Кіріспе

1980 жылдары жасалған әуеде барлау жүргізетін БПЛА.

General Atomics Gnat – 1980 жылдардың соңында АҚШ-та әзірленген және General Atomics Aeronautical Systems (GA ASI) компаниясы өндірген әуеде барлау жүргізетін беспілотты ұшу аппараты. Алғашқы жоба бойынша, ол шетелге сату мақсатында жасалған LSI Amber-дің қарапайымдалған нұсқасы болды. Гнат-750 алғашқы рейсін 1989 жылы жасады.

Жобалау және әзірлеу

Gnat 750 ұшағының конфигурациясы Amber ұшағына ұқсас болды, бірақ Gnat 750 қанаты фюзеляждың төменгі бөлігіне орнатылған, ал Amber ұшағында қанат корпустың үстіндегі пилонға орнатылған. Gnat 750, Amber ұшағына қарағанда сәл үлкен болғанымен, салмағы жеңіл және көбірек жүк көтере алатын. General Atomics компаниясы сатып алғанға дейін, ұшақты дамытқан компанияның бастапқы атауы Leading Systems Incorporated (LSI) болды. Ұшақ Rotax 912 поршенді, төрт цилиндрлі, төрт тактілі қозғалтқышпен жұмыс істейді, қуаты 64 кВт (85 а.к.). Ол 2000 километр (1240 миль) қашықтықтағы операциялық аймаққа ұшып барып, 12 сағат бойы сол жерде қалып, содан кейін үйіне оралады. General Atomics компаниясы LSI-ді сатып алған кезде сегіз Gnat 750 ұшағы дамырылып жатқан еді. General Atomics бағдарламаны жалғастырды, нәтижесінде 1993 жылы Түркия үкіметінен бірнеше БПЛА сатып алуға келісімшарт жасалды. Түрік әуе күштері 6 Gnat 750 және 16 I Gnat ER ұшқышсыз әскери көліктерін пайдаланады. Осы кезде Шығыс Еуропаның бұрынғы коммунистік мемлекеттерінің ыдырауы толыққанды жүріп жатты, ал АҚШ үкіметі аймақтағы, әсіресе бұрынғы Югославиядағы қиын жағдайларды шешуге көмектесетін барлау ақпаратын алуды қалады. General Atomics компаниясына Gnat 750 ұшақтарына шағын өзгерістер енгізу бойынша келісімшарт берілді. Ұшақтарды ЦРУ басқаруға тиіс болды. Бағдарламада бірқатар қиындықтар туындады, олардың көпшілігі бюрократиялық топтасулар мен дау-жанжалдарға байланысты болды. Бір ұшақ сынақ барысында желдің күйіс кезінде құлап, жылдамдық көрсеткіші нөлге жетті. Ұшақтың бағдарламалық құралы ол қонғанын анықтады және қозғалтқышты өшірді, нәтижесінде Gnat жерге құлады. Gnat 750 жобасы аяқталды, ал 1994 жылдың басында ЦРУ Gnat 750 ұшағымен жабдықталған топты Албанияға бұрынғы Югославиядағы жағдайды бақылау үшін жіберді. Бірақ операция сәтті болмады. Ұшақта бірнеше ақаулар болды және нашар ауа райымен шектелді, соңында команда кері қайтарылды. Дегенмен, Gnat 750 өндірісі жалғасты, нәтижесінде "Жақсартылған Gnat" немесе "I Gnat" нұсқасы пайда болды, ол турбокомпрессорлы қозғалтқышпен және сенімділікті арттыру, техникалық қызмет көрсетуді азайту және мүмкіндіктерді жақсарту мақсатында жалпы жетілдірулермен жабдықталды. Gnat 750 сонымен қатар келесі буынның туындысы - "Gnat 750 45" ұшағын жасады, ол көбінесе Predator деп танымал.

Қараушы

General Atomics компаниясы сондай-ақ Gnat 750-ді "Prowler" деп аталатын тактикалық ұшқышсыз әскери аппараттың (БПЛА) негізі ретінде пайдаланды. Ол Gnat 750-ге ұқсас, бірақ кішірек, қанат ені 7,31 метр (24 фут) және ұзындығы 4,24 метр (13,9 фут) құрайды. Оның 16 сағаттан астам ұшуға арналған уақыты бар және Gnat 750 жүйелерімен ортақ элементтері бар.

Көрмеге қойылған ұшақтар

11 – Gnat 750 Калифорния штатындағы Пасо-Роблес қаласындағы «Эстрелла Уорбердс» әскери тарих мұражайында тоқтап тұр.