Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскери мақсаттарға арналған роботтық құрылғылар
Robotic devices designed for military applications
Әскери роботтар – автономды немесе қашықтан басқарылатын жылдам қозғалатын роботтар, олар көліктен бастап іздеу-құтқару және шабуылға дейін әскери мақсаттар үшін жасалған. Кейбір мұндай жүйелер қазір қолданыста, ал көптегені әзірлену үстінде.
Military robots are autonomous robots or remote controlled mobile robots designed for military applications, from transport to search & rescue and attack. Some such systems are currently in use, and many are under development.
Тарих
Әскери роботтар тарихы Екінші дүниежүзілік соғыс пен Суық соғыс кезеңіне дейін барып жетеді, олар неміс "Голиаф" іздік миналары және советтік телетанктер түрінде қолданылған. "ЦРУ офицерлері әуе роботтарын пайдалану туралы он жылдық қиялының алғашқы практикалық нәтижелерін көре бастаған" кезде MQ-1 Predator дроны енгізілді. Роботтарды соғыста қолдану, дәстүрлі түрде ғылыми фантастиканың тақырыбы болғанымен, болашақта соғыс жүргізудің мүмкін құралы ретінде зерттелуде. Қазірдің өзінде әртүрлі әскерлер бірнеше әскери роботтарды әзірледі. Кейбіреулер қазіргі заманғы соғыстың болашағы автоматтандырылған қару-жарақ жүйелерімен жүргізілетініне сенеді. АҚШ әскері RQ-1 Predator-ға үлкен инвестиция жасауда, оны әуеден жерге қарай зымырандармен жарақтандыруға болады және барлау мақсатында командалық орталықтан қашықтан басқаруға болады. DARPA 2004 және 2005 жылдары жеке компаниялар мен университеттерді Мохаве шөлінің қиын өңірлерінен өтуге қабілетті ұшқышсыз жер көліктерін жасауға тарту үшін жарыстар өткізді, жеңімпазға 2 миллион доллар сыйлық тағайындалды. Артиллерия "Dragon Fire II" деп аталатын тәжірибелік қару жүйесімен үміттендірерлік зерттеулер жүргізуде, ол дәл ату үшін қажетті оқ-дәріні жүктеу және баллистикалық есептеулерді автоматтандырады, соның нәтижесінде атыс сұранысына 12 секунд ішінде жауап беруге мүмкіндік береді. Дегенмен, әскери қарулар толыққанды автономды болуына тыйым салынған; олар Женева конвенцияларында белгіленгендей, мақсаттар атыс шектеу аймақтарында болмауын қамтамасыз ету үшін белгілі бір араласу нүктелерінде адамның араласуын қажет етеді. Автономды истребительдер мен бомбалаушыларды жасауға қатысты дамымалар бар. Автономды истребительдер мен бомбалаушыларды жау нысаналарын жою үшін пайдалану, робот-ұшқыштарға қажетті оқытудың болмауына байланысты ерекше перспективалы, автономды ұшақтар адам-ұшқыштармен орындалмайтын маневрлерді орындай алады (жоғары G күшінің салдарынан), ұшақ конструкцияларына тіршілік ету жүйесі қажет емес, ал ұшақтың жоғалуы ұшқыштың өміріне қауіп келтірмейді. Алайда, роботтехниканың ең үлкен кемшілігі – стандартты емес жағдайларға бейімделе алмауы. Жақын болашақта жасанды интеллект саласындағы жетістіктер бұл мәселені шешуге көмектеседі. 2020 жылы "Kargu 2" дроны Ливиядағы адам нысанасын іздеп тауып, шабуыл жасады, бұл туралы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Ливия жөніндегі сарапшылар тобы 2021 жылдың наурыз айында жариялаған есебінде айтылған. Бұл, қару-жарақпен жабдықталған автономды, адам өлтіретін роботтың адамға алғаш рет шабуыл жасауы болуы мүмкін.
Broadly defined, military robots date back to World War II and the Cold War in the form of the German Goliath tracked mines and the Soviet teletanks. The introduction of the MQ 1 Predator drone was when "CIA officers began to see the first practical returns on their decade old fantasy of using aerial robots to collect intelligence". The use of robots in warfare, although traditionally a topic for science fiction, is being researched as a possible future means of fighting wars. Already several military robots have been developed by various armies. Some believe the future of modern warfare will be fought by automated weapons systems. The U. S. military is investing heavily in the RQ 1 Predator, which can be armed with air to ground missiles and remotely operated from a command center in reconnaissance roles. DARPA has hosted competitions in 2004 & 2005 to involve private companies and universities to develop unmanned ground vehicles to navigate through rough terrain in the Mojave Desert for a final prize of 2 million. Artillery has seen promising research with an experimental weapons system named "Dragon Fire II" which automates loading and ballistics calculations required for accurate predicted fire, providing a 12 second response time to fire support requests. However, military weapons are prevented from being fully autonomous; they require human input at certain intervention points to ensure that targets are not within restricted fire areas as defined by Geneva Conventions for the laws of war. There have been some developments towards developing autonomous fighter jets and bombers. The use of autonomous fighters and bombers to destroy enemy targets is especially promising because of the lack of training required for robotic pilots, autonomous planes are capable of performing maneuvers which could not otherwise be done with human pilots (due to high amount of G force), plane designs do not require a life support system, and a loss of a plane does not mean a loss of a pilot. However, the largest drawback to robotics is their inability to accommodate for non standard conditions. Advances in artificial intelligence in the near future may help to rectify this. In 2020 a Kargu 2 drone hunted down and attacked a human target in Libya, according to a report from the UN Security Council’s Panel of Experts on Libya, published in March 2021. This may have been the first time an autonomous killer robot armed with lethal weaponry attacked human beings.
