәсібінің Malat (UAV) бөлімшесінде жасалған орташа биіктіктегі ұзаққа созылатын ұшқышсыз әуе кемесі (UAV). Ол 10,5 км (35 000 фут) биіктікте 52 сағатқа дейін ұшуға қабілетті, орташа биіктіктегі ұзақ мерзімді (MALE) операцияларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. 52 сағат үздіксіз ұшу сынақтары жүргізілген, бірақ пайдалы жүктемеге және ұшу профиліне байланысты нақты пайдалану кезіндегі ұшудың максималды ұзақтығы одан кем. Оның жетілдірілген нұсқасы Heron TP, сондай-ақ IAI Eitan деп те аталады. 2005 жылдың 11 қыркүйегінде Израиль қорғаныс күштері 50 миллион АҚШ долларына Heron жүйелерін сатып алғаны жарияланды.

Жобалау және әзірлеу

Heron ішкі GPS навигациялық құрылғысын пайдаланады және алдын ала бағдарламаланған ұшу профилімен (мұндай жағдайда жүйе ұшып көтерілуден қонуға дейін толық автономды болады), немесе жердегі басқару стансасынан қолмен басқару, немесе екеуінің үйлесімімен басқарылады. Жердегі стансамен байланыс үзілген жағдайда, ол өздігінен базаға оралып, қонуға қабілетті. Жүйеде толық автоматты ұшыру және қалпына келтіру (АЛР) мүмкіндігі және кез келген ауа-райы жағдайында жұмыс істеуге қабілеттілік бар. Heron түрлі сенсорларды тасымалдай алады, оның ішінде термографиялық камера (инфрақызыл), көрінетін жарықпен әуедегі жерді бақылау, барлау жүйелері (COMINT және ELINT) және әртүрлі радар жүйелері бар. Heron нысананы табу және артиллерияны реттеуге де қабілетті. Жүк көтергіш сенсорлар жердегі басқару стансасымен нақты уақытта байланысады, тікелей байланыс желісі немесе әуедегі/спутниктік реле арқылы. Навигациялық жүйе сияқты, жүк көтергішті де толық алдын ала бағдарламаланған автономды режимде, немесе қолмен нақты уақыт режимінде қашықтан басқару арқылы, немесе екеуінің үйлесімінде пайдалануға болады.

Супер қаһарман

2014 жылғы ақпанда Сингапур әуе көрмесінде IAI Heron UAS-тің Super Heron жетілдірілген нұсқасын таныстырды. Super Heron 200 ат күші бар дизельдік қозғалтқышқа ие, бұл оның жылдам көтерілуін және өнімділігін арттырады. Оның қашықтығы көру шегінде және спутниктік басқару арқылы анықталады. 30000 фут (9144 м) максималды биіктікте 45 сағатқа дейін ұшуға қабілетті. Круиздік жылдамдығы және ең жоғары жылдамдығы көрсетілмеген.

Пайдалану тарихы

"Герон" 2008-2009 жылдары Газадағы "Қиып құйылған қорғасын" операциясы кезінде кеңінен қолданылды. Операция барысында әр бригадаға жақын қолдау үшін БПЛА эскадрильясы бекітілді. Бұл Израильдің әуе күштерінің тікелей бағыныстылығынсыз, БПЛА, тікұшақтар мен истребительдерді жер күштеріне тікелей бөлуінің алғашқы мысалы болды. Әуе қолдауын басқарушылар бригада командирлерімен бірге фронт желісінде жұмыс істеді, бригада командирінің тікелей әуе күштерін пайдалануына ерекше мән берді. Газа аймағының үстінде кем дегенде он екі БПЛА тұрақты түрде ұшып тұру арқылы жоғары деңгейдегі жағдайды бақылау қамтамасыз етілді. Әуеден бақылауды "Герон" және "Hermes 450" БПЛА-лары, сондай-ақ "Apache" шабуылдық тікұшақтары жүзеге асырды. Әуе күштері мен жер күштері арасындағы үйлесімділікпен қатар, Израиль жер күштері Израиль қауіпсіздік агенттігінің оперативтік қызметкерлерін алдыңғы қатардағы бөлімдерге тікелей қосып, олардың көмегін пайдалана алды. Бұл ведомствоаралық үйлесімділік тактикалық хабардарлықтың жоғары деңгейіне және уақыт өте маңызды нысаналарды дер кезінде жоюға мүмкіндік берді. "Геронды" пайдаланатын басқа елдердің қатарында Сингапур, Үндістан және Түркия бар. Франция "Геронның" "Eagle" немесе "Harfang" деп аталатын түрімен пайдаланады. 2008 жылы Канада 2009 жылдан бастап Ауғанстанда пайдалану үшін "Геронды" жалға алу жоспарын жариялады. 2009 жылдың ортасында Австралия Ауғанстанда пайдалану үшін екі "Геронды" көп миллиондық жалға алу шарты бойынша жалға алды. 2013 жылдың шілде айының басында "Герон" Ауғанстан аймағында 15 000 сағатқа жуық ұшу уақытын жинады. Австралия 2014 жылдың 30 қарашасында Ауғанстандағы "Slipper" операциясын қолдауда 27 000 сағат ұшу уақытын жинағаннан кейін "Геронды" пайдалануын тоқтатты. Австралия Корольдік әуе күштері 2017 жылдың маусым айында екі "Геронды" қызметтен шығарды. 2021 жылдан бастап Мальтада орналасқан "Герон" БПЛА-лары Жерорта теңізінің оңтүстігіндегі мигранттардың қозғалысын бақылау үшін Frontex – Еуропалық шекара және жағалау күзет агенттігі тарапынан пайдаланылуда. Бұл іс-әрекет Ливия және Тунис сияқты елдермен жиналған мәліметтерді бөлісу туралы хабарланғаннан кейін дау тудырды. Бұл мәліметтерді заңсыз мигранттарды олардың бастапқы орнына қайтаруға мәжбүрлеу үшін, оларға басқа елдерде пана сұрау мүмкіндігінен айыру үшін пайдалануға болады деген алаңдаушылық туды.