Қауіптері
Адам құқықтары жөніндегі ұйымдар мен "Хьюман Райтс Вотч" және "Құнжырлы роботтарды тоқтату" науқаны сияқты үкіметтерді және Біріккен Ұлттар Ұйымын "өлтіріске қабілетті автономды қару жүйелері" (LAWS) деп аталатын қарулардың жасалуын тыйым салу саясатын қабылдауға шақыра бастады. Ұлыбритания мұндай науқандарға қарсы шығып, Сыртқы істер министрлігі "халықаралық гуманитарлық құқық осы мәселе бойынша жеткілікті реттеуді қамтамасыз етеді" деп мәлімдеді. 2015 жылдың шілдесінде жасанды интеллект саласындағы 1000-нан астам сарапшы автономды қаруға тыйым салу туралы хатқа қол қойды. Хат Буэнос-Айресте өткен Жасанды интеллект бойынша 24-ші халықаралық бірлескен конференцияда (IJCAI 15) таныстырылды және оған Стивен Хокинг, Илон Маск, Стив Возняк, Ноам Чомский, Skype-тің негізін қалаушы Жаан Таллинн және Google DeepMind-тің негізін қалаушы Демис Хассабис сияқты мамандар қол қойды.
Human rights groups and NGOs such as Human Rights Watch and the Campaign to Stop Killer Robots have started urging governments and the United Nations to issue policy to outlaw the development of so called "lethal autonomous weapons systems" (LAWS). The United Kingdom opposed such campaigns, with the Foreign Office declaring that "international humanitarian law already provides sufficient regulation for this area". In July 2015, over 1,000 experts in artificial intelligence signed a letter calling for a ban on autonomous weapons. The letter was presented in Buenos Aires at the 24th International Joint Conference on Artificial Intelligence (IJCAI 15) and was co signed by Stephen Hawking, Elon Musk, Steve Wozniak, Noam Chomsky, Skype co founder Jaan Tallinn and Google DeepMind co founder Demis Hassabis, among others.
Психология
Америкалық солдаттар өздерімен бірге қызмет ететін роботтарға есім қоюға бейім. Бұл есімдер көбінесе достары, туыстары, танымал адамдар, үй жануарлары немесе осы атпен аталатын тұлғалардың құрметіне беріледі. Роботқа тағайындалған "жынысы" оның операторының отбасылық жағдайымен байланысты болуы мүмкін. Кейбіреулері жауынгерлік қиындықтарды бастан өткерген роботтарға ойдан жасалған медальдар тағып, тіпті жойылған роботтарға аза тұту рәсімдерін өткізген. Жарылғыш заттарды іздеуге қатысқан 23 адаммен сұхбаттасқанда, олар адамнан гөрі роботты жоғалтуды артық көреді, бірақ робот жойылғанда ашу мен үлкен қайғы сезінетінін айтты. 746 әскери қызметкердің арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, 80 пайызы әскери роботтарын "жақсы көреді" немесе "сүйеді", ал жердегі роботтарға көкке ұшатын роботтардан көбірек әуес көрсетеді. Қауіпті жағдайларды бірге бастан өткеру солдат пен робот арасындағы байланысты нығайтады, ал жасанды интеллект саласындағы қазіргі және болашақ жетістіктер әскери роботтармен байланысты одан да күшейтуі мүмкін.
American soldiers have been known to name the robots that serve alongside them. These names are often in honor of human friends, family, celebrities, pets, or are eponymic. The 'gender' assigned to the robot may be related to the marital status of its operator. Some affixed fictitious medals to battle hardened robots, and even held funerals for destroyed robots. An interview of 23 explosive ordnance detection members shows that while they feel it is better to lose a robot than a human, they also felt anger and a sense of loss if they were destroyed. A survey of 746 people in the military showed that 80% either 'liked' or 'loved' their military robots, with more affection being shown towards ground rather than aerial robots. Surviving dangerous combat situations together increased the level of bonding between soldier and robot, and current and future advances in artificial intelligence may further intensify the bond with the military robots.